Loading AI tools
język z rodziny austronezyjskiej używany w Indonezji Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Język nias (Li Niha) – język austronezyjski używany w prowincji Sumatra Północna w Indonezji, przez ludność wyspy Nias i wysp Batu, u zachodniego wybrzeża Sumatry[1][2]. Jest głównym językiem grupy etnicznej Nias[3].
Obszar | |||
---|---|---|---|
Liczba mówiących |
770 tys. (2000) | ||
Pismo/alfabet | |||
Klasyfikacja genetyczna | |||
Status oficjalny | |||
Ethnologue | 5 rozwojowy↗ | ||
Kody języka | |||
ISO 639-2 | nia | ||
ISO 639-3 | nia | ||
IETF | nia | ||
Glottolog | nias1242 | ||
Ethnologue | nia | ||
BPS | 0025 5 | ||
WALS | nia | ||
W Wikipedii | |||
| |||
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu. |
Według danych z 2000 roku posługuje się nim ok. 770 tys. osób[1]. Dzieli się na trzy dialekty (północny, centralny, południowy)[4], czasem wyróżnia się też dialekty zachodni i północno-zachodni[1]. Różnice między nimi dotyczą cech wymowy i leksyki[4]. Odmiana z wysp Batu to zasadniczo dialekt południowy[4][5]. Funkcję lingua franca pełni dialekt północny, który uchodzi za prestiżowy i ma największą liczbę użytkowników[6]. Odmiana z rejonu miasta Gunungsitoli została wypromowana przez niemieckich misjonarzy jako język literacki[7].
Jest powszechnie używany w różnych sferach życia, na terenie całej wyspy Nias. W użyciu jest także język indonezyjski, który jest wykorzystywany w edukacji[8].
Ze względu na swoją izolację geograficzną jest dość odrębny od pozostałych języków austronezyjskich[3]. Zdołał oprzeć się wielu wpływom innych języków[9]. Jego najbliższymi krewnymi są najprawdopodobniej języki batackie oraz język mentawai[10]. Wskazuje się także na jego bliski związek z językiem sikule[11][12].
Istnieje dość obszerny zasób materiałów nt. tego języka, w dużej mierze przygotowanych przez misjonarzy w XIX i XX w. Początkowo badaniem języka nias zajmowali się autorzy zachodni (J.W. Thomas, E.A. Taylor Weber, Heinrich Sundermann ). Pierwszy słownik, omawiający dialekt północny, ukazał się w 1887 roku (Niasch-Maleisch-Nederlandsch woordenboek)[13][14]. Dialektowi północnemu poświęcono również wczesne opracowanie gramatyczne (Niassische Sprachlehre, 1913)[13][15] . W 1905 r. ukazał się słownik niha-niemiecki (Niassisch-deutsches Wörterbuch)[16] . W swoich publikacjach H. Sundermann zdołał uwzględnić pewne dane z dialektu południowego, w ramach współpracy z innymi misjonarzami (H. Lagemann, W. Frickenschmidt)[5][17]. Antropolog Willem Steinhart zebrał dużą ilość materiałów tekstowych z różnych zakątków wyspy (1934, 1937, 1950–1951, 1954)[18].
Dialekt południowy został bliżej opisany w postaci opracowania z 2001 roku (A grammar of Nias Selatan)[19] . W języku indonezyjskim wydano opis gramatyczny Struktur bahasa Nias (1983)[20] , a także szereg słowników: Li Niha ba li Indonesia (1982)[21], Kamus Nias-Indonesia (1985)[22], Kamus Li Niha / Nias-Indonesia (2011)[23]. Słownik z 1985 r., sporządzony przez rodzimą użytkowniczkę języka, podaje dane z dwóch obszarów dialektalnych (północnego i południowego) i zawiera dużą ilość przykładów zdań[24].
W piśmiennictwie stosuje się alfabet łaciński[25]. Wypracowano konwencje ortografii dla dialektów północnego i południowego[26].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.