Loading AI tools
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
II wojna syryjska – konflikt zbrojny toczący się od ok. 260 p.n.e.[1] do ok. 253 p.n.e.[2] pomiędzy ptolemejskim Egiptem a państwem Seleukidów.
Około 262 p.n.e. Ptolemeusz II obsadził członka swojego rodu, tzw. Ptolemeusza Syna (najczęściej identyfikowany jako Ptolemeusz Nios) na pozycji wicekróla w Efezie[3]. Było to najpewniej wynikiem chęci dążenia Ptolemeusza do wzmocnienia swojej władzy w basenie Morza Egejskiego i efektem wzrostu egipskiego zaangażowania w regionie po wydarzeniach wojny chremonidejskiej[4]. Około 261 p.n.e. zmarł król seleukidzki Antioch I, a jego następcą został Antioch II[4]. Ok. 260 Ptolemeusz Syn zbuntował się przeciwko zwierzchnictwu Ptolemeusza II[4]. Wystąpienie Efezu przeciw Ptolemeuszom poparł dowódca wojskowy z Miletu Timarchos, który wykorzystał sytuację i zajął wyspę Samos[4]. Wkrótce Ptolemeusz II zdołał odzyskać kontrolę nad wyspą Samos i Efezem, ale Antioch II w międzyczasie zajął Milet dotychczas znajdujący się w strefie wpływów egipskich[5]. Wzrost napięć w regionie wybrzeża Azji Mniejszej doprowadził do wybuchu otwartego konfliktu między Ptolemeuszem a nowym władcą Seleukidów[4].
Wojna miała kilka frontów; toczyła się na terenie Syrii, Cylicji, w basenie Morza Egejskiego i zachodniej Azji Mniejszej[6][7][1]. Zdaniem J. Graingera trwała sześć lub siedem lat, a więc około dwukrotnie dłużej niż pierwsza wojna syryjska[7]. Po stronie seleukidzkiej stanęło polis Rodos, do tej pory sprzymierzone z Ptolemeuszami[8]. Rodos obok Egiptu było wówczas jedną z najpotężniejszych sił morskich w rejonie[9]. Ok. 258 p.n.e. flota Ptolemeusza, dowodzona przez Ateńczyka Chremonidesa, poniosła klęskę z rąk Rodyjczyków, dowodzonych przez Agatastratosa, w pobliżu Efezu[10][11][12]. Wówczas prawdopodobnie Ptolemeusz utracił Efez na rzecz Antiocha[10]. Tuż przed wojną lub w jej trakcie (261 p.n.e. lub 255 p.n.e.) flota egipska, dowodzona przez nauarchę Patroklosa, poniosła ponadto porażkę w bitwie morskiej z Antygonem Gonatasem nieopodal wyspy Kos[13][3]. Gdyby ta druga data okazała się celna, znaczyłoby to, że Macedonia przyłączyła się do wojny po stronie Seleukidów[11]. Z kolei dowody numizmatyczne pozwalają przypuszczać, że w początkowej fazie wojny Ptolemeusz poczynił znaczne postępy w Syrii i Cylicji, prawdopodobnie korzystając z przewagi na morzu[14]. Egipcjanie mogli wykorzystać obecność swojej floty na Morzu Egejskim, wynikającą z niedawnego zaangażowania w wojnie chremonidejskiej[11]. Sytuacja na froncie syryjskim prawdopodobnie około 257 p.n.e. uległa zmianie na korzyść Antiocha I, który wyparł też siły wroga z Cylicji[15]. Po 257 p.n.e. najprawdopodobniej wojna straciła impet[16]. Zdaniem J. Graingera i T. Grabowskiego do zawarcia pokoju doszło w 253 p.n.e.[16][2]
W wyniku wojny państwo Ptolemeuszy na pewien czas utraciło kontrolę nad niektórymi terenami wybrzeża Azji Mniejszej[1]. Prawdopodobnie w wyniku tej wojny Ptolemeusz II utracił Jonię, Pamfilię, część Cylicji i wyspę Samos[12]. Utracił też zwierzchnictwo nad cykladzkim Związkiem Wyspiarzy[12]. Bez wątpienia Antioch II przejął Milet i Efez[17]. Dokładne przemiany terytorialne nie są możliwe do odtworzenia z uwagi na ubóstwo źródeł[17]. Na mocy porozumienia kończącego wojnę Ptolemeusz II wydał swoją córkę Berenikę za Antiocha II[1]. Tomasz Grabowski wysunął przypuszczenie, że olbrzymie wiano, jakie Ptolemeusz przekazał Antiochowi wraz z Bereniką, stanowiło zakamuflowaną reparację wojenną[2]. Ponadto Ptolemeusz poczynił pewne cesje terytorialne na rzecz Antiocha w Syrii[1]. Ptolemeidzi mimo niepowodzeń militarnych utrzymali Celesyrię[2]. Granicą między państwami pozostawała rzeka Eleutheros[2]. Działania wojenne pociągnęły za sobą zwiększone obciążenia podatkowe na terenie Egiptu[18]. Antioch uzyskał militarne zwycięstwo nad Ptolemeuszem, ale w wyniku zaangażowania w wojnę utracił częściowo panowanie nad innymi terenami swojego imperium, zwłaszcza nad Baktrią i Partią, które uzyskały niezależność[16]. Małżeństwo Bereniki i Antiocha otwarło pole dla późniejszych wzajemnych roszczeń dynastycznych i było jedną z przyczyn wybuchu III wojny syryjskiej[19].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.