Loading AI tools
polski historyk (1895–1980) Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Franciszek Persowski (ur. 1895 w Folwarkach Wielkich, zm. 1980 w Przemyślu) – polski historyk-mediewista, pedagog i krajoznawca. Jego główne prace naukowe dotyczyły Rusi Czerwonej we wczesnym i późnym średniowieczu. Pracował jako nauczyciel gimnazjalny i akademicki, a w latach 1964–1965 kierował z ramienia Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie jej filią w Rzeszowie, zalążkiem obecnego Uniwersytetu Rzeszowskiego[1]. Był weteranem trzech wojen. W 1979 został wybrany członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Historycznego[2].
Państwo działania | |
---|---|
Data i miejsce urodzenia | |
Data i miejsce śmierci | |
doktor habilitowany nauk historycznych | |
Specjalność: historia średniowieczna | |
Alma Mater | |
Doktorat |
1925 – historia |
Habilitacja |
1963 – historia |
nauczyciel akademicki | |
Prorektor ds. Studium Terenowego Krakowskiej Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie | |
Uczelnia | |
Okres spraw. |
1964–1965 |
Uczęszczał do niemieckojęzycznego gimnazjum we Lwowie[3][4] . Jako członek lwowskiego „Sokoła” po wybuchu I wojny światowej został powołany w szeregi Legionu Wschodniego, a po jego rozwiązaniu w 1914 wcielony do armii austriackiej[4] . Po zakończeniu wojny w 1918 rozpoczął studia na Wydziale Przyrodniczym Uniwersytetu Jagiellońskiego, podczas których uczył się także malarstwa w pracowni Teodora Axentowicza[4] . Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej 1920[5] , a po powrocie z frontu podjął studia historyczne na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, zakończone w 1925 obroną pracy doktorskiej pt. Kształty osad w ziemi lwowskiej pod kierunkiem Franciszka Bujaka (promocja 2 lipca 1925, egzamin nauczycielski 18 listopada 1927)[6]. Pracował następnie jako nauczyciel w gimnazjach w Buczaczu, Łańcucie i od 1928 w I Państwowym Gimnazjum im. Juliusza Słowackiego w Przemyślu, gdzie osiadł na stałe[4][5][7]. Uczestniczył w posiedzeniu założycielskim przemyskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego 24 listopada 1928 (pierwszym prezesem został Jan Smołka)[8][9]. W 1934–1939 był prezesem przemyskiego koła Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych (TNSW)[10]. Do jego przedwojennych uczniów w przemyskim gimnazjum należał inny późniejszy historyk, Henryk Zins[11].
W 1939 dostał się do niewoli jako żołnierz kampanii wrześniowej i po internowaniu na Węgrzech przebywał do 1945 w obozie jenieckim III-A w Luckenwalde na południe od Berlina. Po wyzwoleniu powrócił do pracy w I Liceum Ogólnokształcącym im. Słowackiego w Przemyślu, którego był w latach powojennych dyrektorem[4] . Kontynuował przedwojenne obowiązki zastępcy Jana Smołki jako dyrektora Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Przemyślu (1945–1948), następnie w latach 1948–1951 do zawieszenia działalności sam był dyrektorem TPN, a od reaktywacji w styczniu 1957 do 30 maja 1976 prezesem TPN[12][13][4][5] . Założył w 1955 Stację Naukową Polskiego Towarzystwa Historycznego w Przemyślu i pełnił obowiązki jej kierownika[5][8] . Uczestniczył w pracach oddziału Polskiej Akademii Nauk w Krakowie i redakcji Polskiego Słownika Biograficznego. Był także wykładowcą w Liceum Pedagogicznym i Studium Nauczycielskim w Przemyślu[4] .
W 1963 habilitował się na Uniwersytecie Warszawskim na podstawie pracy Studia nad pograniczem polsko-ruskim w X–XI wieku, co pozwoliło mu objąć etat docenta w Katedrze Historii utworzonego wówczas Studium Terenowego Krakowskiej Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie, a samej placówce, która wymagała pracownika w stopniu doktora habilitowanego, rozpocząć działanie[4] . Persowski, który kierował Studium od lutego 1964 do 1965 jako prorektor Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie, odegrał tym samym rolę jednego z pionierów rozwoju rzeszowskich uczelni. Zabiegał również o utworzenie szkoły wyższej w Przemyślu, gdzie koncentrowała się jego działalność naukowa, edytorska i regionalistyczna. Uczestniczył w pracach rady miasta Przemyśla na przestrzeni kilku kadencji[4] .
Na dorobek Persowskiego składają się 52 prace naukowe, w tym biogramy dotyczące Polski południowo-wschodniej. W uznaniu zasług pedagogicznych, naukowych i społecznych otrzymał Krzyż Kawalerski i Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty Krzyż Zasługi, medal „Zasłużony dla województwa rzeszowskiego i przemyskiego”, odznakę „Zasłużony Działacz Kultury” oraz Wojewódzką Nagrodę Twórczą. Jego nazwisko widnieje w księdze zasłużonych województwa przemyskiego[4] .
Pamiątki po Franciszku Persowskim w postaci nadbitek artykułów, fotografii, kopii dokumentów oraz memorabiliów z I i II wojny światowej przechowywane są w Muzeum Uniwersytetu Rzeszowskiego[14] . Jego córka Janina Persowska-Kotuła służyła w harcerstwie przemyskim w stopniu podharcmistrzyni[15] .
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.