Loading AI tools
rodzaj roślin Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Cekropka[4], drążnik, drążnia[5], drzewo trąbowe[4] (Cecropia Loefl.) – rodzaj roślin z rodziny pokrzywowatych (Urticaceae). Obejmuje 61[2][6][7] lub 63[8] gatunków, niektóre źródła wymieniają ok. 70–80 gatunków[5][9][10]. Występują w Ameryce Środkowej (po północny Meksyk i Kubę) oraz w tropikalnej części Ameryki Południowej. Jako rośliny introdukowane spotykane są w Afryce Równikowej, Azji Południowo-Wschodniej i na wyspach Oceanii[8].
![]() Cecropia peltata | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | |||
Klasa | |||
Nadrząd | |||
Rząd | |||
Rodzina | |||
Rodzaj |
cekropka | ||
Nazwa systematyczna | |||
Cecropia Loefling Iter Hispan. 272. Dec 1758[3] | |||
Typ nomenklatoryczny | |||
C. peltata L.[3] | |||
Synonimy | |||
|
Szybko rosnące i krótkowieczne drzewa pionierskie w różnych siedliskach leśnych. Związane są często relacją symbiotyczną z mrówkami zasiedlającymi puste przestrzenie w ich pniach[5][9].
Dęte pnie tych drzew wykorzystywane są przez Indian do wyrobu trąb (trombit) oraz stosowane są do budowy tratw[10] i pływaków do sieci[11]. Niektóre gatunki sadzone są jako ozdobne (np. C. peltata) i wykorzystywane do wyrobu ścieru drzewnego[6]. Popiół po spaleniu C. peltata jest żuty wraz z liśćmi krasnodrzewu pospolitego (koki). Z kolei C. sciadophylla często jest pozostawiana podczas wylesień i pozyskiwania gruntu na cele rolnicze, ponieważ jej opadające liście alkalizują glebę, ubogą w wapień w obszarze Amazonii (zabieg praktykowany jest zwłaszcza w uprawach koki)[6]. Niektóre gatunki dostarczają kauczuku, żywic, garbników i są wykorzystywane leczniczo[4]. Włókna z kory stosowane są do wyplatania sznurów i mat. Drewno łatwo się pali i jest używane jako hubka. Poza tym wykorzystywane jest do celów konstrukcyjnych (w połączeniu z cementem pozwala zmniejszyć masę konstrukcji), do wyrobu zapałek, skrzynek, zabawek i mebli[11].
Są to drzewa szybko rosnące, potrafiące dorosnąć do 12 m w ciągu 4–5 lat, ale też krótkowieczne (zamierają często już po ok. 10 latach)[5]. Na ogół są gatunkami pionierskimi[6], światłolubnymi[13], wyrastającymi w lasach w lukach i na porębach[5], także wzdłuż przydroży śródleśnych. Opisywane są jako najważniejsze drzewo pionierskie na kontynentach amerykańskich[13]. Rozpowszechnienie tych roślin i ich wielki potencjał w szybkim zarastaniu wszelkich luk w zwartej pokrywie roślinnej jest zasługą wielkiej ilości wytwarzanych nasion. Znamienne jest przy tym to, że zachowują one zdolność do kiełkowania tylko przez rok lub dwa[12].
Większość gatunków zasiedla nizinne lasy równikowe, w tym selwę[9], często miejsca bagniste[4], mniej liczne rosną w lasach podgórskich i górskich, sięgając do 2600 m n.p.m.[9][12]
W pustych komorach pędów tych roślin (poza przedstawicielami rodzaju rosnącymi w górach i na wyspach[12]) często gnieżdżą się agresywne i jadowite mrówki z rodzaju Azteca, opuszczające wnętrza roślin w celu pożywiania się ciałkami odżywczymi osiągającymi ok. 1 mm średnicy[12] i wytwarzanymi na ogonkach liściowych. Zawierają one glikogen rzadko spotykany w świecie roślin[12]. Mrówki odpędzają inne owady, w tym potencjalnie szkodliwe dla cekropek, usuwają także próbujące je zasiedlić epifity[5][12]. Ciałka odżywcze bywają też spożywane przez ptaki. Zjadane ciałka tworzone są w szybkim tempie ponownie – na jednym ogonku liściowym może ich powstać 80 w ciągu 10 minut[12].
Kwiaty zapylane są przez wiatr (anemogamia)[12]. Owocami cekropek odżywiają się ptaki, nietoperze i inne ssaki[2][12]. W rozprzestrzenianiu diaspor niektórych gatunków biorą też udział ryby[6]. Owoce dojrzewają systematycznie przez cały rok, stanowiąc zawsze dostępne pożywienie dla wielu różnych gatunków zwierząt[12].
Rodzaj roślin z plemienia Cecropieae Gaudichaud z rodziny pokrzywowatych Urticaceae Juss.[2][6][14] Przynależność do pokrzywowatych jest dobrze potwierdzona badaniami molekularnymi[2]. Plemię Cecropieae bywało wcześniej także wyodrębniane w randze rodziny drążnikowatych Cecropiaceae[2][5][6][14], a także klasyfikowane w obrębie morwowatych Moraceae[2].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.