Loading AI tools
sonet Adama Mickiewicza Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Żegluga (incipit Szum większy, gęściej morskie snują się straszydła) – trzeci sonet z cyklu sonetów krymskich autorstwa Adama Mickiewicza. Po raz pierwszy został opublikowany w 1826 roku, natomiast dokładna data powstania poematu nie jest znana.
Trzeci sonet z cyklu, związany jest z rejsem morskim Adama Mickiewicza z Odessy na półwysep Krymski[3]. Sonet ten jest kompozycyjnym przejściem pomiędzy sonetami Cisza morska i Burza i jest z nimi integralnie związany, co podkreślają użyte w pierwszym wersie przymiotnik i przysłówek w stopniu wyższym[4]. W sonecie tym Podróżny (jedno z wcieleń Krymskiego Pielgrzyma, człowieka o gorzkiej i skomplikowanej przeszłości, świadomego wyobcowania i samotności, który jednak zachował poznawczą ciekawość świata[5][6]), utożsamiany z podmiotem lirycznym[7], w pierwszym czterowierszu obserwuje członka załogi wspinającego się po olinowaniu na maszt, porównując go do pająka, natomiast w drugim czterowierszu[uwaga 1] obserwuje morze oraz płynący korzystnym wiatrem żaglowiec dokonując w myślach poetyckiej syntezy obrazów żaglowca i pegaza[uwaga 2][10]. W dwóch ostatnich trójwierszach pojawia się paralelizm myśli i obrazu[11], pozwalający wyrazić radość i wyzwolenie myśli, jednakże tym bardziej zostaje podkreślona samotność podmiotu lirycznego[7][12]. Sonet ten jest jedynym radosnym sonetem w cyklu[8].
Sonet Żegluga zgodnie z podziałem Władysława Folkierskiego oraz Czesława Zgorzelskiego jest zaliczany do pierwszej grupy czterech sonetów morskich (Stepy akermańskie, Cisza morska, Żegluga, Burza)[13], natomiast zgodnie z podziałem Juliusza Kleinera jest drugim sonetem z trylogii morskiej (Cisza morska, Żegluga, Burza)[14][15].
Sonet jest napisany trzynastozgłoskowcem[16] i zbudowany zgodnie z zasadami budowy sonetu poezji prowansalskiej oraz stosowanymi przez Petrarkę (czternastowierszowa struktura sonetu podzielona na dwa czterowiersze i jeden sześciowiersz), przy użyciu wyłącznie rymów żeńskich, padających na istotne dla treści sonetu słowa[17]. W dwóch pierwszych czterowierszach układ rymów jest abba abba[17], natomiast w sześciowierszu, rozkładającym się na dwa trójwiersze, cde cde[11][13]. Struktura wersyfikacyjna sonetu jest zgodna z jego strukturą wewnętrzną[17], dwóm pierwszym czterowierszom, będącym zamkniętymi całościami składniowymi, przeciwstawia się kontrast myśli i obrazu w dwóch ostatnich trójwierszach[11].
Najprawdopodobniej wszystkie autografy sonetów Mickiewicza znajdowały się w albumie należącym do Piotra Moszyńskiego[18]. Album ten, jak i kopia wykonana przez Bronisława Gubrynowicza, zaginęły po 1945 roku, w związku z czym nie można ustalić dokładnej daty jego powstania[18]. Zgodnie z informacjami umieszczonymi w napisanej przez Władysława Mickiewicza przedmowie do tomu 1. paryskich „Dzieł” Mickiewicza sonety przed ich wydaniem zostały ocenzurowane przez Michaiła Kaczenowskiego, profesora Uniwersytetu Moskiewskiego, który dokonał mało znaczących poprawek oraz nie wyraził zgody na publikację jednego sonetu pod tytułem Czołobitność, z którego treści zachowały się tylko dwa wersy[18].
Sonety krymskie w momencie ukazania się drukiem wywołały burzliwą dyskusję i niejednoznaczne oceny[19]. Najostrzejszym ich krytykiem był Kajetan Koźmian, który w liście do Franciszka Morawskiego użył na ich określenie terminu paskudztwo, negatywnie oceniał je również Franciszek Salezy Dmochowski, natomiast pozytywnie oceniali je m.in. Maurycy Mochnacki oraz Teodozy Sierociński[19]. Przeciwnicy uważali język sonetów za niewłaściwy, z powodu orientalizmów oraz odstępstw od norm języka literackiego, kwestionowali również formę sonetu jako nieodpowiednią do tematu[19]. Zwolennicy zauważyli, że cykl sonetowy stanowi romantyczny odpowiednik poematu opisowego, stanowiąc zwartą kompozycyjną całość[19].
W 1998 roku sonet Żegluga, podobnie jak reszta utworów z cyklu sonetowego Mickiewicza, został przetłumaczony na język kaszubski. Przekładu dokonał Stanisław Janke, nadając wierszowi tytuł Żeglowanié.[20]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.