Status i zasady ochrony zabytków kolejnictwa określone są podobnie jak dla wszystkich innych zabytków, w ustawie z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W myśl definicji ustawowej zabytek to nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich część lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową (art. 3 pkt. 1). W myśl art. 6 ust. 1 ww. ustawy ochronie i opiece podlegają – bez względu na stan zachowania – zarówno zabytki nieruchome, takie jak np. zespoły budowlane, dzieła architektury i budownictwa oraz obiekty techniki[1]; jak i zabytki ruchome będące w szczególności wytworami techniki, a zwłaszcza urządzeniami, środkami transportu oraz maszynami i narzędziami świadczącymi o kulturze materialnej, charakterystycznymi dla dawnych i nowych form gospodarki, dokumentującymi poziom nauki i rozwoju cywilizacyjnego[2].
zespół parowozowni z 1929 r. (hala parowozów, budynek biurowo-hotelowy, kanał oczystkowy), ob. Muzeum Kolejnictwa w Kościerzynie (dawniej Skansen Parowozownia Kościerzyna), ul. Towarowa 7[3]
zespół lokomotywowni w Skierniewicach (hala wachlarzowa, pompownia, stacja wodna, warsztaty, budynek biurowo-socjalny, budynek biurowo-magazynowy, budynek obrządzania parowozów, zasieki węglowe, punkt kontrolny, magazyn smarów, suszarnia piasku), przy ul. Łowickiej 1[5]
zespół dworca kolejowego w Ciechocinku z 1870 i 1901–1902 (szach. dworzec kolejowy „Letni”, ob. dom mieszkalny; nowy dworzec kolejowy; zieleń towarzysząca)[9]
Lokomotywownia wachlarzowa z obrotnicą i budynek administracji lokomotywowni (poza rejestrem zabytków), Skarżysko-Kamienna, ul. Towarowa 5
Parowozownia wachlarzowa z obrotnicą, wieża ciśnień, poniemieckie osiedle kolejowe i inne budynki (poza rejestrem zabytków), Sędziszów, woj. świętokrzyskie
Parowozownia Wolsztyn, PKP Cargo S.A., Zakład Taboru Poznań, Wolsztyn, ul. Fabryczna 1, stacja kolejowa (poza rejestrem zabytków)
Wodociągowa kolejowa wieża ciśnień z 1919, Słupsk, przy dawnej parowozowni[3]
Nastawnia kolejowa, stacja kolejowa Nowe Skalmierzyce
żuraw obrotowy, lokomotywownia w Ostrowie Wielkopolskim, ul. Składowa
most kolejowy przez rzekę Radew, Linia kolejowa Szczecinek – Białogard, szlak Białogard – Karlino, km 71,158 (przy stacji Karlino)
most kolejowy przez rzekę Reska Węgorza, linia Gdańsk – Stargard, szlak Lesięcin – Runowo Pomorskie, km 287,776 (w sąsiedztwie stacji Runowo Pomorskie)
most kolejowy przez rzekę Grabowa, linia Gdańsk – Stargard, szlak Karwice – Wiekowo, km 176,821 (w pobliżu stacji Wiekowo)