Urdzik (Soldanella L.) – rodzaj roślin należący do rodziny pierwiosnkowatych. Obejmuje 16 gatunków[4]. Rośliny te występują w górach w Europie Środkowej i Południowej[5][4]. W Polsce, w Tatrach, rosną trzy gatunki: urdzik górski (S. montana), karpacki (S. carpatica) i węgierski (S. hungarica)[6]. Szereg gatunków i mieszańców uprawianych jest jako rośliny ozdobne, zwłaszcza w ogrodach skalnych[7].
Szybkie fakty Domena, Królestwo ...
Zamknij
- Pokrój
- Rośliny zielne o liściach skupionych w przyziemnych rozetach i z kwiatami wzniesionymi na bezlistnych głąbikach[8].
- Liście
- Długoogonkowe, zebrane w rozetę przyziemną[8]. Blaszka nerkowata do okrągłej, całobrzega, często z członowanymi włoskami[5].
- Kwiaty
- Pojedyncze lub po kilka zebrane w baldach na szczycie głąbika, zwisające. Zarówno kielich, jak i korona kwiatu, dzwonkowate. Działki w liczbie 5 są tylko u nasady zrośnięte, zwykle są wąskie. Korona podzielona jest na łatki główne i pośrednie[8], zawsze jest niebieska, na końcach pocięta frędzlowato[5].
- Owoce
- Eliptyczne torebki zawierające liczne nasiona[5]. Otwierają się niewielkim wieczkiem na szczycie, poniżej którego torebka pęka na kilka ząbków[8].
Rodzaj należy do podrodziny Primuloideae w obrębie rodziny pierwiosnkowatych Primulaceae[9]. W obrębie podrodziny rodzaj ten tworzy monofiletyczny klad wspólnie z rodzajami: okrężnica Hottonia, Bryocarpum i Omphalogramma[10][11].
- Wykaz gatunków[4][12]
- Soldanella alpina L. – urdzik alpejski
- Soldanella angusta Li Bing Zhang
- Soldanella × aschersoniana Vierh.
- Soldanella calabrella Kress
- Soldanella carpatica Vierh. – urdzik karpacki
- Soldanella chrysosticta Kress – urdzik granatowy
- Soldanella × degeniana Vierh.
- Soldanella × ganderi Huter
- Soldanella × handel-mazzettii Vierh.
- Soldanella haretii Grinţ.
- Soldanella hungarica Simonk. – urdzik węgierski
- Soldanella × hybrida A.Kern.
- Soldanella × lungoviensis Vierh.
- Soldanella major (Neilr.) Vierh.
- Soldanella minima Hoppe – urdzik drobny
- Soldanella montana Willd. – urdzik górski
- Soldanella × neglecta R.Schulz
- Soldanella oreodoxa Li Bing Zhang
- Soldanella pindicola Hausskn. – urdzik gruczołkowaty, u. albański
- Soldanella pusilla Baumg. – urdzik karłowy
- Soldanella rhodopaea F.K.Mey.
- Soldanella × richteri Wettst.
- Soldanella rugosa Li Bing Zhang
- Soldanella × transsilvanica Borbás
- Soldanella × vierhapperi Janch. ex Vierh.
- Soldanella villosa Darracq – urdzik owłosiony
- Soldanella × wiemanniana Vierh.
Soldanella L., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2023-02-25].
Klaus Kubitzki: Flowering Plants. Dicotyledons: Celastrales, Oxalidales, Rosales, Cornales, Ericales. Springer Science & Business Media, 2013, s. 318. ISBN 3-662-07257-2.
ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ. i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 168-169, ISBN 978-83-62975-45-7.
BogumiłB. Pawłowski BogumiłB. (red.), Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych. Tom X, Warszawa, Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1963, s. 53-54.
Identyfikatory zewnętrzne: