Turośl – gmina wiejska w województwie podlaskim, w powiecie kolneńskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie łomżyńskim.
gmina wiejska | |||||||
| |||||||
Państwo | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||
Powiat | |||||||
TERC |
2006062 | ||||||
Wójt |
Piotr Niedbała | ||||||
Powierzchnia |
198,43 km² | ||||||
Populacja (30.06.2016) • liczba ludności |
| ||||||
• gęstość |
25,9 os./km² | ||||||
Nr kierunkowy |
86 | ||||||
Tablice rejestracyjne |
BKL | ||||||
Adres urzędu: ul.Jana Pawła II 4918-525 Turośl | |||||||
Szczegółowy podział administracyjny | |||||||
| |||||||
Położenie na mapie powiatu![]() | |||||||
53°23′10″N 21°43′34″E | |||||||
Strona internetowa | |||||||
Biuletyn Informacji Publicznej |
Siedziba gminy to Turośl.
Wójtem gminy od 2004 r. pozostaje Piotr Niedbała[3], zaś przewodniczącym Rady Gminy 1 grudnia 2014 r. został wybrany Sławomir Milewski[4].
Według danych z 31 grudnia 2019 roku[5] gminę zamieszkiwało 5110 osób.
Osady na obrzeżu Puszczy Zielonej zaczęto zakładać około połowy XVII wieku. Wieś Turośl powstała w wieku XVIII-tym, pierwotnie jako osada leśniczego zlokalizowana nad rzeką Turoślanką. Przez dłuższy czas tereny dzisiejszej gminy były zastrzeżone do wyłącznej dyspozycji książąt mazowieckich (zagajone) – stąd pierwotna nazwa tej części puszczy brzmiała Zagajnica. Obszar Zagajnicy Królewskiej obfitował w tury i łosie, stąd późniejsza nazwa tej miejscowości – Turośl. Pierwszymi osadami na jej terenie były rudy, czuli kuźnice, gdzie wytapiano żelazo z rudy darniowej, osady smolarzy produkujących smołę, dziegieć i węgiel drzewny oraz osady bartników zajmujących się rozwiniętą na szeroką skalę hodowlą pszczół. Turośl była również osadą leśną, a jej mieszkańcy trudnili się łowiectwem, pszczelarstwem, wytapianiem smoły, rudy darniowej i obróbką drewna.
Z biegiem lat, gdy ubywało lasów, Turośl przekształcała się w osadę rolniczą. Miały miejsce wystąpienia przeciwko najeźdźcy w okresie potopu szwedzkiego i wojny północnej (bohater ludowy Stach Konwa), udział w powstaniach narodowych czy walka z hitlerowskim okupantem. Podczas powstania styczniowego znaczące w historii regionu bitwy stoczono pod Lemanem i pomiędzy Ksebkami a Łączkami.
W okresie międzywojennym Kurpiowszczyzna, spustoszona rabunkową gospodarką zaborcy i znacznie zniszczona w czasie I wojny światowej, stanowiła region ubogi. Krytyczna sytuacja licznej biedoty wiejskiej doprowadziła do podjęcia przez Kurpiów akcji protestacyjnych. W Turośli, Nowej Rudzie, Cieciorach miały miejsce wystąpienia przeciwko władzom i policji. Ich rezultatem był słynny marsz Kurpiów na Kolno w 1924 roku, zakończony pomimo licznych represji częściowym cofnięciem uznawanych za krzywdzące podatków.
Według danych z roku 2002[6] gmina Turośl ma obszar ok. 198,43 km², w tym:
- użytki rolne: 68%
- użytki leśne: 26%
Gmina stanowi 21,12% powierzchni powiatu.
Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku gminę zamieszkiwało 6.914 osób, 6.867 było wyznania rzymskokatolickiego, 10 prawosławnego, 20 ewangelickiego, 5 greckokatolickiego a 12 mojżeszowego. Jednocześnie 6.900 mieszkańców zadeklarowali polską przynależność narodową, 8 żydowską, 3 rosyjską a 3 rusińską. Były tu 1.298 budynków mieszkalnych[7].
Według danych z 30 czerwca 2004[8] gminę zamieszkiwały 4994 osoby.
Dane z 30 czerwca 2004[8]:
Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
---|---|---|---|---|---|---|
jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
populacja | 4994 | 100 | 2338 | 46,8 | 2656 | 53,2 |
gęstość zaludnienia (mieszk./km²) | 25,2 | 11,8 | 13,4 |
- Piramida wieku mieszkańców gminy Turośl w 2014 roku[1].
- Rzeka Pisa wraz z jej dopływem, Turoślanką
- Jezioro Łacha
- Graniczące z gminą jezioro Serafin
- Gminny Ośrodek Kultury znajdujący się w zabytkowym spichlerzu
- Izba Regionalna zlokalizowana w zabytkowym wiatraku, zgromadziła około 500 eksponatów przedstawiających życie i historię Kurpiów
- Gminna Biblioteka Publiczna
Instytucje te pełnią wiele funkcji, takich jak:
- gromadzenie, dokumentowanie, tworzenie, ochrona i udostępnianie dóbr kultury
- tworzenie warunków do rozwoju amatorskiego ruchu turystycznego ,folkloru i sztuki ludowej
- rozbudzanie i zaspokajanie potrzeb i zainteresowań kulturalnych społeczeństwa
Adamusy, Charubin, Charubiny, Cieciory, Cieloszka, Dudy Nadrzeczne, Krusza, Ksebki, Leman, Łacha, Nowa Ruda, Popiołki, Potasie, Ptaki, Pupki, Samule, Szablaki, Trzcińskie, Turośl, Wanacja, Zimna[9].
Miejscowości bez statusu sołectwa: Pudełko, Turośl (osada leśna).
Wikiwand in your browser!
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.