Teramenes
Z Wikipedii, wolnej encyclopedia
Teramenes, gr. Θηραμένης, (zm. 404 p.n.e.) – ateński mąż stanu, który odegrał ważną rolę w ostatniej dekadzie wojny peloponeskiej. Szczególnie aktywny w dwóch okresach rządów ateńskiej oligarchii, jak również podczas procesu strategów dowodzących w bitwie pod Arginuzami w 406 p.n.e. Umiarkowany oligarcha, często stawał pomiędzy demokratami i skrajnymi oligarchami. Dążył do poszerzenia składu oligarchii, co nastąpiło w 411 r. p.n.e. Nie udało mu się tego powtórzyć w 404 r. p.n.e. – został stracony przez swoich przeciwników politycznych.
![Thumb image](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Pnyx.jpg/320px-Pnyx.jpg)
Teramenes był czołową postacią czterech ważniejszych epizodów w historii Aten. Pojawia się w 411 r. p.n.e. jako jeden z przywódców oligarchicznego zamachu stanu, ale jego poglądy odbiegają od zapatrywań innych organizatorów przewrotu, sprzeciwia się ich rozkazom i podejmuje działania mające na celu zastąpienie narzuconej przez nich wąskiej oligarchii liczniejszą. Następnie przez kilka lat zajmuje stanowisko stratega, jednak w 407 r. p.n.e. nie zostaje ponownie wybrany na ten urząd. Po bitwie pod Arginuzami, w której wziął udział jako trierarcha, wyznaczono go do ratowania marynarzy z tonących okrętów, jednakże burza uniemożliwiła mu wykonanie zadania. Zajście to wywołało wśród ateńczyków falę niezadowolenia. Teramenes musiał uwolnić się od odpowiedzialności za nieudaną misję ratunkową. Egzekucja sześciu strategów, którzy dowodzili podczas bitwy, położyła kres kontrowersjom. Po zwycięstwie Spartan nad Ateńczykami w bitwie u ujścia Ajgospotamoj w 405 r. p.n.e., Teramenes wynegocjował warunki poddania się Aten. Następnie został członkiem, narzuconego Atenom przez Spartę, nielicznego rządu oligarchicznego, znanego jako Trzydziestu Tyranów. Również tym razem, tak jak w 411 r. p.n.e., Teramenes niebawem wszedł w konflikt z bardziej radykalnymi członkami rządu. Jego protesty przeciwko wprowadzonym przez Tyranów rządom terroru, skłoniły czołowych oligarchów do zawiązania przeciw niemu spisku. Został potępiony przed zgromadzeniem oligarchicznym, a następnie, gdy organ ten nie kwapił się z jego ukaraniem, wykreślono go z listy obywateli i stracono bez procesu. Po swojej śmierci Teramenes pozostał kontrowersyjną postacią. Lizjasz zdecydowanie potępiał go za oskarżenie kilku spośród swoich byłych politycznych sojuszników, inni jednak występowali w obronie tych działań. Opinie nowożytnych historyków zmieniały się z biegiem lat. W XIX w. Teramenes był niemal powszechnie potępiany. Ostatnimi czasy nauka ocenia go bardziej pozytywnie. Dla jednych pozostał egoistycznym oportunistą, dla innych, człowiekiem z zasadami o umiarkowanych poglądach.