Pokrzewka aksamitna [4] (Curruca melanocephala ) – gatunek niewielkiego ptaka z rodziny pokrzewek (Sylviidae). Występuje w krajach śródziemnomorskich – w południowej Europie , północnej Afryce i na Bliskim Wschodzie . Do Polski zalatuje wyjątkowo; odnotowano cztery stwierdzenia – w kwietniu 2001, maju 2005, maju 2016[5] w Krynicy Morskiej [6] [7] i październiku 2023[5] roku w Warszawie. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Szybkie fakty Domena, Królestwo ...
Pokrzewka aksamitna
Curruca melanocephala
(J.F. Gmelin , 1789)
Samiec (Grecja)
Samica (Maroko)
Systematyka
Domena
eukarionty
Królestwo
zwierzęta
Typ
strunowce
Podtyp
kręgowce
Gromada
ptaki
Podgromada
Neornithes
Infragromada
ptaki neognatyczne
Rząd
wróblowe
Podrząd
śpiewające
Rodzina
pokrzewki
Rodzaj
Curruca
Gatunek
pokrzewka aksamitna
Synonimy
Motacilla melanocephala J.F. Gmelin, 1789
Sylvia melanocephala (J.F. Gmelin, 1789) [1]
Sylvia melanocephala pasiphae Schiebel & Stresemann, 1925 [2]
Sylvia melanocephala carmichaellowi Clancey, 1947 [2]
Podgatunki
C. m. melanocephala (J.F. Gmelin, 1789)
C. m. leucogastra (Ledru, 1810)
C. m. valverdei (J. Cabot & Urdiales, 2005)
C. m. momus Hemprich & Ehrenberg, 1833
C. m. norrisae (Nicoll, 1917)
Kategoria zagrożenia (CKGZ )[3]
Zamknij
Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1789 roku Johann Friedrich Gmelin w 13. edycji linneuszowskiego Systema Naturae . Autor nadał mu nazwę Motacilla melanocephala , a jako miejsce typowe wskazał Sardynię [2] [8] . Obecnie gatunek umieszczany jest w rodzaju Curruca [4] [9] [10] , dawniej bywał też zaliczany do rodzaju Sylvia [1] [11] .
Zwykle wyróżnia się pięć podgatunków C. melanocephala [9] [10] [11] :
C. melanocephala melanocephala – południowa Europa (w tym wyspy na Morzu Śródziemnym ) do zachodniej Turcji , północno-zachodnia Afryka. Obejmuje nieuznawany obecnie takson pasiphae , opisany z Krety .
C. melanocephala leucogastra – Wyspy Kanaryjskie .
C. melanocephala valverdei – południowe Maroko i Sahara Zachodnia .
C. melanocephala momus – północno-wschodni Egipt do skrajnie południowo-środkowej Turcji.
C. melanocephala norrisae – podgatunek wymarły, po raz ostatni stwierdzony w 1939 roku[3] , Fajum (północno-środkowy Egipt).
Podgatunek leucogastra bywa niekiedy synonimizowany z podgatunkiem nominatywnym [11] .
Wygląd Samiec: pióra w większości szare, białe gardło, czarna głowa i czerwona obrączka oczna. Samica: pióra w większości szarobrązowe, szara głowa i również czerwona obrączka oczna. Młode są podobne do samicy.
Wymiary średnie długość ciała ok. 13–14 cm rozpiętość skrzydeł 15–18 cm masa ciała 12–25 g[12]
Jajo kukułki (z lewej) i jaja pokrzewki aksamitnej (kolekcja muzealna)
Biotop Sady oliwne, lasy z sosnami , winnice i ogrody.
Gniazdo Zawsze w miejscu dobrze osłoniętym, umieszczone w krzewach.
Jaja Zwykle dwa lęgi w roku. Składa 3–5 jaj, żółtobiałych lub z czerwonobrązowymi plamami.
Wysiadywanie, pisklęta Od złożenia ostatniego jaja trwa 13–14 dni. Pisklęta opuszczają gniazdo po 11–12 dniach.
Pożywienie Owady , ich larwy , pająki , jesienią również jagody i inne owoce.
IUCN uznaje pokrzewkę aksamitną za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern ) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji, obliczona w oparciu o szacunki organizacji BirdLife International dla Europy z 2015 roku, mieści się w przedziale 25–54 miliony dorosłych osobników. Globalny trend liczebności populacji uznawany jest za wzrostowy[3] .
Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową [13] .
BirdLife International, Curruca melanocephala , [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2018, wersja 2022-2 [dostęp 2023-02-09] (ang. ) . Tomasz Krzyśków. „Ptaki Polski”. 42 (2/2016), s. 4. Agencja Wydawniczo-Fotograficzna "Aves". (pol. ) . J.F. J.F. Gmelin J.F. J.F. , Caroli a Linné, Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis , wyd. 13, t. 1 cz. 2, Lipsiae 1789, s. 970 (łac. ) .N. Bouglouan: Sardinian Warbler . [w:] oiseaux-birds.com [on-line]. [dostęp 2021-06-11]. (ang. ) . Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183 ).
Identyfikatory zewnętrzne: