gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny muchołówkowatych Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Pokląskwa[4] (Saxicola rubetra) – gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny muchołówkowatych (Muscicapidae). Zamieszkuje Eurazję. Nie jest zagrożony wyginięciem.
W Polsce liczny ptak lęgowy[6]. Liczniej występuje na północy kraju, zwłaszcza na Pomorzu Zachodnim, Mazurach i Podlasiu[7]. Według szacunków Monitoringu Pospolitych Ptaków Lęgowych, w latach 2013–2018 populacja pokląskwy w Polsce liczyła 930000 – 1330000 par lęgowych[8]. W latach 2000–2016 odnotowano spadek liczebności tego ptaka o około 30%, z tym że największy spadek odnotowały populacje z północy kraju, podczas gdy liczebność populacji na południu była stabilna lub lekko wzrosła[7].
Wygląd zewnętrzny
Mały, krępy ptak mniejszy od bogatki, o wyprostowanej postawie, stosunkowo długich skrzydłach i krótkim ogonie. Samiec w szacie godowej ma rdzawą pierś i czarne policzki obramowane od góry białą brwią i od dołu białym wąsem. Wierzch ciała ciemnobrunatny z żółtawym deseniem. Skrzydła ciemne z białymi plamami, również na barkach białe plamy. Kuper jasny, pomarańczowobrązowy. Ogon czarny z białymi brzegami i białą nasadą, podogonie również białe. Spód kremowobiały, w kierunku piersi przechodzący w rdzawy. Samica mało kontrastowa, zamiast czarnych policzków i białych pasów na głowie ma płową brew i brązowawe policzki. Rdzawy spód mniej jaskrawy, rozmyty. Ptaki w 1. zimie wyglądają jak samica, ale są ciepłobrązowe, mają bardziej rdzawą pierś z ciemnymi kropkami. Pióra wierzchu „łuskowane” – mają rdzawo-białe obrzeżenia. Niektóre pierwszoroczne samce różnią się jednak tylko nieznacznie od samic[9]. Młode ptaki w szacie juwenalnej wyglądają podobnie do samicy, ale w upierzeniu nie mają pomarańczowego. Pierś grubo kreskowana, brzuch brudnobiały[10].
Więcej informacji długość ciała, rozpiętość skrzydeł ...
Wabi uporczywym „tju-czek-czek” – kląskaniem, stąd polska nazwa. Śpiew zmienny, złożony z różnych tonów: świergoczących, fletowych i zgrzytliwych, przeplatanych naśladownictwami. Samiec śpiewa siedząc wyprostowany na czubku krzewu, również w nocy.
Zachowanie
Często siada na czubkach krzewów lub wysokich traw. Wędrowny, przeloty w IV–V i VIII–IX.
Otwarte, wilgotne tereny, preferuje podmokłe łąki z wysepkami krzewiastych zarośli, tereny bagienne i torfowiskowe w dolinach rzecznych. Zamieszkuje również łąki górskie i wysokogórskie do wysokości 1400 m n.p.m. Niekiedy występuje też na trawiastych wrzosowiskach.
Drobne bezkręgowce zbierane z ziemi lub łowione w locie, uzupełnione niewielką ilością nasion i jagód.
Jaja z kolekcji muzealnej
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg. Na lęgowiska przybywa w kwietniu; prawie połowa samców wraca na terytorium zajmowane w roku poprzednim. Lęgi rozpoczynają się w połowie maja i trwają najpóźniej do czerwca, kiedy to pary, które utraciły pierwszy lęg, przystępują do drugiego.
Gniazdo
Znajduje się na ziemi, pod osłoną trawy, w kształcie czarki, zbudowane ze ździebełek, drobnych gałązek oraz włosia zwierząt. Częstą lokalizacją są brzegi rowów melioracyjnych.
Jaja i wysiadywanie
Samica składa 4–7 (zwykle 6) jaj w intensywnym, turkusowym kolorze, o średnich wymiarach 19×14 mm. Wysiadywane są przez okres 12–15 dni przez samicę.
Pisklęta
Pisklęta opuszczają gniazdo po około 13 dniach, po kolejnych 5–6 dniach zaczynają latać. Rodzice dokarmiają je jeszcze przez kolejne 2–3 tygodnie. Potem młode stają się samodzielne, ale pozostają pod opieką rodziców prawie do odlotu, kiedy to pokląskwy łączą się w większe stada rodzinne.
Gatunek nie jest globalnie zagrożony według danych IUCN (od 1988 roku nieprzerwanie ma status LC – least concern). Liczebność światowej populacji, obliczona w oparciu o szacunki organizacji BirdLife International dla Europy z 2015 roku, mieści się w przedziale 17–29 milionów dorosłych osobników. Globalny trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy[3].
Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[12]. Na Czerwonej liście ptaków Polski pokląskwa została sklasyfikowana jako gatunek bliski zagrożenia (NT – Near Threatened) ze względu na odnotowywany silny spadek liczebności[13].
Zagrożeniem jest osuszanie łąk i melioracja terenu oraz likwidacja śródpolnych zakrzaczeń, miedz, oczek wodnych. Z tych powodów w drugiej połowie XX wieku w zachodniej Europie odnotowano spadek liczebności pokląskwy. Również w wielu regionach Polski jest coraz mniej liczna.
Collar, N. & Garcia, E.F.J.:Whinchat (Saxicola rubetra).[w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line].Lynx Edicions, Barcelona,2020.[dostęp 2020-04-09].
LarsL.SvenssonLarsL. i inni, Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego, Wydanie III, poprawione i zaktualizowane, Przewodnik Collinsa, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2023, s. 304,305, ISBN978-83-7763-647-3 [dostęp 2024-03-01].
MichałM.RadziszewskiMichałM. i inni red., Ilustrowana encyklopedia ptaków Polski: przewodnik ornitologa, Bełchatów: Warszawa: Fenix; PZWL Wydawnictwo Lekarskie Sp. z o.o, 2022, s. 257, ISBN978-83-65808-48-6 [dostęp 2024-03-01](pol.).
Wilk T., Chodkiewicz T., Sikora A., Chylarecki P., Kuczyński L.:Czerwona lista ptaków Polski.OTOP, Marki,2020. Brak numerów stron w książce
Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk:Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany.Wrocław:PTPP "pro Natura",2003,s.594-596. ISBN83-919626-1-X.
Andrzej G. Kruszewicz:Ptaki Polski.T.2:Wróblowe - ptaki śpiewające.Warszawa:Multico,2005,s.84-86. ISBN83-7073-360-3.
Ptaki Europy. Przewodnik ilustrowany.Warszawa:Świat Książki,2003,s.294. ISBN83-7311-826-8.
Lars Jonsson:Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego.Warszawa:Muza SA,2006,s.394. ISBN83-7319-927-6.
Dariusz Graszka-Petrykowski:Ptaki. Profesjonalny przewodnik dla początkujących obserwatorów.Warszawa:Klub dla Ciebie,2005,s.216-217. ISBN83-7404-128-5.
Peter Hayman, Rob Hume:Rozpoznawanie ptaków.Warszawa:Muza SA,2005,s.187. ISBN83-7319-639-0.