Lori wysmukły[16], leniuch ospały[17] (Loris tardigradus) – gatunek ssaka naczelnego z podrodziny Lorisinae w obrębie rodziny lorisowatych (Lorisidae). Endemit Sri Lanki, zagrożony wyginięciem. Z powodu powolnych ruchów zwany „leniwcem”.
Szybkie fakty Domena, Królestwo ...
Lori wysmukły
Loris tardigradus[1] |
(Linnaeus, 1758) |
|
![Ilustracja](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/Sri_Lankan_Slender_Loris_1.jpg/240px-Sri_Lankan_Slender_Loris_1.jpg) |
Systematyka
|
Domena
|
eukarionty |
Królestwo
|
zwierzęta |
Typ |
strunowce |
Podtyp |
kręgowce |
Nadgromada |
żuchwowce |
Gromada |
ssaki |
Infragromada |
łożyskowce |
Rząd |
naczelne |
Podrząd |
lemurowe |
Rodzina |
lorisowate |
Podrodzina |
Lorisinae |
Rodzaj |
lori |
Gatunek |
lori wysmukły |
Synonimy |
- Lemur tardigradus Linnaeus, 1758[2]
- Lemur (Lori) E.A.W. Zimmermann, 1780[3]
- Tardigradus Loris Boddaert, 1785[4]
- Loris gracilis É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1796[5]
- Loris ceylonicus G. Fischer, 1804[6]
- Loris zeylonicus[uwaga 1]: Goldfuss, 1809[7]
- Nycticebus ceylonicus Desmarest, 1821[8]
- Nycticebus Ceylonius[uwaga 2]: Lesson, 1836[9]
- Arachnocebus Lori Lesson, 1840[10]
- Nycticebus tardigradus typicus Lydekker, 1905[11]
- Loris gracilis zeylanicus Lydekker, 1905[12]
- Loris tardigradus nycticeboides Osman Hill, 1942[13]
- Loris tardigradus parvus Gamage, Groves, Marikar, Turner, Padmalal & Kotagama, 2017[14]
|
|
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[15] |
![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7e/Status_iucn3.1_EN_pl.svg/240px-Status_iucn3.1_EN_pl.svg.png)
|
Zasięg występowania |
![Mapa występowania](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/Red_Slender_Loris_area.png/320px-Red_Slender_Loris_area.png) |
|
|
Zamknij
Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1758 roku szwedzki przyrodnik Karol Linneusz, nadając mu nazwę Lemur tardigradus[2]. Miejsce typowe według oryginalnego opisu to „Cejlon” (łac. Habitat in Zeylona)[2], tj. Sri Lanka[18][19]. Okaz typowy (lektotyp) to wypchany osobnik (sygnatura NRM 532011) ze zbiorów Naturhistoriska riksmuseet w Sztokholmie[20].
Rozpoznano aż trzy podgatunki (tardigradus, nycticeboides i niedawno opisany parvus) w obrębie L. tardigradus, ale badania molekularne przeprowadzone w 2019 roku wykazały, że nie ma podstaw do ich rozpoznania pomimo niewielkich różnic morfologicznych[21].
Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World uznają ten takson za gatunek monotypowy[22].
Etymologia
- Loris: fr. loris „lori”, najprawdopodobniej od niderl. loeris „błazen”[23].
- tardigradus: łac. tardus „powolny, leniwy”[24]; gradus, graduus „krok”[25].
Długość ciała (bez ogona) 18–21 cm, ogon niewidoczny; masa ciała 85–220 g[26][27]. Lori jest ssakiem o drobnym ciele pokrytym gęstym futrem. Futro na grzbiecie jest ciemnobrązowa, a na brzuchu jasna. Przez środek pyska przebiega biały pas. Głowa niewielka o okrągławym kształcie z widocznymi dużymi, brązowymi oczami. Uszy mają zaokrąglony kształt. Kończyny lori są dobrze chwytne. Pysk jest krótki, zakończony różowym nosem. Brak ogona.
- Środowisko
- Lori występuje w wilgotnych lasach deszczowych, w lasach porastających stoki gór oraz wśród zarośli w głębi lądu.
- Pożywienie
- Owady, żaby, jaszczurki, jaja ptaków, owoce i zielone części roślin. W niewoli pije mleko.
- Zachowanie
- Ssak ten jest samotnikiem żyjącym w obranym przez siebie rewirze. Do oznaczania niewielkiego terytorium używa moczu. Jeżeli zwierzęta spotkają się, często dochodzi między nimi do walki. Prowadzi nocny tryb życia. Duże oczy są znakomitym przystosowaniem do życia w ciemnościach. Lori prawie całe życie spędza w koronach drzew. Czasem schodzi na ziemię poruszając się na czterech łapach. Dzień przesypia w dziupli lub wśród gęstych liści. Aby zdobyć pożywienie podkrada się bardzo cicho i błyskawicznie chwyta ofiarę, co umożliwia mu głównie doskonały słuch.
- Wrogowie naturalni
- Pantera mglista, lamparcik marmurkowy, duże węże.
- Rozmnażanie
- Ruja samic ma miejsce w kwietniu i maju, a także w październiku i listopadzie. Po odnalezieniu partnerki przez samca, rozpoczynają się zaloty. Ciąża trwa 166–169 dni, poród odbywa się, podczas gdy inne osobniki gatunku śpią. Zazwyczaj rodzi się jeden osobnik. Pierwsze tygodnie życia młode spędza chwytając się brzucha matki. Po skończeniu 2–3 miesięcy młode usamodzielnia się, odżywiając się mlekiem matki, które jest jego pokarmem do ok. 7. miesiąca życia, czasem dokarmiają je inne samice.
- Długość życia
- Jeżeli lori nie padnie ofiarą drapieżników, żyje 12–15 lat.
W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii EN (ang. endangered ‘zagrożony’)[15]. Z powodu prowadzonego przez ten gatunek trybu życia, w wielu wioskach uważa się go za złego ducha i bywa z tego powodu tępiony. Lori wysmukły został objęty ochroną całkowitą, jednak kłusownicy wyłapują je i sprzedają na targach i bazarach. Niektóre części ciała uważane są w medycynie wschodniej za afrodyzjaki. Liczba lori zmniejsza się również z powodu wycinania lasów.
Niepoprawna późniejsza pisownia Loris ceylonicus G. Fischer, 1804.
Niepoprawna późniejsza pisownia Nycticebus ceylonicus Desmarest, 1821.
C. Linnaeus: Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 29. (łac.).
S.N.S.N. Gamage S.N.S.N., K.A.I. Nekaris & R.K.A.I.N.& R. Rudran K.A.I. Nekaris & R.K.A.I.N.& R., Loris tardigradus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020, wersja 2021-2 [dostęp 2021-07-30] (ang.).
Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 34. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Loris tardigradus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-07-30].
N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, C. Parker, S. Liphardt, I. Rochon & D. Huckaby: Loris tardigradus (Linnaeus, 1758). [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.11) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2023-09-09]. (ang.).
Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 107. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
- R. Lydekker. On Two Lorises. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1904 (2), s. 345–346, 1904. (ang.).
- Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 1, Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 1–256, OCLC 637083062 (ang.).
- Mały słownik zoologiczny: ssaki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1978. Brak numerów stron w książce
- Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005. ISBN 83-01-14344-4. Brak numerów stron w książce
- J. Kim: Loris tardigradus. (on-line), Animal Diversity Web, 1999. [dostęp 2008-12-26]. (ang.).
- S.N.S.N. Gamage S.N.S.N., K.A.I. Nekaris & R.K.A.I.N.& R. Rudran K.A.I. Nekaris & R.K.A.I.N.& R., Loris tardigradus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020, wersja 2021-2 [dostęp 2021-07-30] (ang.).
Identyfikatory zewnętrzne: