Loading AI tools
polski parowóz wąskotorowy Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Las (oznaczany także Las47, Ty) – polski parowóz wąskotorowy, produkowany w latach 1948–1958, przeznaczony do pracy głównie na kolejach leśnych o prześwicie toru 600/700/750/760 mm[1]. Parowóz posiadał układ osi i silników Cn2t.
![]() Las jako pomnik w Ostrowie Wielkopolskim | |
Inne oznaczenia |
Ty |
---|---|
Producent | |
Lata budowy |
1948 – 1958[1] |
Układ osi |
Cn2t |
Wymiary | |
Masa pustego parowozu |
9,5 t |
Masa służbowa |
12 t[1] |
Długość | |
Szerokość | |
Wysokość | |
Rozstaw osi skrajnych |
1600 mm |
Średnica kół napędnych |
630 mm[1] |
Napęd | |
Trakcja |
parowa |
Ciśnienie w kotle | |
Powierzchnia ogrzewalna kotła | |
Powierzchnia rusztu | |
Średnica cylindra |
245 mm |
Skok tłoka |
300 mm |
Pojemność skrzyni węglowej |
0.5 t |
Pojemność skrzyni wodnej |
0,7 m³[1] |
Parametry eksploatacyjne | |
Moc znamionowa |
70 KM |
Maksymalna siła pociągowa | |
Prędkość konstrukcyjna |
20 km/h[1] |
Parametry użytkowe | |
Rozstaw szyn |
600 mm, 750 mm, 785 mm |
Parowóz został skonstruowany w latach 1947–1948 w Fabryce Lokomotyw im. Feliksa Dzierżyńskiego w Chrzanowie na bazie parowozu Ryś konstrukcji niemieckiej[1]. Główną zmianą było zastosowanie trzech osi w miejsce dwóch, przez co nacisk na szyny zmniejszył się o 1,5 t przy zachowaniu mocy i siły pociągowej. Parowóz mógł być eksploatowany na liniach o słabszej nawierzchni, zwłaszcza kolejach leśnych, dlatego otrzymał fabryczną nazwę Las[2]. Pierwsze dwa prototypowe egzemplarze wyprodukowano w 1948 roku. Na kolejach leśnych i przemysłowych bywały oznaczane serią Ty z numerami fabrycznymi, wzorem oznaczeń PKP, aczkolwiek parowozy te nie pracowały na PKP[2].
Do 1958 roku wyprodukowano ich w Fabloku 640 sztuk[2][1]. Podstawową wersją był parowóz na tor szerokości 600 mm, ale opracowano także wersje na inne szerokości toru, 750, 760 i 785 mm[4]. Na tor 750 mm zbudowano ok. 120 parowozów[3]
Parowozy tego typu używane były do transportu towarowego podczas produkcji i obróbki drewna, rzadko do przewozów osobowych. Zachowało się w Polsce kilkanaście egzemplarzy jako pomniki oraz czynne parowozy w skansenie w Rudach i Majdanie[5]. Wśród zachowanych jest 10 lokomotyw na tor 600 mm i 7 na tor 750 mm[2][3][6].
Niewielką liczbę lokomotyw – 30 – wyeksportowano[1], z tego 6 do Bułgarii (1948 r., tor 760 mm), 4 do Albanii (1949 r., 760 mm), 18 do Rumunii (1952 r., 760 mm i 600 mm), 2 do Chin (1952 r., 600 mm)[4]. Począwszy od lat 80. XX w. około 15 lokomotyw sprzedano do krajów zachodniej Europy po wycofaniu ze służby w Polsce, dla służby na kolejach turystycznych lub jako eksponaty[7].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.