Loading AI tools
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Konstytucja Syrii – akt prawny najwyższej rangi (ustawa zasadnicza) Syryjskiej Republiki Arabskiej, przyjęty w referendum w 1973, znowelizowany w 2012.
Syria
Ten artykuł jest częścią serii: Ustrój i polityka Syrii Ustrój polityczny
Konstytucja
Władza ustawodawcza
Władza wykonawcza
Władza sądownicza
Kontrola państwowa
Finanse
Samorząd terytorialny
Partie polityczne
Wybory
Polityka zagraniczna
|
Konstytucja Syrii została przyjęta w ramach Ruchu Korygującego w marcu 1973. Moment ten uważa się za zakończenie procesu budowania przez Hafiza al-Asada instytucjonalnych podstaw jego władzy autorytarnej[1].
Ustawa zasadnicza określa Syrię jako suwerenną, demokratyczną, socjalistyczną, ludową republikę. Preambuła aktu podkreśla arabski charakter państwa, stwierdzając, że terytorium Syrii – w myśl idei panarabskiej i baasistowskiej – jest jednym z regionów arabskiej ojczyzny. Konstytucja składa się ze 156 artykułów i sześciu rozdziałów. W pierwszym rozdziale wymieniono prawa podstawowe, zasady, na których opiera się funkcjonowanie państwa, wskazano jego ludowy i republikański charakter, wskazano lud jako suwerena, zaś prawo muzułmańskie – jako główne źródło prawa syryjskiego. Rozdział ten stanowi również, że prezydent Syrii musi być muzułmaninem[1]. Postanowienie o wyznaniu prezydenta było kompromisem między Hafizem al-Asadem a istniejącą w kraju religijną opozycją, w tym Braćmi Muzułmańskimi; sam al-Asad opowiadał się za państwem całkowicie świeckim[2].
Drugi rozdział konstytucji określa strukturę i kompetencje władz ustawodawczej (Zgromadzenie Ludowe) i wykonawczej[1]. Organem władzy wykonawczej konstytucja nazywa prezydenta, zobowiązując go do współpracy z Radą Ministrów, nadając mu również prawo do działań władczych przy stosowaniu dekretów[1]. Inne konstytucyjne organy władzy są podporządkowane prezydentowi, zwiększają legitymizację jego władzy, służą usprawnieniu kierowania państwem. Model silnej prezydentury przyjęty w konstytucji inspirowany był systemem rządów w Egipcie po rewolucji 1952 i działalnością Dżamala Abd an-Nasira[3]. Chociaż konstytucja nazywa najwyższym organem władzy wykonawczej Radę Ministrów, de facto jest ona podporządkowana prezydentowi[4].
W trzecim rozdziale konstytucji zawarto kompetencje władz sądowniczych, w czwartym – przepisy przejściowe[1]. W latach 1973–2012[5][6] konstytucja przyznawała szczególną pozycję syryjskiej partii Baas, nazywając ją partią wiodącą i sytuując jej instytucje ponad organami państwa. Artykuł 8 konstytucji stwierdzał, że partia przewodzi społeczeństwu i państwu, mobilizując masy do służby narodowi arabskiemu, kieruje Narodowym Frontem Postępu[6].
Projekt zmian w konstytucji syryjskiej został opracowany przez 27-osobowy komitet, którego członków wybrał prezydent Baszszar al-Asad, po wybuchu protestów przeciwko syryjskiemu autorytaryzmowi. Z konstytucji wykreślono artykuł 8 dotyczący wiodącej roli partii Baas oraz wszystkie odniesienia do baasizmu w kontekście systemu oświaty, gospodarki, wojska, społeczeństwa. Zmieniona konstytucja ustanawiała w Syrii system wielopartyjny, utrzymywała jednak szerokie uprawnienia prezydenta (wybieranego na siedmioletnią kadencję przez Zgromadzenie Ludowe, z prawem do jednokrotnej reelekcji) i zakaz tworzenia partii według kryterium religijnego lub etnicznego[5]. Zmodyfikowana konstytucja została przyjęta w referendum 27 lutego 2012[5]. Według oficjalnych danych przy frekwencji wynoszącej 57,4%, 89,4% głosujących opowiedziało się za zmianami w konstytucji[7].