Loading AI tools
1973 Israel Aircraft Industries Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Israel Aircraft Industries Kfir (hebr. כפיר, Młody Lew) – izraelski myśliwiec produkowany przez firmę Israel Aerospace Industries (IAI).
![]() |
Ten artykuł od 2018-01 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł. |
![]() | |
Dane podstawowe | |
Państwo | |
---|---|
Producent | |
Typ |
myśliwiec |
Konstrukcja |
metalowa |
Załoga |
1 |
Historia | |
Data oblotu |
4 czerwca 1973 |
Dane techniczne | |
Napęd |
1 x Silnik turboodrzutowy General Electric J-79-J1E |
Ciąg |
52,89 kN |
Wymiary | |
Rozpiętość |
8,22 m |
Długość |
15,65 m |
Wysokość |
4,55 m |
Powierzchnia nośna |
34,8 m² |
Masa | |
Własna |
7 285 kg |
Startowa |
14 700 kg (wersja C-2) |
Paliwa |
2 572 kg (w zbiornikach wew.) |
Osiągi | |
Prędkość maks. |
2,3 Ma (bez uzbrojenia na wys. 11 000m) |
Prędkość wznoszenia |
233,3 m/s |
Pułap |
22 860 m |
Zasięg |
2 991 km (z 3 zbiornikami zew.) |
Promień działania |
346 km (wersja C-2) |
Rozbieg |
1 450 m |
Dobieg |
1 280 m |
Dane operacyjne | |
Użytkownicy | |
Izrael, Ekwador, Sri Lanka, USA, Kolumbia | |
Rzuty | |
![]() |
W 1968 roku w Israel Aircraft Industries narodził się pomysł połączenia płatowca bardzo dobrego aerodynamicznie samolotu Mirage 5 z silnikiem o większym ciągu, bardziej wydajnym i mniej zawodnym. W efekcie tego w 1969 roku rozpoczęto projekt pod kryptonimem Black Curtain (Czarna Kurtyna), którego końcowym efektem miał być Mirage z nowym silnikiem. Wśród rozważanych napędów na pierwsze miejsce wysunął się amerykański General Electric J-79-GE-17, napędzający samoloty McDonnell Douglas F-4 Phantom II. Miał on lepsze osiągi niż oryginalny francuski Atar 09C oraz był zbliżony do niego rozmiarami. Dodatkową zachętą do wykorzystania tego silnika był fakt, że Siły Powietrzne Izraela miały właśnie zostać uzbrojone w amerykańskie maszyny F-4. Całością prac kierował generał Benjamin Peled, dowódca lotnictwa. W kwietniu 1969 roku wypożyczono z sił powietrznych Mirage III BJ, aby przeprowadzić na nim badania z nową jednostką napędową. Tak zmodyfikowany samolot otrzymał nazwę Technolog. Jego pierwszy lot odbył się 21 września 1970 roku. Za sterami maszyny zasiadł dowódca pilotów doświadczalnych izraelskiego lotnictwa Dani Shaphira. Przeprowadzone badania wykazały bardzo dobre osiągi nowego samolotu, które były lepsze niż jego protoplastów Mirage’a i Phantoma. Doskonałe rezultaty przeprowadzonych prób skłoniły IAI do podjęcia prac nad nową maszyną, będącą połączeniem płatowca IAI Nesher z silnikiem J-79-GE-17. Nowy samolot otrzymał nazwę Ra'am (Piorun/Grzmot). Cała awionika nowej konstrukcji miała pochodzić z Izraela i Stanów Zjednoczonych, duży nacisk położono na zdolność przetrwania samolotu w warunkach pola bitwy nasyconego środkami obrony przeciwlotniczej. W listopadzie 1971 r. rozpoczęto pracę nad budową dwóch prototypów samolotu, który ostatecznie nazwano Kfir. W siłach powietrznych posługiwano się również kryptonimem Rakdan (Tancerz), natomiast w prasie pojawiły się doniesienia o nowym izraelskim samolocie nazywanym Barak (Błyskawica). Kfir (Ra'am A) o numerze 788 wystartował do swojego pierwszego lotu 4 czerwca 1973 roku. Za jego sterami zasiadł pilot doświadczalny Asaf Ben-Nun. 21 czerwca tego samego roku samolot przekroczył barierę dźwięku, a 10 grudnia osiągnął swoją prędkość maksymalną wynoszącą 2,4 Ma. Drugi prototyp numer 712 po raz pierwszy wzbił się w powietrze 7 sierpnia 1973 r. Miesiąc później przyszłość całego projektu budowy nowego myśliwca stanęła pod znakiem zapytania. Izraelskie Siły Powietrzne wyraziły swoje zainteresowanie kupnem nowego samolotu, rozpatrywano Grumman F-14 Tomcat, McDonnell Douglas F-15 Eagle oraz będące wówczas w fazie badań YF-16 i YF-17. Tymczasem Kfir starając się sprostać stawianym mu wymaganiom, dzięki wzmocnieniu konstrukcji płatowca, stracił swoją przewagę zwrotności nad Mirage. Większa masa samolotu spowodowała większe zużycie paliwa. Ostatecznie to osobista decyzja ówczesnego ministra obrony Izraela Szymona Peresa o kontynuowaniu dalszych prac zadecydowała o przyszłości Kfira. Pierwszy seryjny samolot został dostarczony siłom powietrznym 14 kwietnia 1975 roku. Ostatnią produkowaną seryjnie wersją był Kfir C-7. Wiosną 1986 roku zaprzestano produkcji samolotu. Zbudowano 212 egzemplarzy (wszystkich wersji)[1].
Kfir był jednomiejscowym (w wersji treningowej dwumiejscowym) dolnopłatem w układzie delta z dodatkowymi powierzchniami ustateczniającymi znajdującymi się w części dziobowej samolotu (układ kaczka). Metalowy kadłub o konstrukcji półskorupowej zaprojektowano zgodnie z regułą pól. Tuż za kabiną pilota po obu stronach kadłuba znajdowały się wloty powietrza do silnika z półstożkami regulującymi jego przepływ. Miał wielodźwigarowe, metalowe skrzydło o obrysie trójkątnym z uskokiem na krawędzi natarcia. Skos krawędzi natarcia wynosił 60°35'. Na obu powierzchniach płata były zamontowane hamulce aerodynamiczne. W części centralnej skrzydła znajdował się zbiornik paliwa, a na krawędzi spływu trójdzielne sterolotki. Posiadał usterzenie pionowe o konstrukcji półskorupowej dwudźwigarowe o obrysie trapezowym. Na szczycie statecznika była umieszczona antena UKF. U podstawy statecznika znajdował się dodatkowy kanał wlotowy powietrza chłodzącego silnik. W tylnej części podstawy znajdował się pojemnik ze spadochronem hamującym. Maksymalna prędkość lądowania, przy której można było użyć spadochronu wynosiła 389 km/h. Po lądowaniu i użyciu był on odrzucany. Podwozie trójgoleniowe, każda z goleni zaopatrzona w jedno koło, główne z hamulcami tarczowymi chowane w skrzydłach, w kierunku kadłuba, przednie, chowane do tyłu do wnęki w kadłubie. Opony niskociśnieniowe, bezdętkowe. Silnik J-79-GE-J1E będący zmodyfikowaną wersją amerykańskiego silnika J-79-GE-17. Samolot był wyposażony w impulsowo dopplerowski radar EL/M 2001B działający w paśmie X rodzimej produkcji. Nowsze wersje samolotu wyposażano w radary EL/M 2021 lub EL/M 2021B. Radar poza funkcją poszukiwania celów powietrznych miał również możliwość poszukiwania celów morskich[1].
Stałe: dwa działka DEFA 552 kalibru 30 mm z zapasem amunicji 140 sztuk na każde. Wyloty luf znajdowały się w dolnej części kadłuba pod wlotami powietrza do silnika. Prowadzenie ognia nie zakłócało pracy silnika. Uzbrojenie zewnętrzne mogło być podwieszane na 7 węzłach (wersja C-2): trzech podkadłubowych i czterech podkskrzydłowych lub w wersji C-7: pięciu podkadłubowych i czterech podskrzydłowych[1].
Izraelskim samolotem zainteresowane były również Filipiny i Tajwan nie doszło jednak do podpisania kontraktu. Południowa Afryka nie zakupiła samolotów ale doświadczenia zdobyte przez izraelskich konstruktorów zostały wykorzystane (przy współudziale specjalistów z IAI, Izrael nigdy nie potwierdził faktu współpracy z krajem objętym w owym czasie przez ONZ sankcjami gospodarczymi) podczas prac nad własną wersją samolotu Mirage, dzięki czemu powstał Atlas Cheetah. Już oficjalnie izraelscy specjaliści brali udział w modernizacji chilijskich maszyn Mirage 5F. W wyniku prowadzonych prac powstał samolot oznaczony jako Mirage 50, którego dalsza modernizacja polegająca na między innymi dodaniu charakterystycznych dla Kfira "skrzydełek" doprowadziła do powstania maszyny Mirage 50CN La Pantera, na której pokładzie znajdowała się również izraelska awionika. Do podobnego standardu swoje Mirage 5 zmodernizowała Kolumbia, samoloty oznaczone Mirage 5COAM także wyposażono w stateczniki i instalacje do tankowania z Kfira. W styczniu 2014 roku brytyjskie media poinformowały, że Argentyna prowadzi rozmowy z Izraelem na temat możliwości zakupu osiemnastu maszyn Kfir, równolegle Argentyńczycy prowadzili rozmowy na temat pozyskania wycofanych z użycia, hiszpańskich samolotów Mirage F1, jednak ta opcja zakończyła się niepowodzeniem[6]. Informację te potwierdziła prasa izraelska, wskazując jednocześnie na rolę Wielkiej Brytanii, starającej się nieoficjalnie aby nie doszło do sprzedaży Argentynie izraelskich maszyn[7].
Izrael jest państwem, które przez większość okresu od momentu powstania tkwiło w konflikcie z sąsiadami. Z tego powodu wojska lądowe i siły powietrzne zachowują wysoki poziom gotowości, a zebrane przez siły zbrojne doświadczenie bojowe jest jednym z największych na świecie. Pierwszą udokumentowaną akcją Kfirów był atak samolotów na bazę Organizacji Wyzwolenia Palestyny (OWP) 9 lutego 1977 roku w Libanie. W akcji uczestniczyły cztery maszyny z 113 Eskadry. Rok później w dniach 14 – 21 marca, w ramach operacji Litani samoloty izraelskie, w tym Kfiry, wykonały szereg uderzeń na obozy i bazy OWP w południowym Libanie. 27 czerwca 1979 roku Kfir po raz pierwszy zapisał na swoim koncie zestrzelony wrogi samolot. Dwa C-2 brały udział w nalocie na pozycje palestyńskie w południowym Libanie jako osłona eskadry Phantomów, kiedy otrzymały rozkaz przechwycenia syryjskich myśliwców MiG-21 nadlatujących z zachodu. Do akcji zostały włączone również izraelskie F-15 i to one jako pierwsze przechwyciły nieprzyjacielskie samoloty. W akcji po stronie syryjskiej brało udział 8 MiG-ów (źródła izraelskie) a po stronie izraelskiej 6 F-15 i dwa Kfiry. Gdy C-2 przybyły na miejsce, jeden z MiG-ów został już zestrzelony. Kfiry zaatakowały formację dwóch syryjskich maszyn, w stronę której jeden z samolotów wystrzelił rakietę powietrze - powietrze typu Shafrir 2. Pocisk eksplodował w bezpośrednim sąsiedztwie jednego z nieprzyjacielskich samolotów, który jednak nadal utrzymywał się w powietrzu. Jednak po krótkiej chwili z samolotu zaczął wydobywać się dym a syryjski pilot katapultował się. W sumie w starciu zestrzelono 5 MiG-ów bez strat własnych. Jednak generalnie walki powietrzne zarezerwowane były dla F-15 i F-16 a Kfirom pozostawiono zadania szturmowe. Jedną z takich misji było kolejne bombardowanie pozycji OWP 28 kwietnia 1981 roku w Libanie. 5 czerwca 1982 roku w odpowiedzi na zamach jakiego dokonali arabscy terroryści na izraelskiego ambasadora w Wielkiej Brytanii, siły powietrzne, a w ich składzie Kfiry, dokonały bombardowań pozycji palestyńskich. Rozpoczęła się wojna libańska, w której Kfiry odpowiedzialne były za wykonywanie zadań szturmowych i bombardowań. Samoloty atakowały cele położone w Bejrucie oraz wykonywały misję niszczenia syryjskich stanowisk obrony przeciwlotniczej położonych w dolinie Bekaa.
Kolejnym teatrem działań, na którym izraelskie samoloty brały udział w walkach była Ameryka Południowa. Kfiry w barwach Ekwadorskich Sił Powietrznych wzięły udział w konflikcie granicznym z Peru o tzw. Płaskowyż Kondora. 7 lutego 1995 roku ekwadorskie Kfiry wraz z samolotami Mirage F-1 eskortowały szturmowe Cessna A-37 Dragonfly atakujące peruwiańskie pozycje. 10 lutego dwa Kfiry i dwa Dassault Mirage F1 z bazy lotniczej w Taura (niektóre źródła podają, że samoloty startowały z lotnisk w Mariscal Lamar lub Mascal) zostały skierowane do akcji przechwycenia peruwiańskich A-37 i Su-22. Podczas akcji oba peruwiańskie Su-22 zostały zestrzelone przez pilotów Mirage (źródła peruwiańskie podają, iż jedna z maszyn z została zestrzelona ogniem z ziemi). Tego samego dnia, Kfir FAE905, pilotowany przez Mauricio Mata zestrzelił peruwiańską Cessnę A-37 wykonującą atak na ekwadorską bazę Tiwinitza (Tiwinza). Za sterami Cessny siedzieli ppłk. Hilario Valladaresa i major Gregorio Mendiola. Załoga A-37 katapultowała się i została przejęta przez własne jednostki. 12 lutego jeden z myśliwców został strącony przez siły peruwiańskie. Peru podaje informację o zestrzeleniu w sumie dwóch ekwadorskich Kfirów, Ekwador nie przyznaje się do żadnego utraconego Kfira.
Również Sri Lanka używała swoich Kfirów w akcjach bojowych, były to bombardowania baz i pozycji Tamilskich Tygrysów podczas wojny, jaką prowadzi państwo z tym ugrupowaniem terrorystycznym.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.