Loading AI tools
gatunek ptaka Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Hałaśnik białobrzuchy[5] (Crinifer leucogaster) – gatunek ptaka z podrodziny hałaśników (Criniferinae) w obrębie rodziny turakowatych (Musophagidae). Występuje w Afryce, nie jest zagrożony wyginięciem.
Crinifer leucogaster | |||
(Rüppell, 1842) | |||
![]() Samiec sfotografowany w Tanzanii | |||
![]() Samica sfotografowana w Tanzanii | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Podtyp | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Infragromada | |||
Rząd | |||
Rodzina | |||
Podrodzina | |||
Rodzaj | |||
Gatunek |
hałaśnik białobrzuchy | ||
Synonimy | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||
![]() | |||
Zasięg występowania | |||
![]() |
Zasięg występowania hałaśnika białobrzuchego ograniczony jest do sawann bogatych w akacje we wschodniej i północno-wschodniej Afryce: obejmuje północno-zachodnią, środkową i południową Somalię, Erytreę, Etiopię, Sudan Południowy, północno-wschodnią Ugandę (Karamoja i Teso), północną i wschodnią Kenię oraz na południe poprzez wschodni płaskowyż Tanzanii (na zachód do Tabory i na południe do Parku Narodowego Ruaha)[4][6][7].
Gatunek po raz pierwszy opisał w 1842 roku niemiecki zoolog Eduard Rüppell, nadając mu nazwę Chizærchis leucogaster[1]. Jako miejsce typowe odłowu holotypu wskazał południową Etiopię[1][8]. Obecnie (2023) należy do rodzaju Crinifer[7][5], jednak niektóre ujęcia taksonomiczne umieszczają go w rodzaju Corythaixoides[9] lub monotypowym Criniferoides[10]. Takson monotypowy[6][7].
Nazwa rodzajowa: łac. crinifer (prawdopodobnie mylna interpretacja słowa criniger) „długowłosy”, od crinis „włosy”; -fer „noszący”, od ferre „nosić”[11].
Epitet gatunkowy: gr. λευκος „leukos” biały; γαστηρ gastēr, γαστρος gastros „brzuch”[12].
Długość ciała średnio 50 cm (w tym ogona 24–25 cm); masa ciała samic 225–250 g, samców 170–225 g[6]. Tabela przedstawia długość ciała dla siedmiu dorosłych ptaków schwytanych podczas ekspedycji w Kenii (wymiary w mm)[13]:
Długość ciała | |
---|---|
Samice | 527, 508, 483 |
Samce | 487, 488, 485, 508 |
Dorosłe ptaki szare, z białym brzuchem i dolnymi pokrywami ogonowymi. Na głowie sztywny, spiczasty brązowoszary grzebień o długości 60 mm, końcówki piór grzebienia koloru czarnego[6]. Boki głowy, broda, cała szyja i pierś koloru szarego, tak jak i górne części ciała; średnie i większe pokrywy skrzydłowe z czarnymi końcówkami tworzącymi czarne pasma przy złożonym skrzydle. Białe podstawy na czarnych pokrywach podskrzydłowych tworzą wyraźną białą łatę w locie. Ogon czarny z szerokim białym pasmem w jego środkowej części. Dziób u samców czarniawy, u samic groszkowozielony (podczas sezonu rozrodczego staje się żółtawy); oko koloru piwno-brązowego, nogi i stopy czarne[6]. Młode ptaki podobne do dorosłych, ale ich upierzenie jest bardziej brązowawe, zwłaszcza na pokrywach skrzydłowych[6].
Hałaśnik białobrzuchy zamieszkuje zwykle gorące, nisko położone akacjowe stepy i sawanny z rozproszonymi drzewami. Występuje do 1700 m n.p.m.[6] Nie migruje, głównie osiadły w całym swoim zasięgu występowania[6].
Odżywia się owocami, kwiatami, nasionami, pąkami akacji, szczególnie preferując młode, zielone strąki Acacia tortilis[6].
Odzywa się zwykle głośnymi, nosowymi „haa haa haa” lub „gwaa”[uwaga 1][14]. Nawoływania te są powtarzane kilka razy, często przez dwa ptaki w duecie[14]. Odzywa się również głośnym „go-wayeer”[uwaga 1][14]. Jeden ptak słyszany nad rzeką Siolo w Kenii perfekcyjnie imitował szczekanie psa[15].
Okres rozrodczy przypada na okres od lutego do lipca w Somalii i Etiopii, od lutego do sierpnia w Kenii i Tanzanii oraz od lipca do sierpnia w północno-wschodniej Ugandzie[16][6]. Gniazdo jest raczej małą, kruchą i płaską strukturą zbudowaną z gałązek, znajdującą się od 3 do 12 m nad ziemią i generalnie na drzewach akacjowych[6]. Samica składa 2–3 owalne, błyszczące, bladoniebieskawe jaja; okres inkubacji trwa 27–28 dni, jaja wysiadywana są przez obie płci[6].
W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody został zaliczony do kategorii LC (ang. Least Concern „najmniejszej troski”)[4]. Globalna liczebność populacji nie jest znana, ale gatunek ten jest na ogół dość powszechny w całym zakresie swojego występowania[4]. Prawdopodobnie ponosi jakieś straty na skutek działania ptaków drapieżnych w podobny sposób jak inne ptaki w podobnych siedliskach, ale żadne dane na ten temat nie zostały opublikowane[6]. Brak również dowodów na spadek populacji lub jakieś inne zagrożenia dla tego ptaka[17].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.