![cover image](https://wikiwandv2-19431.kxcdn.com/_next/image?url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/Fonograf_01_ubt.jpeg/640px-Fonograf_01_ubt.jpeg&w=640&q=50)
Fonograf
pierwsze urządzenie zapisujące i odtwarzające dźwięk / Z Wikipedii, wolnej encyclopedia
Fonograf (z gr. φωνή fonē, głos, oraz γραφή grafē, pisanie) – jedno z pierwszych urządzeń służących do zapisu i odtwarzania dźwięku, poprzednik patefonu.
![]() |
Ten artykuł dotyczy urządzenia. Zobacz też: Fonográf – węgierska grupa muzyczna. |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/Fonograf_01_ubt.jpeg/640px-Fonograf_01_ubt.jpeg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c5/Edison_and_phonograph_edit2.jpg/640px-Edison_and_phonograph_edit2.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/38/PhonoCylinderListeningTubes.jpg/220px-PhonoCylinderListeningTubes.jpg)
Został skonstruowany przez Thomasa Alvę Edisona. Edison swój wynalazek zademonstrował 29 listopada 1877, a opatentował 19 lutego 1878.
W fonografie dźwięk zapisywany był przy pomocy igły na cylindrze zakładanym na walec napędzany początkowo korbką, później mechanizmem sprężynowym. Odtwarzanie przebiegało w analogiczny sposób. Igła (rylec) wykonana była ze specjalnie oszlifowanego diamentu. Dźwięk zapisywano rzeźbiąc rowek na folii cynowej nawiniętej na stalowy walec. Głośnikiem i mikrofonem była duża lejkowata metalowa tuba. Główną wadą zapisu na cynowej folii był brak możliwości tłoczenia kopii, dlatego od 1888 zaczęto produkować woskowe cylindry (umożliwiały dwie minuty nagrania), a w 1908 r. zaczęto produkcję wałków z celuloidu, które mieściły cztery minuty nagrania, a jakością przekraczały kilkukrotnie zapis na płytach. Z matrycy można było wytłoczyć kilka tysięcy wałków. Fonograf został wyparty przez, wynalezioną przez Emila Berlinera, płytę gramofonową, którą można było tłoczyć w jeszcze większych nakładach z matryc metalowych w masie szelakowej. W drugiej dekadzie XX wieku, kiedy zaczęto nagrywać płyty do gramofonów metodą elektryczną, skończył się popyt na fonografy. Ostatni wyprodukowano w 1929[1].
W 2012 roku opublikowano informację[2], że znajdujące się od wielu lat w laboratoriach Thomasa Edisona pod Nowym Jorkiem cylindry z nagraniami, dotychczas niezidentyfikowane, udało się odtworzyć i skopiować[3]. Zawierają one nagrania dokonane przez Theo Wangemana, asystenta Thomasa Edisona, w latach 1889 i 1890, między innymi głosów Ottona von Bismarcka i Helmuta von Moltkego[uwaga 1].