Loading AI tools
gatunek ptaka endemit Kolumbii Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Elfik złotobrzuchy[2][4] (Coeligena bonapartei) – gatunek małego ptaka z rodziny kolibrowatych (Trochilidae). Występuje w Andach w północno-zachodniej części Ameryki Południowej. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski (LC, ang. Least Concern). Wyróżnia się trzy podgatunki, przez wielu autorów traktowane jako osobne gatunki: podgatunek nominatywny C. (b.) bonapartei jest endemitem Kolumbii, podgatunek C. (b.) eos endemitem Wenezueli, natomiast C. (b.) consita występuje na pograniczu tych krajów.
Coeligena bonapartei[1] | |||
(Boissonneau, 1840) | |||
![]() Samica | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Podtyp | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Infragromada | |||
Rząd | |||
Rodzina | |||
Podrodzina | |||
Plemię | |||
Rodzaj | |||
Gatunek |
elfik złotobrzuchy | ||
Synonimy | |||
| |||
Podgatunki | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |||
![]() | |||
Zasięg występowania | |||
![]() |
Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał francuski ornitolog Auguste Boissonneau w 1840 roku na łamach „Revue Zoologique, par la Société Cuvierienne”. Autor nadał mu nazwę Ornismia bonarpartei, a jako miejsce typowe podał Bogotę w Kolumbii[5][6].
W 2004 roku Gary Stiles zaproponował wydzielenie podgatunku Coeligena bonapartei eos jako odrębnego gatunku Coeligena eos, jednak South American Classification Committee (SACC) jednogłośnie odrzucił propozycję[7]. Obecnie (2024) systematyka elfika złotobrzuchego nadal jest sporna. Między innymi Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny[8], BirdLife International[9][10], Birds of the World czy Clements Checklist of Birds of the World[11] traktują podgatunki elfika złotobrzuchego jako odrębne gatunki. Natomiast Zoonomen[12], Integrated Taxonomic Information System[1] i autorzy Kompletnej listy ptaków świata[2] wyróżniają trzy podgatunki:
Przez długi czas elfik zielony był uważany za kolejny podgatunek elfika złotobrzuchego[13][14], jednak badania genetyczne wykazały, że jest odrębnym gatunkiem[15].
Mały koliber o długim i prostym, czarnym dziobie. Nogi i stopy czarne. Tęczówki czarne. Występuje dymorfizm płciowy. Podgatunek nominatywny C. (b.) bonapartei: u samca szczyt głowy i jej boki czarne, czoło opalizujące zielone, za okiem niewielka biała plamka. Górna część grzbietu błyszcząca ciemnozielona przechodząca w zielonkawo-miedzianą na środku i złotopomarańczową na zadzie. Gardło i pierś zielona, błyszcząca z niewielką fioletową plamką na gardle. Dolne części ciała błyszczące od koloru miedzianego do czerwonawozłotego. Skrzydła ciemnobrązowe. Ogon niezbyt długi, lekko rozwidlony, sterówki złoto-brązowo-zielone. Samica jest podobna do samca, ale bardziej matowa. Gardło, podgardle i przednia część szyi płowożółta z zielonymi plamkami na bokach. Pierś płowożółta, brzuch cynamonowy nakrapiany ognistozłotymi plamkami, dolna część brzucha i pokrywy podogonowe miedziano-złote. Sterówki brązowe, czasem z płowymi obrzeżami[18][19]. Podgatunek C. (b.) consita jest podobny do podgatunku nominatywnego z tym, że obie płcie mają pokrywy trzeciego rzędu rdzawe, ogon lekko rozwidlony, a sterówki złoto-brązowe-zielone. Niektóre samice mają za okiem rudą plamkę[20]. Podgatunek C. (b.) eos ma błyszczący złotozielony grzbiet, który przechodzi w złotawy w środkowej części grzbietu i złoto-pomarańczowy na zadzie. Dolne partie ciała od miedziano-rudych do ognistozłotych lub czerwonozłotych. Pokrywy podogonowe cynamonowe[21]. Szczegółowe wymiary C. (b.) bonapartei na podstawie[22]:
Samiec | Samica | |
---|---|---|
Masa ciała (g) | 6,81 ± 0,15 | 6,42 ± 0,21 |
Długość ogona (mm) | 44,79 ± 1,15 | 41,23 ± 1,20 |
Długość dzioba (mm) | 31,74 ± 0,84 | 33,93 ± 1,11 |
Długość skrzydła (mm) | 84,31 ± 2,26 | 79,11 ± 1,74 |
Skok (mm) | 5,84 ± 0,23 | 5,68 ± 0,23 |
Poszczególne podgatunki elfika złotobrzuchego występują:
Jego głównym habitatem są wysokie lasy mgliste, obrzeża lasów, ogrody i lasy karłowate. Nie ma wielu informacji na temat diety tego gatunku, ale wiadomo, że składa się głównie z nektaru z Bomarea, Cavendishia, Fuchsia, Macleonia, Mutisia i Palicourea oraz drobnych owadów[18]. Długość pokolenia podgatunku nominatywnego jest określona na 2,67 lat[23].
Niewiele wiadomo o rozmnażaniu tego gatunku. Brak informacji o gniazdowaniu; prawdopodobnie gniazdo ma formę niewielkiej miseczki umieszczonej na krzakach lub niskim drzewie, a w lęgu samica składa dwa białe jaja[18]. Są pojedyncze doniesienia o okresie rozrodczym, który trwać ma od stycznia do marca lub od stycznia do lipca[18].
W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN od 2014 roku stosowane jest ujęcie systematyczne traktujące wszystkie trzy podgatunki elfika złotobrzuchego jako osobne gatunki: C. (b.) bonapartei (elfik złotobrzuchy) i C. (b.) eos (elfik złotawy) są klasyfikowane jako gatunki najmniejszej troski (LC, ang. Least Concern)[3][23][25], natomiast C. (b.) consita (elfik rdzawoskrzydły) jako gatunek zagrożony (EN, ang. Endangered)[24]. Liczebność populacji podgatunku nominatywnego nie jest oszacowana; podgatunek ten jest opisywany jako pospolity. Trend liczebności populacji uznawany jest za stabilny[3][23].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.