Loading AI tools
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Doryda – część starożytnej Grecji obejmująca wyspy Rodos, Kos, część wybrzeża Karii (historycznej krainy południowo-zachodniej Azji Mniejszej) i inne mniejsze wyspy znajdujące się w regionie[1]. Były to tereny zasiedlone w okresie wieków ciemnych przez Greków mówiących dialektem doryckim[1]. Na północ od Dorydy na wybrzeżu Azji Mniejszej leżały inne krainy zamieszkane przez Greków mówiących dialektami jońskim i eolskim: Jonia i Eolia. Największe polis Dorydy tworzyły związek sześciu miast – heksapolis.
Nazwa Doryda pojawia się u Pliniusza i Klaudiusza Ptolemeusza, Tukidydes natomiast pisze o mieszkających tam Grekach: "Dorowie sąsiedzi Karyjczyków"[2].
Ślady obecności Greków (bądź greckich wpływów wśród miejscowej, karyjskiej ludności) na wyspach Rodos i Kos pochodzą jeszcze z czasów mykeńskich, podobnie jak na pobliskim fragmencie wybrzeża Azji Mniejszej, w miejscu gdzie później powstało Knidos[3][4]. Czas pojawienia się Dorów szacuje się na podstawie znalezisk archeologicznych, na X-IX wiek p.n.e. na Kos oraz na ok. 900 p.n.e. na Rodos (czyli okres ciemnych wieków)[5]. Stare Knidos (miasto zmieniło lokalizację w IV wieku p.n.e.) oraz Halikarnas zostały zasiedlone przez Greków najpóźniej w VIII wieku p.n.e., możliwe, że wcześniej[6]. Poza Knidos, gdzie w czasach klasycznych silne było przekonanie o lacedemońskich korzeniach miasta, pozostałe polis zachowały tradycje o przybyciu ich założycieli z Argolidy, co zdają się potwierdzać rozpowszechnione później w regionie kulty charakterystyczne dla tej krainy[7].
Knidos było najsilniejszym miastem regionu[6]. Wraz z pozostałymi znaczącymi ośrodkami Dorydy, czyli Kos, trzema polis z Rodos (Lindos, Ialissos, Kamejros) i Halikarnasem tworzyło tzw. Heksapolis, związek sześciu miast, organizujący wspólne igrzyska doryckie ku czci Apolla[6]. W V wieku p.n.e. Halikarnas był już poza związkiem. Według Herodota, pochodzącego z tego miasta, stało się tak na skutek złamania przez przedstawiciela Halikarnasu tradycji obowiązującej na igrzyskach[6]. W mieście tym pierwiastek dorycki był najsłabszy, w V wieku p.n.e. posługiwano się tu najczęściej dialektem jońskim, a spory procent populacji stanowili miejscowi Karyjczycy[8].
W Dorydzie istniały też mniejsze greckie ośrodki. Na półwyspie (z gr. Chersonez) stanowiącym południowo-zachodni skraj Karii, leżącym naprzeciw Rodos, znajdowały się małe osady oraz ośrodki wyznawców kultów o charakterze uzdrowicielskim (np. świątynia Hemiteji w Kastabos)[6]. Od IV wieku p.n.e. rejon ten należał do polis Rodos, wcześniej być może do Knidos[6]. Halikarnas otaczały do IV wieku p.n.e. małe miasteczka, lecz zamieszkane przez ludność nie-grecką – Lelegów[8]. Kiedy około 360 p.n.e. Mauzolos zmuszał Karyjczyków do osiedlania się w miastach, powstały tu dwa ośrodki o charakterze greckich polis – nowe Myndos[uwaga 1] i Theangela (zwana też Syangelą[9], które zostały przez Trojzenę w Argolidzie (według tradycji miasto macierzyste pobliskiego Halikarnasu) uznane za jej kolonie[10]. Dalej na wschód od Halikarnasu znajdowało się kilka ośrodków, lecz były to prawdopodobnie głównie osady karyjskie, które częściowo przejmowały kulturę grecką (być może za pośrednictwem osiedlających się w nich grup Greków)[11].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.