Loading AI tools
zabytkowa świątynia prawosławna w Serbii Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Cerkiew św. Jerzego w Topoli (serb. Црква Светог Ђорђа на Опленцу, Crkva Svetog Đorđa na Oplencu) – cerkiew na wzgórzu Oplenac w pobliżu Topoli w regionie Szumadia w Serbii, pełniąca funkcję mauzoleum dynastii Karadziordziewiciów[1].
![]() Cerkiew w 2010 roku | |
Państwo | |
---|---|
Miejscowość | |
Wyznanie |
prawosławne |
Wezwanie | |
Historia | |
Data budowy |
1910–1912, 1923–1930 |
Data poświęcenia |
23 września 1912 |
Dane świątyni | |
Architekt |
Kosta Jovanović |
Styl |
serbsko-bizantyjski |
Budulec |
biały marmur |
Położenie na mapie Serbii ![]() | |
![]() | |
Strona internetowa |
Cerkiew została ufundowana w 1910 roku przez Piotra I i zaprojektowana przez architekta Kostę Jovanovicia w stylu serbsko-bizantyjskim. W 1912 roku budynek został praktycznie ukończony, jednakże dekorację wnętrza uniemożliwiły wojny bałkańskie oraz wybuch I wojny światowej[2]. Mimo to 23 września 1912 kościół został poświęcony przez patriarchę Dymitra[3]. Wnętrze świątyni wypełniono mozaiką w latach 1923–1930 z prywatnych funduszy Aleksandra I[2], prace nad kryptą zakończono natomiast w 1932 roku[4]. Łącznie w cerkwi znajduje się 725 kompozycji mozaik, z czego 513 w samej świątyni i 212 w krypcie, stworzonych z około 40 mln elementów. Są to głównie reprodukcje fresków z ponad 60 średniowiecznych monasterów i cerkwi, wyjątek stanowi wizerunek króla Piotra I autorstwa Pai Jovanovicia. Większość mozaik przedstawia historie biblijne, z wyjątkiem portretów średniowiecznych władców serbskich w chórze południowym oraz świętych wojowników, symbolizujących strażników grobowca, w chórze północnym[2]. 8 września 1930 patriarcha Barnaba ponownie poświęcił, tym razem już w pełni ukończoną, świątynię[3]. 22 czerwca 1982 cerkiew została wpisana do serbskiego rejestru zabytków, na listę dziedzictwa narodowego o wyjątkowym znaczeniu (serb. културна добра од изузетног значаја, kulturna dobra od izuzetnog značaja)[5][6]. Jest położona na wysokości 337 m n.p.m.[2][3]
Cerkiew jest budowlą pięciokopułową. Kopuła centralna ma wysokość 30 metrów, a pozostałe po 27 metrów[2]. Świątynia została zbudowana z białego marmuru wydobytego z góry Venčac[4]. W centralnej nawie powieszony jest żyrandol z odwróconym do góry nogami krzyżem, symbolizującym żałobę narodu serbskiego po upadku Carstwa Serbskiego w wyniku bitwy na Kosowym Polu[2].
W cerkwi zostało pochowanych 29 członków dynastii Karadziordziewiciów. W południowym chórze spoczywa założyciel dynastii, Jerzy Czarny, w północnym chórze – Piotr I, natomiast pozostałe 27 osób pochowano w krypcie, gdzie znajduje się 12 pustych grobowców bez inskrypcji, w których mogą zostać pochowani wyłącznie kolejni członkowie rodu[2].
W październiku 2012 roku pochowano tam Pawła Karadziordziewicia[7], a w maju 2013 roku – Piotra II wraz z matką i żoną[8][9]. Trzy lata później w mauzoleum odbył się pogrzeb księcia Aleksandra Karadziordziewicia[10].