økoregion i Sør-Amerika From Wikipedia, the free encyclopedia
Atlanterhavsskogen (portugisisk Mata Atlântica) er ein neotropisk økoregion som strekkjer seg langs atlanterhavskysten av Brasil frå delstaten Rio Grande do Norte i nordaust til delstaten Rio Grande do Sul i sør og innover landet så langt som til Paraguay og Misiones-provinsen i Argentina, der regionen er kjend som Selva Misionera. Nær alt av det totale arealet ligg i Brasil, berre 6 % i austlege Paraguay og 2 % nordaustlege Argentina.[1]
Atlanterhavsskogen | |||
Økoregion | |||
Atlanterhavsskogen i Serra do Mar, sør i Brasil | |||
Land | ![]() ![]() ![]() | ||
---|---|---|---|
Areal | 1 315 460 km² | ||
WWF si avgrensing av økoregionane i atlanterhavsskogen, den gule linja indikerer omtrent utbreiinga til skogen. (Satellittbilete frå NASA.) Det nøyaktige geografiske området til atlanterhavsskogen varierer avhengig av forfattar eller utgjevar.
| |||
Wikimedia Commons: Atlantic Forest | |||
Atlanterhavsskogen har økoregionar innanfor følgjande biomekategoriar: sesongmessige fuktige og tørre tropiske skogar av breiblada lauvskog, tropiske og subtropiske grassletter, savannar og buskar, og mangroveskogar. Høgdenivået spenner frå havnivå til 2700 moh. Atlanterhavsskogen er prega av eit høgt biologisk mangfald og endemisme.[2]
Det var det første miljøet som dei portugisiske kolonistane møtte for over 500 år sidan, då det var grunn til å tru å ha hatt eit område på 1,1 til 1,5 millionar km², og strekte seg ein ukjend avstand innover i landet. Mange plante- og dyreartar er trua av utrydding på grunn av at ca. 72 - 88 % av det opphavlege kjente området no er avskoga.[3][4]
Atlanterhavsskogen strekte seg ein gong i historisk tid over meir enn 1,1 millionar km². Etter over fem hundreår med utvidande europeiske busetjingar, står det att ca. 12 %[5] til 28 %[6] av areal med opphavleg vegetasjon.
Dei mest øydelagde områda er dominert av skogkonvertering til avlingsland, storfebeite og tømmerutvinning, med få representative, uforstyrra skoglokalitetar igjen i dag.
Den raskt veksande folkesetnaden etter 1600-talet, kombinert med utvikling av agrikultur for sukkerrøyr, kaffi og kakao i det koloniale og moderne Brasil, lét etter seg få intakte område, med følgje av tapt artsrikdom og biomasse. Det moderne atlanterhavsskogdomenet er bustader for ca. ein tredel av den noverande brasilianske folkesetnaden på mindre enn 17 % av det brasilianske territoriet, noko som tydeleg forverrar presset på økosystema. Dei siste to tiåra har vist ein beskjeden auke i skogdekke over atlanterhavsskogsområde, samanlikna med 1980-talet.[5]
Regionen inkluderer fleire hovudtypar av skogar og anna vegetasjon:
Atlanterhavsskogen er uvanleg ved at han strekkjer seg som ein ekte tropisk regnskog til breiddegrader så langt sør som 28°S. Dette er fordi passatvindane produserer nedbør gjennom heile den sørlege vinteren.
Sjølv om berre ein mindre del av det opphavlege vegetasjonsdekket står att, held atlanterhavsskogen fram med å vere usedvanleg frodig i biologisk mangfald og endemiske artar, men mange er trua av utrydding.[9] Omtrent 40 prosent av karplantane og opptil 60 prosent av virveldyra er endemiske artar, noko som betyr at dei ikkje finst nokon annan stad i verda.[10] Den offisielle lista over trua artar i Brasil inneheld over 140 landslevande pattedyrartar funne i atlanterhavsskogen. I Paraguay er det 35 artar oppførte som trua, og 22 artar er oppførte som trua i den indre delen av atlanterhavsskogen i Argentina. Nesten 250 artar av amfibium, fuglar og pattedyr har vorte utrydda på grunn av menneskeleg aktivitet dei siste 400 åra. Over 11 000 artar av plantar og dyr blir i dag rekna som trua i atlanterhavsskogen.[2] Over 52 % av treslaga og 92 % av amfibia er endemiske i dette området. Skogen husar rundt 20 000 planteartar, med nesten 450 treartar som finst på berre eitt hektar nokon stader.[11]
Atlanterhavsskogen er eit av dei best studerte tropiske økosystema. Til dømes er det registrert over 3000 treartar, 98 flaggermusartar, 94 store eller mellomstore pattedyrartar, over 2000 epifyttartar, 26 primatartar, 528 amfibieartar, 124 små pattedyrartar og over 800 fugleartar.[12][13][9][14][15][16][17][18]
Nye artar blir stadig funne i atlanterhavsskogen. Faktisk vart over tusen nye blomstrande plantar oppdaga mellom 1990 og 2006.[treng kjelde] Ein liten populasjon av ein tamarinart i silkeapefamilien, Leontopithecus caissara, er endemisk for eit 358 km² stort område sør i Brasil, ved kysten av delstaten Paraná.[19] Ein ny og sterkt trua (EN) art av blond kapusinar Sapajus flavius, kalla opp etter sitt karakteristiske lysblonde hår, vart oppdaga i det nordaustlege Brasil ved Pernambuco Endemism Center på den nordlegaste stripa i økoregionen i 2006.[20] Ein trua art trefingerdovendyr, Bradypus torquatus, er endemisk for atlanterhavsskogen.[21] Likeins trefrosken Dendropsophus branneri.[22] Kolibrien svaledryade, Thalurania watertonii, er sterkt trua (EN) og lever i eit avgrensa område lengst nord i økoregionen.[23]
Habitatfragmentering fører til ein kaskade av endringar av det opphavlege skoglandskapet.[10] Til dømes har omfanget av menneskelege forstyrringar, inkludert øydelegging av habitat ført til ei utryddingskrise i atlanterhavsskogen.[26] Dei endemiske artane i denne regionen er spesielt sårbare for utrydding på grunn av fragmentering i særleg små geografiske område og med låge førekomstar.[27] I ein studie av fragmenta av atlanterhavsskogen vart biomassen på samfunnsnivå redusert til 60 % i tomter mindre enn 0,25 km².[28] Økologiske nøkkelprosessar som frøspreiing, genstraum, kolonisering og andre prosessar blir forstyrra av fragmentering.[28] Med mange viktige frøspreiarar for virveldyr som vil utryddast, er det venta at mange regionale, fruktberande treartar i den atlantiske skogen vil bli utrydda på grunn av svikt i rekruttering og rekolonisering av frøplantar.[24] Med alle desse artane allereie trua, er det føresagt framhaldande utrydding av artar i atlanterhavsskogen om dagens avskogingsrate held fram.[26]
På grunn av det enorme mangfald av endemiske plantar og dyr i atlanterhavsskogen, og dessutan fragmenteringa som påverkar desse artane, jobbar mange grupper og organisasjonar for å rette opp igjen dette særeige økosystemet. Ikkje-statlege organisasjonar (NGO) er store velgjørarar i Brasil, og gjev finansiering så vel som profesjonell hjelp til atlanterhavsskogen på grunn av den brasilianske miljørørsla. Eit døme er BirdLife International, gjennom forskingsarbeid bidreg dei til å bevare det biologiske mangfaldet av fuglar og lærer folk om berekraftig bruk av naturressursar.[29]
Nokre organisasjonar får tilskot frå Critical Ecosystem Partnership Fund viss dei følgjer reglane.[29] Desse inkluderer artsverneprogrammet, programmet for å støtte private naturarvreservat og det institusjonelle styrkeprogrammet.
Ein annan strategi som blir implementert for å halde oppe biologisk mangfald i atlanterhavsskogen, er å skape dyrelivskorridorar. Verdsbanken donerer 44 millionar dollar for å lage ein korridor, som vil bli kjent som Central Biodiversity Corridor, i atlanterhavsskogen og ein i Amazonas.[29] Den brasilianske utviklingsbanken har finansiert 16 til 18 økosystemrestaureringsprosjekt på til saman 35 km² under den såkalla Iniciativa BNDES Mata Atlântica.[treng kjelde] For å bevare mangfaldet har delstaten São Paulo oppretta Restinga de Bertioga State Park, ein 9300 km² stor park som også fungerer som ein dyrelivskorridor som knyter kystregionane til Serra do Mar-fjellkjeda.[30] Nokre organisasjonar, som Nature Conservancy, planlegg å restaurere delar av skogen som har gått tapt og å byggje korridorar som er kompatible med livsstilen til dei innfødde.[31] Amazon-instituttet er aktivt i gjenplantingsarbeid i den nordaustlege delstaten Pernambuco, Brasil. Treplanting er utført som ein del av bevaringsarbeidet.
Pact for Atlantic Forest Restoration har samla over 100 bedrifter, ikkje-statlege og statlege organisasjonar rundt målet om å ha 150 000 km² av det opphavlege økosystemet retta opp igjen innan 2050.[32]
Pontifícia Universidade Católica do Rio Grande do Sul held eit privat reservat av den fuktige skogøkoregionen Araucaria på omtrent 31 km² kalla Pró-Mata, nær byen São Francisco de Paula i delstaten Rio Grande do Sul. Dette reservatet blir brukt til forsking og vern av biologisk mangfald.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.