Loading AI tools
een speciale kamer van de rechtbank van eerste aanleg, gericht op jongeren, meestal tot hun 18de verjaardag Van Wikipedia, de vrije encyclopedie
De jeugdrechtbank is in België een speciale kamer van de rechtbank van eerste aanleg, gericht op jongeren, meestal tot hun 18de verjaardag. Die kunnen voor de jeugdrechter komen of naar de jeugdrechter gaan als:
Het internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind is sinds 1989 van kracht. Dit verdrag geeft aan jongeren tot 18 jaar een groot aantal fundamentele rechten: basisrechten, beschermingsrechten en inspraakrechten. De basisrechten houden in dat elk kind recht heeft op een gezin, een goede opvoeding en ontwikkeling en een toereikende levensstandaard, op gezondheidszorg, onderwijs en vrije tijd. De beschermingsrechten houden in dat elk kind het recht heeft op bescherming tegen misbruik en mishandeling. De inspraakrechten houden in dat het kind recht heeft op een eigen mening en het recht heeft om mee te denken en te werken, bijvoorbeeld in de jeugdbeweging, de jeugdvereniging. Dat recht geldt thuis, op school en in de hulpverlening. Deze rechten zijn gefundeerd op respect voor het welzijn en de mening van kinderen en jongeren.
De Sociale Dienst Jeugdrechtbank wordt van de situatie op de hoogte gebracht:
De procureur oordeelt over de ernst van de situatie en beslist of een zaak naar de jeugdrechter gaat of niet. Als de procureur een maatregel vraagt aan de jeugdrechter noemt men dat een vordering.
De sociale dienst jeugdrechtbank kan de jongere ook:
De jongere heeft recht op bijstand van een advocaat, telkens hij voor de jeugdrechter komt, nog voor de jeugdrechter een beslissing neemt. De jongere heeft het recht gehoord te worden, voor de jeugdrechter een beslissing neemt. Indien de jongere niet akkoord gaat met de beslissing kan hij in hoger beroep gaan. Echter, alle beschikkingen van de jeugdrechter zijn "uitvoerbaar bij voorraad". Deze beslissingen gaan dus in van het moment van de uitspraak en het feit dat er beroep is schort bijvoorbeeld niet een plaatsing op.
De bewijsregels uit het strafrecht zijn niet van toepassing. Vooral het verslag van de Sociale Dienst Jeugdrechtbank, vaak grotendeels overgenomen van de Gemandateerde voorziening, wordt in rekening gebracht, naast het horen van kind en ouders. Dit betekent dat het zo goed als onmogelijk is voor advocaten om te voorspellen welke uitspraak zal genomen worden, en wat de concrete gevolgen zijn. Zeker aangezien door het constante plaatsgebrek overal de rechter vaak enkel keuze heeft tussen helemaal niets doen en de beperkte beschikbare maatregelen (omdat gesloten instellingen als enige niet mogen weigeren is dit vaak de enige maatregel).
Daarnaast gelden ook niet de rechten van de verdediging uit het strafrecht, en zelfs de kinderrechten niet, in de zin dat deze niet in rekening moeten gebracht worden in de uitspraak. Vaak worden dan ook door de jeugdrechter standaardformuleringen gebruikt, die geen rekening houden met de zaak zelf, maar enkel met het beoogde resultaat van de uitspraak.[1]
Ook is het onmogelijk voor zowel kind als ouders om een zaak aan te spannen bij de jeugdrechter wegens het schenden van kinderrechten, bijvoorbeeld bij pleegouders of in een instelling. Indien een kind bijvoorbeeld seksueel misbruikt wordt in een instelling of door pleegouders is hun enige hoop dat ze een agent overtuigen om een strafzaak te openen tegen de dader. Aangezien deze kinderen vaak ook in hun vrijheid beperkt worden, kan het zijn dat ze geen mogelijkheid hebben om een agent te contacteren.
Vaak wordt het recht op weigeren van hulpverlening met de voeten getreden. Als ouders of kinderen hulpverlening weigeren, resulteert dit vaak in een plaatsing, en als de kinderen vervolgens nog steeds weigeren door bijvoorbeeld weg te lopen, een gesloten plaatsing. Er is dus niet het normale recht van een beschuldigde om niet gestraft (in de zin van vrijheidsbeneming voor kind en ouders) te worden als blijkt dat de beweringen van Gemandateerde voorziening onwaar zijn. Dit heeft als evidente gevolg dat er weinig tot geen motivatie is voor de Gemandateerde voorziening om de waarheid in een VOS-situatie grondig te onderzoeken.
Indien ouders weigeren mee te werken aan de hulpverlening, bijvoorbeeld door hun weggelopen kind onderdak te verlenen, riskeren ze in sommige gevallen ontzetting uit het ouderlijk gezag. Ook heeft de Vlaamse jeugdzorg ouders laten arresteren die in het buitenland verbleven met kinderen, en de kinderen in het buitenland in een geestesgesticht voor volwassenen achtergelaten.[2]
Een andere variant op het gebrek aan rechtswaarborgen is dat straffen voor minderjarigen vaak verlengd worden nadat de jongere de volledige straf uitgezeten heeft via een beschermingsmaatregel. Dan zit het kind nog steeds opgesloten, vaak op dezelfde plek, na het uitzitten van de volledige straf.
De situaties waar kinderen in terecht komen na een plaatsingsuitspraak van de jeugdrechtbank zijn vaak schrijnend. Het kinderrechtencommissariaat laakte in 2018 de leefomstandigheden in gesloten jeugdinstellingen.[3]
Als de jeugdrechter een vonnis velt over jongeren die een als misdrijf omschreven feit pleegden, wordt dat vonnis bijgehouden in het centraal strafregister. Het komt echter niet voor op het uittreksel uit het strafregister bestemd voor particulieren, zodat een werkgever er geen kennis van zal hebben en de re-integratie niet wordt geschaad. De informatie is alleen toegankelijk als ze onontbeerlijk is, bijvoorbeeld voor magistraten wanneer nieuwe feiten zouden worden gepleegd. Automatische uitwissing en herstel in eer en rechten zijn niet van toepassing op jeugdsancties, maar vanaf vijf jaar na het einde van de opgelegde maatregel kan de schrapping uit het strafregister worden aangevraagd.
De Jeugdrechtbank kan ter bescherming van minderjarigen maatregelen nemen ten aanzien van de ouders maar ook direct ten aanzien van minderjarigen. De maatregelen die de jeugdrechter kan nemen verschillen enigszins naargelang op grond waarvan de jeugdrechtbank gevraagd is om maatregelen te nemen. Doordat dit beschermende maatregelen zijn gelden de normale rechten van de verdediging niet.
In geval van een verontrustende opvoedingssituatie via de gemandateerde voorziening, en later via Sociale Dienst Jeugdrechtbank zijn de te nemen maatregelen ten aanzien van minderjarigen vastgelegd door de gecoördineerde decreten inzake bijzondere jeugdbijstand. De jeugdrechter kan in deze gevallen :
In geval het gaat om minderjarige delinquenten - die een als misdrijf omschreven feit (MOF) pleegden - of in het kader van de zedelijke bescherming van de jeugd, neemt de jeugdrechter maatregelen van "bewaring, behoeding en opvoeding". Deze maatregelen zijn beschreven in de wet op de jeugdbescherming. De jeugdrechter is tamelijk vrij om maatregelen te nemen. Ze komen neer op:
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.