From Wikipedia, the free encyclopedia
Friedrich Nietzsche ([ˈniːtʃə] [ˈniːtsʃə];[1] 15. Oktober 1844 in Röcken, Provinz Sassen, Preußen; † 25. August 1900 in Weimar, Sassen-Weimar-Iesenack, Düütsch Riek) was een düütschen klassischen Philologen un Philosophen. Nietzsche sien Denken un ook sien Stil gung över de Munster betherto weg un was eerst swaar in ene klassische Disziplin intoornen. Vandage geld he as Begrünner van ene niege pilosoophsche Schole, de Levensphilosophie.
Friedrich Nietzsche | ||
![]() ![]() | ||
Personen-Informatschoonen | ||
---|---|---|
Boortsdag | 15. Oktober 1844 | |
Boortsstell | Philosooph | |
Doodsdag | 25. August 1900 | |
Doodsstell | Weimar | |
Natschoonalität | düütsch | |
Arbeid | Philosoph, Philoloog |
Met 24 Jaren kreeg bereep de Universität Basel Nietzsche as Profesorus extraordinarius för klassische Philologie. Eerst was he preußschen Staatsbörger, man nadem dat he in Swiez trocken was, worde he 1869, as he sik sülvenst wünscht hadde, statenloos. Al tein Jaren later gav he wegen siene Gesundheid de Professur up. Nu reise he – up Söök na enen Klima, dat siene verscheden Lieden un Krankheiden millern könne – besunners na Italien un de Swiez. Van sienen 45. Levensjaar (1889) an leed he he unner jümmerto swarer psychschen Stöörnissen, so dat he nich länger arbeiden kunn un unmünnig worde. Siene Beröömtheid, de in’n 1890er Jaren begunn, kreeg he nich meer bewusst mit. Den Rest van sienen Leven brochte he in Plege to, eerst bi siene Modder, denn bi siene Süster, un is 1900 in’n Öller van 55 Jaren doodbleven. De Anname, dat he an den laten Folgen van de Syphilis storven is, bleev good 100 Jare lang bestaan.[2] Läter kemen man Twievel an düsse Verdachtsdiagnose up.[3] Vandage is een sik vermoden, dat ene Krankheid as CADASIL justso de Grund psychschen Stöörnisse in Nietzsche sienen laten Leven sien köönt.[4]
Up den jungen Nietzsche maak sunnerlik Schopenhauer siene Philosophie groten Indruck. Läter wenne he sik van Schopenhauer sienen Pessimismus af. Sien Wark is ene scharp Kritik an Ethik, Religioon, Philosophie, Wetenschop un Kunst. De Kultuur in siene Tied hadde in sienen Ogen nich de lieke Levenskraft as de Kultuur bi’n olen Greken. Jümmers wedder greep Nietzsche de christlike Moraal un platoonsche Metaphysik an. He stelle de Waarheid allgemeen in Frage un was so ook ene Grundlage för de postmoderne Philosophie. Ook Nietzsche siene Konzepte as de Übermensch (plattdüütsch „Överminsch“) de Willen zur Macht (plattdüütsch „Willen to de Macht“) un de ewige Wiederkunft (plattdüütsch „ewige Wedderkumst“) geevt ook vandage noch Mööglikheiden för Interpretatschonen un Diskusschonen.
Nietzsche het kene systemaatsche Philosophie schapen. Siene Gedanken vertelle he faken as Aphorismen. Siene Prosa, siene Dichtwarken un de patheetsch-dichtersche Stil van Also sprach Zarathustra geven em ook Lov as Schriever.
Na sienen Dood, begunn siene Söster Elisabeth Förster-Nietzsche siene Manuskripten ruut to bringen. Daar veränner se de Schriften bi, dat se to eer egen düütsche ultranatschonalistsche Ideologie passt, wat faken gegen Nietzsche siene Ansichten gung, de in sienen Wark gegen Natschonalismus un Antisemitismus uutsproken hadde. Wegen Elisabeth eer Uutgaven maken Nietzsche enen wichtigen Denker för den Faschismus un Natschonaalsotschalismus. Philosophen Walter Kaufmann, R. J. Hollingdale un Georges Bataille verdeffenderen Nietzsche un brochten korrekte Uutgaven van sienen Wark ruut. Nietzsche siene Ideen kemen in’n 1960-er jaren wedder up un nemen groten Inflood up Denker in’n 20. un 21. Jhd. – sunnerlik up den Existentschalismus, Postmodernismus un Poststrukturalismus, man ook up Kunst, Literatuur, Musik, Dichterie, Politik un Populärkultuur.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.