variànte ciù difûza da léngoa lìgure From Wikipedia, the free encyclopedia
O Zenéize[n. 1] o l'é 'na variante da lengoa ligure parlâ inta çitæ de Zêna e inti comun vexìn. A diferénsa de âtre parlæ lìguri, o zenéize o l'é sénpre stæto, storicamente, unn-a léngoa e no un dialetto, comme scriveiva za Padre Federico Angelo Gazzo into 1909 inta seu traduçión da Divinn-a Comédia in léngoa zenéize.
ZE |
Sta pàgina a l'é scrîta in zenéize |
Zenéize Lengoa zeneize, Lengua zeneise, Lengua zeneize | |
---|---|
Âtri nómmi | Zeneise |
Pronónçia | /ze'nejze/ |
Parlòu in | ![]() |
Parlòu in | ![]() ( ![]() |
Clasificaçión | |
Filogénexi | Lengoe indoeuropee Grùppo Italico Romànse Òcidentâli Galloitaliche Lìgure Lìgure centrâle Zenéize |
Còdichi de clasificaçión | |
Linguist List | lij-gen (EN)
|
Glottolog | geno1240 (EN)
|
Ségondo a Càrta eoropêa de léngoe regionâli ò minoritâie[7] do 1992, poémmo consciderâ o zenéize comme 'na léngoa regionâle.
O zeneize, comme a gran parte de léngoe d'Italia, o l'é derivòu da-o latìn vorgâ, subendo pöi, into corso di sécoli, e influense de âtre léngoe neolatinn-e, comme o françeize ò l'italiàn; a ògni mòddo, a-a reversa de âtre léngoe gallo-italiche, o zeneize o l'é stæto asæ de ciù influensòu da-e léngoe do Meridion[8]. A prìmma poêxîa in zenéize conosciûa a l'é stæta scrîta into 1291 da l'anònimo zenéize, conosciûo ascì comme Luchetto[9].
Bilabbiàli | Alveölàri | Postalveölàri | Palatàli | Velàri | Glottàli | ||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Nazâli | sonöre | m | n | ɲ | ŋ | ||
Plosîve | sórde | p | t | k | |||
sonöre | b | d | ɡ | ||||
Affrichæ | sórde | t͡ʃ | |||||
sonöre | d͡ʒ | ||||||
Fricatîve | sórde | f | s | ʃ | |||
sonöre | v | z | ʒ | ||||
Vibrânti | sonöre | r | |||||
Aproscimæ | sonöre | l | j | w |
O scistema vocalico do zeneize o l'é asæ ricco: difæti o l'é formòu da 9 vocâle, e quæ (a eceçion di ö e di ò) se prezentan segge inta verscion curta segge inta verscion longa.
Esendo a parlâ ligure a ciù conosciûa e trascrîa de tùtte, o zeneize o l'à avûo tànte divèrse grafîe.
A primma a svilupâse, dapeu 'na serie de reforme into XVII sécolo, a l'é stæta a coscì dîta grafîa tradiçionâ: questa a deuviâva za de léite che son diventæ, into significâto, tipiche de parlæ lìguri (a ezenpio æ, ç, x ò i dittonghi comme eu), mentre a l'êa ancón prezente a êre intevocàlica e inte prepoxiçioin articulæ (a ezenpio: dra a-o pòsto de da e ro a-o pòsto de o) e a êsse potêa êse pronunçiâ segge s segge sc (davanti a c/t e i) . Sucesivaménte gh'é stæto de ciù âtre modiffiche, comme a spariçion da j, e tanti studioxi e artisti, sorviatutto inte l'ùrtimo sécolo, àn modificòu e precedenti grafîe co azonte personæ.
Ancheu no existe 'na grafîa universalmente acetâ: e ciù adeuviæ son a grafîa ofiçia de l'Academia Ligustica do Brenno, a grafîa in U do Vocabolâiu d'e Parlæ Liggyre, e 'na variante moderna da grafîa tradiçionâ.[10][11]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.