frasción dei cumüne dei Buighètu From Wikipedia, the free encyclopedia
Ei Casté (Ę Kasté a Növe[n. 1], Castel Ratti o, pü antigamàinte, Castel De' Ratti in italiàn, Castrum Ratorum in latéin[2]) l'è 'na frasción dei cumüne dei Buighètu inta Val Burbàia. U gh'ò 'na pupulasión id 55 abitanti[1].
NV |
Sta pàgina l'è scrita in nuvaize, ncu a variante dei Buighètu |
Ei Casté frasción | |
---|---|
![]() | |
Localizaçión | |
Stâto | ![]() |
Región | ![]() |
Provìnsa | ![]() |
Comùn | Burghetu Burbaia |
Teritöio | |
Coordinæ: | 44°43′24.65″N 8°57′03.88″E |
Abitanti | 55[1] |
Sottodivisioni | Èrzi, Pernüssu |
Âtre informaçioìn | |
CAP | 15060 |
Prefìsso | 0143 |
Fûzo oràrio | UTC+1 |
Nomme abitanti | Quèi dei Casté |
Sànto patrón | Madòna dei Còrmu |
Giórno festîvo | 16 'd lüju |
Cartògrafîa | |
Ei Casté u s'tröva inta riva 'd mancéin-a dei Burbàia, "de lò da l'egua" i diza a-i Buighètu, inta pòrte pü bòssa da só vòlle, dedsutta ai bricchi ch'i la divida da-a Val Spìnti[3]. Ei paìze u l'è furmó, fö du só ciàintru, da-i burghè d'Èrzi e Pernüssu, inta strò per l'ei Veriàn e dedlò du riò ch'u scura tra iste e u rèstu da frasción.
Ei Casté u l'ò pió u nume da-u só antigu casté, inchö destrütu, e da-a famìa di Ràti 'd Turtùn-a, sciùi d'istu paìze e da bòssa vòlle int'ei Médiu Evu[2]. Prima de 'ste mumàintu, zò da-i tainpi di rumâni de l'aràinte sitè 'd Libarna, a región l'éa ciamò Pobleto, ch'u vö dì "bóscu d'òrbue". Dópu a destrusión dl'abasìa 'd Vendèrsi ei Pobletu l'è stó regaló a-i véscuvu 'd Turtùn-a, e pöi pió da-i Bòrbarusa che paègiu u l'ò dó inderé int'ei 1164[4]. L'è pusibile che a-i prinsìpiu u gh'fisa zò ina paróchia inta riva 'd mancein-a de-i Burbàia, centrò inta géza vègia 'd San Steva a Serài, che pödòse ch'a rivàisa féin a-i Veriàn. Paègiu, a-i 1570 ista paróchia a n' gh'éa pü, dòtu ch'ei paìze l'éa sutta a-a géza de-i Buighètu e Serài ncu quèla 'd Pàrsi, ncu in lóngu caméin di paizài travèrsu ei fiüme pèr andò a sentì mèssa[4][5].
Int'ei 1575 u vizitatù apustólicu Gerolamo Ragazzoni u gh'ò dò ei permèssu a j-ómi dei Casté e 'd Serài id fabricò 'na só géza ma, pèr prublémi ncu i finànse, i lavùi i són finìi sulu int'ei 1654 pèr interèse dl'abòte Gio Batta Maiocchi, cügnó di Ràti da pòrte 'd sò sö. Pèr ista razón chi a famìa a gh'ò avüu asì u patrunòtu da géza dei Casté, che l'ònu dópu l'è stò destacò da-a paróchia dei Buighètu da-i véscuvu Carlo Settala, ncu prìmu pàricu Paolo Ferrarazzo, zò a Prarolo. E csì a géza d'Iüvé l'è stò lvò da-u Settaia a-a paróchia 'd Pàrsi e tacò a quèla növa dei Casté, intàntu ch'u l'ò destacó Serài, fazàndu paróchia a géza növa 'd San Steva[5][6]. Inte quèlu ònu ai Casté gh'éa tràinta famìe, pèr pü o ménu saintuquarànta persùn-e[7].
Ei paìze l'ò fòtu cumüne pèr cuntu só féin a-i 10 'd mòzu dei 1928, quande l'è pasó sutta a-i Buighètu ncu quèi dei Munesté e da Ture[8]. Prima d'ése tacó a-i Buighètu u cuntaiva séi frasción[3]: a pü grósa l'éa Serài[9] e pöi gh'éa quela 'd Muntèggiu e Iüvé pü Èrzi e Pernüssu, inchö burghè dei Casté[2].
Int'ei 1953 l'è stò inandió ei punte int'ei Burbàia, ch'u vò dai Casté a-a strò tra ei Buighètu e a Ture, da quèl mumàintu drubó ai póstu di gàampi ch'i s'drubaiva prima[5].
Ei Casté l'è culegó int'ei quàtru diresión-i da strè antìghe: lóngu a rìva dei Burbàia gh'è quèla, inchö asfaltò, ch'a và a munte pèr Iüvé e Serài e, da l'òtra pòrte, a chéin-a zü a-i Veriàn e a-i Vgnöe. Vèrsu nórd gh'è a strò da Ture e dai Buighètu, da l'ònu 1953 dutò d'in punte int'ei Burbàia e, a-a féin, gh'è a strò 'd tèra batüa ai mezdì, ch'a vò pèr Grundùn-a[2].