species (Plantae) From Wikipedia, the free encyclopedia
Glycine max (binomen ab Elmer Drew Merrill anno 1917 statutum) est speciesplantarum florentiumfamiliaeFaboidearum, in Asia Occidentali genita. In taxinomia hodie valida, genus Glycine in duo subgenera dividitur, videlicet Glycine iterum et Soja (Moench). Subgenus Soja plantam excultam, G. max (L., Merrill), et incultam, G. soja (Sieb. & Zucc.), complectitur. Ambae species sunt plantae annuae.
Auctu, habitu, altitudine variari potest. Folia sunt trifoliolata, tribus foliolis per folium, et foliola sunt 6–15cm longa et 2–7cm lata. Cadunt folia antequam semina maturescant. Flores, parvi, inconspicuus, fertiles in se, in axilla folii feruntur, albi, rosei, vel purpurei. Fructus est legumen pilosum, quod in racemis 3–5 crescit, legumine etiam 3–8cm longo et plerumque 2–4 semina (raro plura) 5–11mm diametro continente.
Planta edulis solum in agris cultis, sed G. soja fera in Iaponia, Corea, Russia, Sina, et Taivania crescit. Glycine soja est soiae progenitor. Tempore praesente, subgenus Glycine consistit in saltem sedecim speciebus perennibus incultis; exempli gratia, Glycine canescens et G. tomentella (Hayata), quae in Australia et Papua Nova Guinea vigent.[1]
Planta semenque Latine a primis scriptoribus phaseolus Iaponicus appellata sunt, inter quos Ioannes Raius botanista anno 1704: "Phaseolus Japonicus fructu albo, ex quo soia conficiunt".[2] Ita primus auctorum Latinorum condituram soiam refert. Compendiosissime scribere potuit quia collega Samuel Dale(en) pharmacologus descriptionem paulo pleniorem parabat quae anno insequenti apud idem prelum prodit, verbis quae sequuntur:
Soia offic., phaseolus Japonicus, ex quo Japonensium Soia, qui intinctús species est, conficitur ... Species phaseoli parvi albi ... e qua conficiunt condimentum ketchup dictum, duum generum, liquidum nimirum et solidum. Huius notitiam debemus botanico erudito D. Paulo Hermanno nuper defuncto, qui eam doctissimo amico nostro D. Gulielmo Sherrard LL.D. communicavit ...".[3]
Ille ergo nomen soia officinalis ad plantam applicavit, vocabulo Latino "soia" usurpato quod praesertim liquamen ex seminibus factum significat.
Nomen Glycine ad genus propositum est a Linnaeo (1737) in prima Generum Plantarumlibri editione, probabiliter a Graecoglykys 'dulcis' deductum; nomen speciale soja retinuit, quod etiam hodie in binomine speciei silvaticae videtur.
Planta aliquando appellatur maior faba (大豆, Sinice dàdòu, Iaponiense daizu); in Vietnamia, đậu tương et đậu nành. Planta immatura et eius cibus coctus Iaponice appellantur edamame.[4]
Cultura crebra et assidua Glycines max in Asia orientali observatur, videlicet media in Serica sub cultibus humanis Yangshao et Longshan ab annis fere 5250 a.p., in Iaponia medio sub cultu Jomon ab 5000 a.p., in Corea medio sub cultu Chulmun apud Pyeonggeodong ab 4750 a.p., in Serica boreo-orientali apud Xinglonggou ab 4000 a.p. Quo aevo locis ut videtur pluribus G. max, species cultivationis humanae, evolvi coepit e G. soja specie silvatica iam culta. Sed multo antea ab annis fere 9000–8600 a.p. apud Jiahu cultura leguminis Glycinis una cum Oryza cereali ab archaeologis refertur.[5]
More information Valor nutritivus per 100 g, Vis nutritivus ...
Semina multos usus habent. Ex eis conficiuntur liquamen quod Latine soia appellatur, lac soiae,[6]miso seu pulmentum, tempeh seu massa soiae(en), doufu vel tofu, oleum soiae, germina soiae necnon farina quae praesertim ad pabulatum adhibetur.
1330: Hu Si-hui, Propria ad mensam Imperatoris principia (Paul D. Buell, Eugene N. Anderson, edd. et interprr., A Soup for the Qan: Chinese dietary medicine of the Mongol era as seen in Hu Szu-hui's Yin-shan cheng-yao [Londinii: Kegan Paul, 2000] p. 515 et alibi)
1676: Domingo Fernández Navarrete, Tratados historicos, politicos, ethicos y religiosos de la monarchia de China (Matriti, 1676) p. 347 (cf. William Shurtleff, Akiko Aoyagi, History of Tofu and Tofu Products (965 CE to 2013) [Soyinfo Center, 2013] (pp. 58-59 apud Google Books))
1750: Georgius Everhardus Rumphius, Herbarium Amboinense (Amstelaedami: Chanquion, 1741-1750) vol. 5 p. 388 ("cadelium"); cf. E. D. Merrill, An Interpretation of Rumphius's Herbarium Amboinense. Manilae: Department of Agriculture and Natural Resources, Bureau of Science, 1917p. 274
1790: Ioannes de Loureiro, Flora Cochinchinensis, sistens plantas in regno Cochinchina nascentes (Ulyssipone: typis academicis) vol. 2 pp. 441-442
1798: [Johann?] Beckmann, "Account of the methods employed in Japan and China to prepare soy, with some observations on the bean from which it is produced" in Philosophical Magazine vol. 1 (1798) pp. 342-345
1848: "Da dou" in Wu Qijun(de), Tractatus nominum naturaeque plantarum [植物名實圖攷] (Taiyuan, 1848) (fide Shurtleff et Aoyagi (2012) pp. 220-221)
1910: Charles V. Piper, William J. Morse, The Soy Bean: history, varieties and field studies. Vasingtoniae: Department of Agriculture, 1910 Textus apud Internet Archive
Yingpeng Han et al., "Domestication footprints anchor genomic regions of agronomic importance in soybeans" in New Phytologist vol. 209 (2016) pp. 871-884 JSTOR
T. Hymowitz, "On the domestication of the soybean" in Economic Botany vol. 24 (1970) pp. 408–421
T. Hymowitz, C. A. Newell, "Taxonomy of the genus Glycine, domestication and uses of soybeans" in Economic Botany vol. 35 (1981) pp. 272–288 JSTOR
David L. Hyten et al., "Impacts of Genetic Bottlenecks on Soybean Genome Diversity" in Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America vol. 103 (2006) pp. 16666-16671 JSTOR
C. A. Newell, T. Hymowitz, "Hybridization in the Genus Glycine Subgenus Glycine Willd. (Leguminosae, Papilionoideae)" in American Journal of Botany vol. 70 (1983) pp. 334–348 JSTOR
Matthew Roth, Magic Bean: The Rise of Soy in America. Lawrence Kansiae: University Press of Kansas, 2018. ISBN 978-0-7006-2633-5
Jonathan D. Sauer, Historical Geography of Crop Plants: A Select Roster. CRC Press, 1993
William Shurtleff, Akiko Aoyagi, History of soy sauce (160 CE to 2012) ... bibliography and sourcebook. Soyinfo Center, 2012 Textus apud Internet Archive
William Shurtleff, Akiko Aoyagi, History of Whole Dry Soybeans, Used as Beans, or Ground, Mashed or Flaked (240 BCE to 2013). Soyinfo Center, 2013. ISBN 978-1-928914-57-0 (Textus apud Google Books)
R. Wilson, "Soybean: Market Driven Research Needs" in G. Stacey, ed., Genetics and genomics of soybean (Berolini: Springer Verlag, 2008) cap. 1
Christine Madeleine Du Bois, Sidney W. Mintz, "Soy" in Solomon H. Katz, ed., Encyclopedia of Food and Culture (Novi Eboraci: Scribner, 2003) vol. 3 pp. 322-326