Historia Augusta est series semi-historica aut potius mythistorica[1] vitarum imperatorum Romanorum ab Hadriano Carum usque, ab auctore incerto saeculi IV exeunte conscripto. Praetenditur opus scriptum fuisse a sex auctoribus temporis Diocletiani et Constantini I, scilicet Aelius Lampridius, Aelius Spartianus, Iulius Capitolinus, Vulcacius Gallicanus, Trebellius Pollio, Flavius Vopiscus.
In hoc opere vel quadraginta scriptores citati sunt, quorum triginta quinque ficticii,[2] scilicet: Iulius Atherianus, Onesimus, Acholius, Iunius sive Aelius Cordus, Aurelius Apollinaris qui carmen iambicum scripserit ad laudationem imperatoris Cari,[3] Aurelius Festivus libertus tyranni Domitiani Aureliani,[4] Gallus Antipater "ancilla honorum et historicorum dehonestamentum",[5] Turdulus Gallicanus "homo sincerissimus et honestissimus" et auctor Ephemeridum,[6] Apollonius Syrus auctor de oraculo imperatore Hadriano dato suppositicius,[7] Aemilius Parthenianus "qui adfectatores tyrannidis iam inde a veteribus historiae tradidit",[8] Caelestinus,[9] Nicomachus qui epistolam Zenobiae e lingua Syriaca converterit,[10] Callicrates Tyrius qui, si credimus auctori, omina de imperatore futuro Aureliano conscripserit,[11] Gargilius Martialis,[12] Dagellius Fuscus,[13] Helius Maurus,[14] Encolpius,[15] Septiminus,[16] Fabius Marcellinus,[17] Aelius Sabinus,[18] Aurelius Verus,[19] Fabius Ceryllianus,[20] Fulvius Asprianus,[21] Maeonius Astyanax,[22] Lollius Urbicus,[23] Suetonius Optatianus,[24] Valerius Marcellinus.[25]
Insuper citantur ephemerides et epistolae Aureliani, epistola Probi, epistolae et oratio Cari, epistola Maximini, alia multa.
- Hadrianus
- Aelius
- Antoninus Pius
- Marcus Antoninus Philosophus
- Verus
- Avidius Cassius
- Commodus Antoninus
- Helvius Pertinax
- Didius Iulianus
- Severus
- Pescennius Niger
- Clodius Albinus
- Antoninus Caracallus
- Antoninus Geta
- Opilius Macrinus
- Diadumenus Antoninus
- Antoninus Heliogabalus
- Alexander Severus
- Maximini duo (Maximinus Thrax, Iulius Verus Maximus)
- Gordiani tres (Gordianus I, Gordianus II, Gordianus III)
- Maximus et Balbinus
- Valeriani duo (Valerianus I, Valerianus II)
- Gallieni duo (Gallienus I, Gallienus II)
- Tyranni triginta (Cyriades, Postumus, Postumus iunior, Lollianus, Victorinus, Victorinus iunior, Marius, Ingenuus, Regilianus, Aureolus, Macrianus, Macrianus iunior, Quietus, Odenatus, Herodes, Meonius, Ballista, Valens, Valens superior, Piso, Aemilianus, Saturninus, Tetricus senior, Tetricus iunior, Trebellianus, Herennianus, Timolaus, Celsus, Zenobia, Victoria sive Vitruvia, Titus, Censorinus)
- Divus Claudius
- Divus Aurelianus
- Tacitus
- Probus
- Quadrigae tyrannorum (Firmus, Saturninus, Proculus, Bonosus)
- Carus et Carinus et Numerianus
- E. Hohl, Scriptores Historiae Augustae. Lipsiae 1965. [Textus Latine]
- D. Magie, The Scriptores Historiae Augustae. Londinii (reimpr. Cambridge, Mass.), 1921-1932. [Textus cum versione Anglica]
Verbum mythistoricus in hoc opere primo inventum ("Quadrigae tyrannorum" 1.2) et huic operi ipso a Ronaldo Syme applicatum est (Journal of Roman Studies vol. 62 [1972] p. 123 ff.; Ronaldus Syme, Historia Augusta Papers [1983] p.13).
Ronaldus Syme, "Bogus authors" in Historia Augusta papers (Oxoniae 1983) pp. 98-108 "Quadrigae tyrannorum" 6.1
"Severus Alexander" 37.9, "Probus" 2.7
Sic in manuscriptis. Ut eruditi nonnulli, "Arellius" aut "Vagellius Fuscus". "Tyranni triginta" 25.2
"Severus Alexander" 17.1, 48.7
"Severus Alexander" 17.2, 48.7
"Severus Alexander" 48.6, "Probus" 2.7
"Maximus et Balbinus" 2.7
- Susan H. Ballou, The Manuscript Tradition of the Historia augusta. Lipsiae: Teubner, 1914
- T. D. Barnes, The Sources of the Historia Augusta. Bruxellis: Latomus, 1978
- Bonner Historia-Augusta-Colloquium. Bonnae 1963- .
- O. F. Butler, "Studies in the Life of Heliogabalus" in Roman History and Mythology ed. H. A. Sanders (Novi Eboraci, 1910) pp. 1-169
- Hermann Dessau in Hermes (1889) p. 337 ff.
- Iohannes Albertus Fabricius, Bibliotheca Latina (Hamburgi: Schillerus, 1712) (Textus apud Google Books) pp. 546-553
- K. Hönn, Quellenuntersuchungen zu den Viten des Heliogabalus und des Severus Alexander. Lipsiae, 1910
- Ronald Syme, Ammianus and the Historia Augusta. Oxoniae 1968. Recensio critica Altera recensio critica
- Ronald Syme, Emperors and biography: studies in the Historia Augusta. Oxoniae 1971.
- Ronald Syme, Historia Augusta papers. Oxoniae 1983.