![cover image](https://wikiwandv2-19431.kxcdn.com/_next/image?url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/Khandzta.jpg/640px-Khandzta.jpg&w=640&q=50)
ხანძთა
From Wikipedia, the free encyclopedia
ხანძთა — შუა საუკუნეების ქართული მონასტერი ისტორიულ სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, კლარჯეთში (ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია).
![]() |
ვიკიპედიის რედაქტორების გადაწყვეტილებით, სტატიას „ხანძთა“ მინიჭებული აქვს რჩეული სტატიის სტატუსი. ხანძთა ვიკიპედიის საუკეთესო სტატიების სიაშია. |
ხანძთა | |
![]() ხანძთის კომპლექსის ხედი, 2010 წელი | |
ძირითადი ინფორმაცია | |
---|---|
გეოგრაფიული კოორდინატები | 41°14′54″ ჩ. გ. 42°04′12″ ა. გ. |
რელიგიური კუთვნილება | ![]() |
ქვეყანა | თურქეთი; ისტორიული სამხრეთი საქართველო, კლარჯეთი |
ადგილმდებარეობა | აშაღი ფორთა, სოფელი ფირნალი |
სასულიერო სტატუსი | უმოქმედო |
ხუროთმოძღვრების აღწერა | |
ხუროთმოძღვარი(ები) | ამონა (მთავარი ტაძარი) |
ხუროთმოძღვრული ტიპი | ჩახაზული ჯვრის ტიპი (მთავარი ტაძარი) |
თარიღდება | მშენებლობა გრძელდებოდა VII-დან X საუკუნემდე; სამრეკლო აიგო XVI საუკუნეში |
დეტალები | |
![]() ხანძთის მონასტრის გეგმა |
დააარსა სასულიერო მოღვაწემ გრიგოლ ხანძთელმა. VII საუკუნის დასასრულს ააგეს ხის ეკლესია. შემდგომ ხანაში ადგილობრივი ფეოდალის გაბრიელ დაფანჩულის მატერიალური დახმარებით დაიწყო ქვის ტაძრის მშენებლობა (ხუროთმოძღვარი — ამონა). ერისთავთერისთავმა აშოტ კუხმა (გ. 918) მშენებლობას დიდი მატერიალური სახსრები გამოუყო. მშენებლობა დაასრულა ერისთავთერისთავმა გურგენ IV-მ (გ. 941). ხანძთამ საბოლოო სახე მიიღო 918-941 წლებში. ხანძთა თავიდანვე მნიშვნელოვანი კულტურულ-საგანმანათლებლო კერა გახდა. მის ლიტერატურულ ტრადიციებზე აღიზარდნენ არსენ I (არსენ დიდი, არსენ საფარელი), ეფრემ მაწყვერელი (IX ს.), მაკარი ლეთეთელი. აქ მოღვაწეობდნენ მწერლები და კალიგრაფები გიორგი მერჩულე, მოსე ხანძთელი (XI ს.), სტეფანე (XII-XIII სს.) და სხვა.[1]
XIX საუკუნის მეორე ნახევარში რუსეთ-ოსმალეთის 1877-1878 წლის ომის დაწყებამდე რამოდენიმე წლით ადრე, ტაო-კლარჯეთში და მათ შორის ხანძთაში იმყოფებოდა დ. ერმაკოვი, რომელმაც მონასტრიდან წამოღებული ეპიგრაფიკულ წარწერიანი ქვა გადასცა კავკასიის მუზეუმს.
1888 წელს ხანძთაში ექსპედიციით იმყოფებოდა ა. მ. პავლინოვი[2], რომელსაც თან ახლდა ფოტოგრაფი ი. ბარშჩევსკი[3][4].
ასევე დასტურდება დიმიტრი ერმაკოვის ხანძთაში ყოფნაც, მან ხანძთის მონასტრიდან წამოიღო ეპიგრაფიკულ წარწერიანი ქვა, რომელიც შემდგომ კავკასიის მუზეუმს გადასცა[5].