pagilian idiay Aprika From Wikipedia, the free encyclopedia
Ti Tunisia,[lower-alpha 1] opisial a ti Republika ti Tunisia,[lower-alpha 2] ket ti akin-amianan unay a pagilian iti Aprika. Daytoy ket parte ti rehion ti Maghreb iti Amianan nga Aprika, ken beddengan babaen tiu Arhelia iti laud ken abagatan a laud, Libya iti abagatan a daya, ken ti Baybay Mediteraneo itiamianan ken daya; sakupenna ti 163,610 km2 (63,170 sq mi), ken agraman ti populasion iti 11 a riwriw. Daytoy ket aglaon iti akindaya a patingga ti Banbantay Atlas ken dagiti akin-amianan a sakup ti desierto Sahara, ken dagiti nabati pay a teritoriona ket iti maarab a daga. Ti pantarna iti 1,300 km (810 mi) ken mangiraman ti pagtumpongan dagiti akinlaud ken akindaya a parte ti Labneng Mediteraneo. Ti Tunisia ket ayan ti akin-amianan unay a punto ti Aprika, ti Rawis Angela; ken ti kapitolio ken kadakkelan a siudadna ket ti Tunis, ken mabirukan daytoy iti amianan akindaya a partar, ken nakaalaan daytoy ti nagan ti pagilian.
Republika ti Tunisia | |
---|---|
Napili a pagsasao: حرية، كرامة، عدالة، نظام "Ḥurrīyah, Karāma, 'Adālah, Niẓām" "wayawaya, dignidad, hustisia, ken urnos"[1] | |
Nailian a kanta: حماة الحمى "Humat al-Hima" (Ilokano: "Dagiti Mangisalsalakan iti Nakayanakan a Daga") | |
![]() Lokasion ti Tunisia iti akin-amianan nga Aprika | |
Kapitolio ken kadakkelan a siudad | Tunis 36°49′N 10°11′E |
Opisial a sasao | Arabiko[2] |
Dagiti naisasao a pagsasao | |
Grupgrupo ti etniko | Arabo-Bereberes 98%, Europeano 1%, Hudio ken dadduma 1% [8][9] |
Relihion | Islam (opisial)[10] |
Nagan dagiti umili | Tunisiano |
Gobierno | Unitario a semi-presidensial a batay-linteg a republika[11][12] |
• Presidente | Kais Saied |
• Kangrunaan a Ministro | Ahmed Hachani |
• Tagabitla ti Asemblia | Rached Ghannouchi |
Lehislatura | Asemblia dagiti Pannakabagi ti Tattao |
Pannakabangon | |
• Naiyussuat ti Taga-ugma a Kartahe | 814 BC |
• Naiyussuat ti Aghlabids | 800 |
• Naiyussuat ti Kalipato ti Fatimid | 909 |
• Naiyussuat ti Dinastia ti Hafsid | 1207 |
• Naiyussuat ti Dinastia ti Husainid | 15 Hulio 1705 |
• Wayawaya manipud iti Pransia | 20 Marso 1956 |
• Nairangarang ti Republika | 25 Hulio 1957 |
• Kudeta ti Tunisia idi 1987 | 7 Nobiembre 1987 |
• Aldaw ti Rebolusion | 14 Enero 2011 |
• Nairangarang ti maika-2 a republika | 10 Pebrero 2014 |
Kalawa | |
• Dagup | 163,610 km2 (63,170 sq mi) (Maika-91) |
• Danum (%) | 5.04 |
Populasion | |
• Karkulo idi 2020 | 11,708,370[13] (Maika-81) |
• Densidad | 71.65/km2 (185.6/sq mi) (Maika-110) |
GDP (PPP) | Karkulo idi 2020 |
• Dagup | ![]() |
• Tunggal maysa a tao | ![]() |
GDP (nominal) | Karkulo idi 2020 |
• Dagup | ![]() |
• Tunggal maysa a tao | ![]() |
Gini (2017) | 35.8[15] kalalainganna |
HDI (2019) | ![]() nangato · Maika-95 |
Kuarta | Dinar ti Tunisia (TND) |
Sona ti oras | UTC+1 (CET) |
Pagmanehuan | kanawan |
Kodigo ti panagtawag | +216 |
Kodigo ti ISO 3166 | TN |
TLD ti internet |
|
Manipud idi nasapa nga ugma, tinagtagitao idi ti Tunisia babaen dagiti indihenio a Bereberes. Nangrugrugi a simmangpet dagidi Penisio idi maika-12 a siglo BC, ken nangipatakderda kadagiti nadumaduma a pagtaengan, ken ti rimmuaran ti Kartahe a kas ti kabilegan babaen idi maika-7 a siglo BC. Ti maysa a nangruna nga agtagtagilako nga imperio ken ti maysa karibel iti militar ti Republika a Romano, inabak idi ti Kartahe babaen dagidi Romano idi 146 BC, ken isuda ti nagsakup ti Tunisia para kadagiti kaaduan a sumaruno a 800 a tawen, ken nangipaammoda iti Kristianidad ken nangibati kadagiti maipapan iti arkitektura a legado a kas ti ampiteatro ti El Jem. Kalpasan dagiti panangipadas a nangrugi idi 647, pinarukma dagiti Muslim iti amin a Tunisia babaen idi 697, ken nangiyegda iti Islam ken kultura nga Arabo kadagiti lokal nga agtataeng. Nangitakder ti panagtengngel ti Imperio nga Otomano idi 1574 ken nagturay kadagiti sumurok a 300 a tawen, aginggana iti panagrukma ti Pranses iti Tunisia idi 1881. Nakagun-od ti wayawaya ti Tunisia babaen ti panangidaulo ni Habib Bourguiba, nga isu ti nangirangarang iti Republika ti Tunisia idi 1957. Ita nga aldaw, ti Tunisia ti kabassitan a pagilian iti Amianan nga Aprika, ken ti kultura ken identidadna ken nairamut iti napaut a panagtutumpong dagiti nadumaduma a kultura ken etnisidad iti daytoy a siglo.
Idi 2011, ti Rebolusion ti Tunisia, a kinalbit babaen ti kaawan ti wayawaya ken demokrasia babaen dagiti 24 a tawen a turay ni presidente Zine El Abidine Ben Ali, ket nangparmek ti turayna ken nangikatalisado iti dakdakkel a Primabera nga Arabo iti amin a ballasiw ti rehion. Dagiti nawaya nga adu ti partidona a parlamento a panagbubutos ket nabiit a natengel kalpasan dayta; nagbutos manen ti pagilian iti parlamento idi 26 Oktubre 2014,[18] ken para iti presidente idi 23 Nobiembre 2014.[19] Agtultuloy ti Tunisia a kas maysa a unitario a semi-presidensial a representatibo a demokratiko a republika; ken ti kaikaisuna a pagilian iti Amianna nga Aprika a naidasig a kas "Nawaya" babaen ti Freedom House,[20] ken naikeddeng a ti kaikaisuna a napno a demokratiko nga estado iti Lubong nga Arabo babaen ti Indeks ti Demokrasia ti Economist Intelligence Unit.[21][lower-alpha 3] Daytoy ket maysa kadagiti bassit-usit a pagilian iti Aprika a nairanggo iti nagato iti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan, nga agraman iti maysa kadagiti kangatuan ti matgedan iti tunggal maysa a tao iti kontinente.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.