From Wikipedia, the free encyclopedia
Սյաո (չինարեն ավանդ. 簫, հեշտ. 箫 , պինին: xiāo), չինական ավանդական երաժշտական փողային փայտե գործիք, հնդկեղեգից պատրաստված ներքին ծայրը փակ երկայնակի ֆլեյտա[1][2]։ Օգտագործվում է, որպես սոլո և անսամբլային գործիք[3]։
Սյաո | |
---|---|
Որակավորում | Ֆլեյտա |
Հորնբոսթել-Զաքսի հանմակարգ | 421.221.12 |
Հնարող | Qiang? |
Սյաո անվանումն ունի բնաձայնական ծագում և մինչև Տան դինաստիայի ժամանակները (7-10-րդ դդ) դասվում էր պայսյաո բազմափող ֆլեյտային, իսկ ցանկացած միափող ֆլեյտաները կոչվում էին դի[2]։ 12-րդ դարում լայնակի ֆլեյտաների տարածման հետ մեկտեղ առաջացավ ժամանակակից բաժանումը բազմափող ֆլեյտայի պայսյաոյի վրա, լայնակի՝ դի և երկայնակի՝ սյո[1]։
Չինական երկայնակի ֆլեյտայի պատմությունը դեռևս հստակ աղբյուրներ չունի[4]։ Այսպես, կան կարծիքներ, որ դա աշխարհի հնագույն երաժշտական գործիքներից մեկն է և որ ոսկրից պատրաստված առաջին սյաոն մոտ 7000 տարեկան է[2]։ Մեկ այլ վկայության համաձայն առաջին սյաոն ի հայտ եկավ միայն Հան դինաստիայի ժամանակ (Մ.թ.ա. 3-րդ դ — Մ.թ. 3-րդ դ)[1]։
Մ.թ.ա. 14-րդ դարի գուշակման քարերի վրա հիշատակվում են այնպիսի ֆլեյտաներ, ինչպես յան և գուան, մ.թ.ա. 3-2-րդ դդ չինական դասական գրականության մեջ (ինչպես, օրինակ «Չժոուի ծեսերը») հիշատակվում են դին և գուանը[2]։
Տան դինաստիայի ժամանակաշրջանում տարածված էր ուղղահայաց ֆլեյտա չիբա գուան (կամ պարզապես չիբա)։ Չիբան հետզհետե դադարեցին հիշատակել և հայտնի դարձավ դունսյաո (սյաոյի տարատեսակներից մեկը)[2]։
Մեր օրեր հասան չիբայի առանձին օրինակներ, քիչ սյաո 16-17-րդ դդ և բավականին մեծաթիվ սյաո 19-րդ դարից[2]։
Եթե հին ժամանակներում սյաոն կարող էին պատրաստել ոչ միայն հնդկեղեգից, այլ նաև ճենապակուց, ապա հիմա այն հիմնականում պատրաստվում է հնդկեղեգից։ Ֆլեյտայի վերևի հատվածում դեպի ներս թեքված անցք է արվում, որտեղ և կատարողը ուղղում է օդը։ Ի սկզբանե սյաոն միայն 4 մատների անցք ուներ, ավելի ուշ դրանց ավելացան ևս 2՝ 5 տեղակայված են դիմերեսին, իսկ 1՝ բութ մատի համար՝ կողքին։
Սյաոյի երկարությունը կարող է տարբեր լինել և տատանվել 50-75 սմ և ավելի։
Սյաոյի դիապազոնը սովորաբար 2 օկտավա է՝ d′—e‴:
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.