գերմանացի կուսակցական գործիչ, կայսերական հրատարակչության ղեկավար From Wikipedia, the free encyclopedia
Մաքս Աման (գերմ.՝ Max Amann, նոյեմբերի 24, 1891[2][3][4], Մյունխեն, Բավարիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն - մարտի 30, 1957[2][4] կամ մարտի 31, 1957[5], Մյունխեն, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն), Նացիոնալ-սոցիալիստական գերմանական բանվորական կուսակցության գործիչ, կայսերական հրատարակչության ղեկավար, ռեյխսլյայտեր (1933 թվականի հունիսի 2-ից -1945 թվականի մայիսի 8-ը), ԷՍԷՍ-ի օբերգրուպպենֆյուրեր (1936 թվականի հունվարի 30)։
Մաքս Աման | |
![]() | |
Կուսակցություն՝ | Նացիոնալ-սոցիալիստական գերմանական բանվորական կուսակցություն[1] |
---|---|
Մասնագիտություն՝ | քաղաքական գործիչ և լրագրող |
Ծննդյան օր | նոյեմբերի 24, 1891[2][3][4] |
Ծննդավայր | Մյունխեն, Բավարիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն |
Վախճանի օր | մարտի 30, 1957[2][4] (65 տարեկան) կամ մարտի 31, 1957[5] (65 տարեկան) |
Վախճանի վայր | Մյունխեն, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն |
Թաղված | Ostfriedhof |
Քաղաքացիություն | ![]() |
Պարգևներ | |
Ստացել է առևտրական կրթություն։ 1912 թվականի հոկտեմբերի 24-ից ծառայության է անցել 1-ին Բավարական հետևակային գնդում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ որպես ֆելդֆեբել ծառայել է Բավարական հետևակային գնդի 1-ին վաշտում, որտեղ նույն ժամանակ որպես եֆրեյտոր ծառայել է Ադոլֆ Հիտլերը։ Պատերազմից հետո աշխատել է բանկում։ 1921 թվականի հոկտեմբերի 1-ին ընդունվել է Նացիոնալ-սոցիալիստական գերմանական բանվորական կուսակցության շարքերում (տոմս № 3): Նույն տարում նշանակվել է Նացիոնալ-սոցիալիստական գերմանական բանվորական կուսակցության գործերի կառավարիչ և «Ֆյոլկիշեր բեոբախտեր» (գերմաներեն` Völkischer Beobachter, «Ժողովրդական տեսաբան») կուսակցական թերթի ֆինանսական գործերի կառավարիչ։ 1922 թվականին դարձել է Նացիոնալ-սոցիալիստական գերմանական բանվորական կուսակցության Կենտրոնական հրատարակչության «Էխեր Ֆերլագ»-ի տնօրեն և այդ պաշտոնում ղեկավարել կուսակցության ողջ հրատարակչական գործունեությունը։ «Գարեջրային խռովությանը» մասնակցելու համար 1923 թվականի նոյեմբերի 9-ին ձերբակալվել է և 4,5 ամիս անցկացրել բանտում։ Հենց նա է խորհուրդ տալիս Հիտլերին փոխել իր գրքի չափազանց երկար «Ստի, հիմարության և վախի դեմ չորս և կես տարվա պայքար» անվանումը` «Իմ պայքարը» («Mein Kampf»)-ով։ 1924 թվականի նոյեմբերի 9-ին դարձել է Մյունխենի քաղաքային խորհրդի անդամ, 1928 թվականի հունիսի 12-ին` Վերին Բավարիայի լանդթագի անդամ (մինչև 1930 թվականի հունիսի 12-ը)։ 1931 թվականի սեպտեմբերին դժբախտ պատահարի արդյունքում կորցրել է ձախ ձեռքը։ Դա պատահել է 1931 թվականի սեպտեմբերի 4-ին գեներալ, ապագա ռեյխսլյայտեր Ֆրանց Քսավեր Ռիտտեր ֆոն Էպպի հետ համատեղ որսի ընթացքում ստացած հրազենային վիրավորման արդյունքում[6]։ 1932 թվականի մարտի 15-ին ընդունվել է ԷսԷս-ի շարքերը (տոմս № 53 143) և անմիջապես ստանում ԷսԷս-ի գրուպպենֆյուրերի աստիճան։ 1933 թվականին դարձել է ռեյխստագի պատգամավոր Վերին Բավարիա-Շվաբինից։ Հիտլերի իշխանության գալուց հետո «Էխեր Ֆերլագ»-ը դառնում է աշխարհի խոշոր հրատարակչությունը։ 1933 թվականի նոյեմբերի 14-ին դարձել է Գերմանական թերթ հրատարակողների միության նախագահը, իսկ հաջորդ օրը՝ Հրատարակչության Կայսերական պալատի նախագահը (մինչև 1938 թվականը)։ 1935 թվականից եղել է Մշակույթի Կայսերական սենատի անդամ, Նացիոնալ-սոցիալիստական գերմանական բանվորական կուսակցության մամուլի ղեկավար և «Էխեր ֆերլագ»-ի հրատարակչության տնօրենի պաշտոններում նա մնացել է մինչև պատերազմի ավարտը։
1945 թվականի մայիսի 4-ին ձերբակալվում է ամերիկացիների կողմից։ Նացիզմը լիկվիդացնելու գործըթացում 1948 թվականի սեպտեմբերի 8-ին դատապարտվում է 10 տարվա ճամբարային ուղղիչ աշխատանքների։ 1953 թվականին ազատվելուց հետո ապրում է Մյունխենում։
Ամանն ունեցել է 5 որդի (նրա կինը` Աննա Ֆուքսը, պարգևատրվել է Մայրության Գերմանական Ոսկե խաչով)։ Որդիներից մեկը` Ռուդոլֆը (ծնվել է 1921 թվականի ապրիլի 28-ին), եղել է տանկային զորամասի լեյտենանտ և զոհվել է 1941 թվականի հունիսի 29-ին Լվովի տակ մղվող մարտերում[7]։