Մաշտոցի պողոտա, քաղաքային նշանակության փողոց[1] Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Երևանի ամենակենտրոնական և ամենամեծ պողոտաներից մեկն է։ Սկսվում է Հաղթանակի կամրջից (հարավում) և ավարտվում Մատենադարանով (հյուսիսում)։
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մաշտոցի պողոտա (այլ կիրառումներ)
Մեսրոպ Մաշտոց | |
---|---|
![]() Մաշտոցի պողոտա | |
Քաղաք | ![]() |
Համայնք(ներ) | Կենտրոն վարչական շրջան |
Երկարություն | 2600 |
Սկիզբ | Հաղթանակի կամուրջ |
Ավարտ | Մատենադարան |
Անվանվել է ի պատիվ | Մեսրոպ Մաշտոց |
Պատմություն
![Thumb](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Armyanskaya_street%2C_Yerevan%2C_1907.jpg/640px-Armyanskaya_street%2C_Yerevan%2C_1907.jpg)
Պողոտան կրում է հայ մշակույթի նշանավոր գործիչ Մեսրոպ Մաշտոցի անունը։ Պարսկական շրջանում այս տարածում գտնվել են Երևանի խանի բաղերը։ 19-րդ դարում՝ Ռուսական կայսրության մեջ մտնելուց հետո տարածքը կառուցապատվել է ու մտել Նոր թաղ թամասի մեջ, որտեղ բնակեցվել են Պարսկաստանի ներգաղթած հայեր։ Փողոցն այս տարիներին կոչվել է Արմյանսկայա։ Խորհրդային ժամանակներում՝ ըստ Թամանյանի նախագծի փողոցը լայնացվել է ու Երևանի լայնածավալ վերակառուցումն իրականացվել է ըստ քաղաքի գլխավոր պլանի, որը նախապատրաստվել է 1924 թվականին ակադեմիկոս Ալեքսանդր Թամանյանի կողմից[2]։ 1920-ական թվականներից իրականացվող գլխավոր պլանը փաստացիորեն պահպանել է հին Երևանի առանցքներից միայն մեկը՝ Աստաֆյան փողոցը (ներկայում՝ Աբովյան փողոց)։ Քաղաքի փողոցների ցանցը կազմվել է նորից, հին կառույցները քանդվել են։
Վերանվանվել է Սունդուկյան փողոց, որը զգալիորեն ուղղվել է ու լայնացվել։ 1924-1990-ին կոչվել է նախ Ստալինի, ապա Լենինի անունով[3]։ Ճարտարապետական հուշարձաններից պահպանվել է Կապույտ մզկիթը (Գյոյ-ջամի, 1760-ական թվականներ)։
1945 թվականին շահագործման է հանձնվել Հաղթանակի կամուրջը։ 1952 թվականին ավարտվել է Փակ շուկայի շենքի շինարարությունը։
1959 թվականին պողոտայի արևմտյան ծայրի մոտ՝ բլրի լանջին՝ Ստալինի հուշարձանի ներքևում, բացվել է Մատենադարանը՝ հին ձեռագրերի ինստիտուտը։ 1962 թվականին Ստալինի արձանը հանվել է պատվանդանից, իսկ 1967 թվականին դրա վրա տեղ է գտել Մայր Հայաստան հուշարձանը։
![Thumb](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Stalin_statue.jpg/640px-Stalin_statue.jpg)
1972 թվականին բացվել է Ժամանակակից արվեստի թանգարանը։ 1976 թվականին նոր շենք է կառուցվել Սուրբ Սարգիս եկեղեցու համար, որն ընդգրկել է նաև հին շինությունը։
Շենքեր
![Thumb](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a2/Yerevan_Mashtots_Avenue_map.png/640px-Yerevan_Mashtots_Avenue_map.png)
- տ. 2/2 — «Մետրոպոլ» հյուրանոց
- տ. 3ա — Փակ շուկա (ներկայում՝ «Երևան Սիթի» առևտրի կենտրոն)
- տ. 7 — Ժամանակակից արվեստի թանգարան[5]
- տ. 9 — Գիտությունների ակադեմիայի բնակելի տուն
- տ. 12 — Կապույտ մզկիթ
- տ. 13 — Դերասանի տուն
- տ. 17 — Եղիշե Չարենցի տուն-թանգարան[6]
- տ. 27
- տ. 31/10
- տ. 33 — Ս. Շահումյանի անվան դպրոց
- տ. 37 — Alex-R
- տ. 39/12 — Երվանդ Քոչարի թանգարան
- տ. 43 — Էդգար Էլբակյանի անվան դրամայի և կոմեդիայի թատրոն
- տ. 50 — «Նաիրի» կինոթատրոն
- տ. 58 — Կամերային թատրոն
- տ. 59 — Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվ․ Մատենադարան
Թումանյան փողոցի հետ հատման վայրին մոտ է տեղակայված Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնը։
Հայտնի բնակիչներ
- տ. 9 — ակադեմիկոսներ Հովսեփ Օրբելի, Ստեփանոս Մալխասյանց, Հրաչյա Բունիաթյան, Նագուշ Հարությունյան, Գագիկ Դավթյան,
- տ. 43 — կոմպոզիտոր Առնո Բաբաջանյան[7], Երևանի կոնսերվատորիայի ռեկտոր, երաժշտագետ, փիլիսոփա Արշակ Ադամյան[8],
- տ. 54 — կինոռեժիսոր Համո Բեկնազարյան,
- Ռեժիսոր և սցենարիստ Հենրիկ Մալյան։
Հատող փողոցներ
- Արգիշտիի փողոց
- Իսրայելյան փողոց
- Պարոնյան փողոց
- Գրիգոր Լուսավորչի փողոց
- Սարյան փողոց
- Մովսես Խորենացու փողոց
- Ամիրյան փողոց
- Փավստոս Բուզանդի փողոց
- Կարեն Դեմիրճյան փողոց
- Արամի փողոց
- Պուշկինի փողոց
- Հին Երևանցու փողոց
- Թումանյան փողոց
- Սայաթ-Նովայի պողոտա
- Մարշալ Բաղրամյան պողոտա
- Մոսկովյան փողոց
- Իսահակյան փողոց
- Կորյունի փողոց
Պատկերասրահ
- Մաշտոցի պողոտա 48
- Մաշտոցի պողոտա 42
- Մաշտոցի պողոտա 54
- Լենինի պողոտան 1946 թվականին
Ծանոթագրություններ
Աղբյուրներ
Գրականություն
Արտաքին հղումներ
Wikiwand in your browser!
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.