Իրտիշ (ռուս.՝ Иртыш), գետ Ռուսաստանում։ Սկիզբ է առնում Մոնղոլիայի և Չինաստանի լեռներից, մասամբ հոսում Ղազախստանի տարածքով։
Արագ փաստեր Իրտիշ (գետ), Բնութագիր ...
Իրտիշ (գետ) |
---|
![Thumb](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/Gorskii_04668u.jpg/300px-Gorskii_04668u.jpg) Տեսարան Իրտիշ գետի վրա, Օմսկ |
![Thumb](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c0/Irtysh_basin.png/300px-Irtysh_basin.png) |
Բնութագիր |
---|
Երկարություն | 4248 |
---|
Ավազանի մակերես | 1 643 000 կմ² |
---|
Ավազան | Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոս Օբ |
---|
Ջրի ծախս | 3000 (գետաբերանին) |
---|
Ջրահոսք |
---|
Ակունք | Մոնղոլական Ալթայի հարավարևմտյան լանջերի սառցադաշտեր |
---|
Ակունքի տեղակայում | Մոնղոլիայի և Չինաստանի սահման |
---|
Կոորդինատներ | 47°52′29″ հս․ լ. 89°58′23″ ավ. ե.HGЯOL |
---|
Գետաբերան | Օբ |
---|
Գետաբերանի տեղակայում | Խանտի-Մանսիյսկ |
---|
Կոորդինատներ | 61°04′50″ հս․ լ. 68°49′50″ ավ. ե.HGЯOL |
---|
Գետի թեքություն | 0,03 մ/կմ |
---|
Տեղակայում |
---|
Հոսող հոսքեր | Իշիմ, Vagay?, Տոբոլ, Կոնդա, Օշա, Ülbi River?, Ուբա, Բուխտարմա, Tara?, Ույ, Օմ, Turtas?, Դեմյանկա, Shish?, Tuy?, Նարիմ, Qaljır?, Kürshim River?, Burqin He?, Qaba river?, Bashkurka?, Koksha?, Imsysa?, Inzhura?, Takmys?, Sogom?, Q756422?, Polovinka?, Karakunduska?, Syrtsa?, Churbash?, Bartak?, Kaysy?, Bolshoy Ingair?, Kunduska?, Sargis?, Tentis?, Bolshaya Supra?, Bicha?, Kilik?, Q756937?, Q757092?, Katanguyka?, Byzovka?, Aremzyanka?, Ananyevka?, Pelina?, Q757283?, Stepanovka?, Yarka?, Ibeyka?, Zamarayka?, Sargatka?, Bugumbas?, Bolshaya Taychinka?, Chagan?, Noska?, Q4055098?, Avlukha?, Angaiska?, Arkarka?, Artynka?, Q4091821?, Bolshoy Kilik?, Imis?, Q4211955?, Kip?, Q4222624?, Kunduk?, Q4299699?, Nekhlyudikha?, Nyukhalovka?, Q4331913?, Q4365397?, Podchugasnaya?, Staraya Syrtsa?, Tayma?, Taltymka?, Tozepka?, Tugochayka?, Tugutka?, Ubaergan?, Urash?, Usolka?, Q4506681?, Chandysheva?, Shar River?, Q4518284?, Zayka?, Rogalikha?, Kamyshlovka?, Ava?, Ava?, Bolshaya?, Tevriz?, Tevriz?, Usa? և Startisa? |
---|
Ջրի մարմիններ | Զայսան |
---|
Երկիր | Մոնղոլիա
Չինաստան |
---|
Երկրամաս | Խանտի-Մանսիական Ինքնավար Շրջան |
---|
Ջրահավաք | Irtysh basin? |
---|
Գետը Վիքիպահեստում |
Փակել
11-րդ դարի միջինասիական գիտնական Մահմուդ Կաշգարիի բացատրությամբ՝ անվանումն առաջացել է Էրտիշմակ՝ «ով ավելի արագ կանցնի» արտահայտությունից։
Ոմանք անվանման ծագումը կապում են մոնղոլական լեզուներում եղած Էրտիս «գետ» բառի հետ։ Կա նաև ենթադրություն, որ անվանումն ունի թաթարական ծագում․ բառացի նշանակում է «հողը փորող»[1]։
Իրտիշ գետը սկիզբ է առնում Մոնղոլական Ալթայի հարավարևմտյան լանջերի սառցադաշտերից և թափվում է Օբ։ Գետը պատկանում է Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսի ավազանին։ Գետի ափին են գտնվում Կյոկտոկի (Ֆույուն), Բուրչուն (Չինաստան), Սերեբրյանսկ, Ուստ-Կամենոգորսկ, Սեմիպալատինսկ, Կուրչատով, Ակսու, Պավլոդար (Ղազախստան), Օմսկ, Տարա, Տոբոլսկ, Խանտի-Մանսիյսկ (Ռուսաստան)։
Իրտիշ գետի երկարությունը կազմում է 4248 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 1643000 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 3000 մ3։
Իրտիշ գետի վտակներն են Կալջիր, Կուրչում, Նարիմ, Բուխտարմա, Ուլբա, Ուբա, Կիզիլսու, Չար, Տոբոլ, Կամիշլովկա, Օմ, Տարա, Ույ, Շիշ, Իշիմ, Օշա, Չագան, Կոնդա, Ուսոլկա, Վագայ գետերը։
Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987). Աշխարհագրական անունների բառարան. Երևան: «Լույս».
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից (հ․ 4, էջ 464)։ ![Thumb](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/bf/CC_BY-SA_icon_80x15.png) |