From Wikipedia, the free encyclopedia
Բրասաի (ֆր.՝ Brassaï, իսկական անունը՝ Դյուլա Հալաս, հունգ.՝ Gyula Halász, 9 սեպտեմբերի, 1899, Բրասո, հարավարևելյան Տրանսիլվանիա, Ավստո-Հունգարիա – 8 հուլիսի, 1984, Էզ, Ծովափնյա Ալպեր, Ֆրանսիա), հունգարացի և ֆրանսիացի լուսանկարիչ[7], նկարիչ և քանդակագործ, վավերագրական լուսանկարչության ներկայացուցիչներից մեկը։
Բրասաի ֆր.՝ Brassaï | |
---|---|
Ծնվել է | սեպտեմբերի 9, 1899[1][2][3][…] |
Ծննդավայր | Բրաշով, Ռումինիա[4] |
Վախճանվել է | հուլիսի 8, 1984[5] (84 տարեկան) |
Մահվան վայր | Նիս |
Քաղաքացիություն | ![]() ![]() |
Կրթություն | Հունգարիայի գեղարվեստի համալսարան (1919)[6] |
Մասնագիտություն | լուսանկարիչ, գրող, քանդակագործ, նկարազարդող և նկարիչ |
Պարգևներ | |
Հայր | Gyula Halász? |
Ամուսին | Gilberte Brassaï? |
![]() |
Դյուլա Հալասը ծնվել է 1899 թվականի սեպտեմբերի 9-ին։ Հայրը եղել է հունգարացի և դասավանդել է գրականություն, իսկ մայրը եղել է հայուհի։ Դյուլա Հալասը մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին, ապա սովորել է Բուբապեշտի գեղարվեստի ակադեմիայում (1918-1919) ու Բեռլինի Ակադեմիական բարձրագույն դպրոցում (1921-1922): 1924 թվականին բնակություն է հաստատել Փարիզի Մոնպառնաս թաղամասում, վերցրել Բրասաի կեղծանունը, որ կազմել է իր հայրենի քաղաքի անվան հիման վրա («Brassaï» բառացի թարգմանաբար նշանակում է «Բրասոյից»)։
Բրասաին ծաոթացել է Հենրի Միլլերի, Ժակ Պրևերի, Լեոն-Պոլ Ֆարգի հետ։ Ֆրանսերեն է սովորել Մարսել Պրուստի գրքերով։
Սկզբում աշխատել է որպես գրաֆիկ, գեղանկարիչ և քանդակագործ, մոտ է եղել Փարիզյան դպրոցին։ Անդրե Կերտեսի ու նրա աշխատանքների հետ (1926) ծանոթանալուց հետո սկսել է զբաղվել լուսանկարչությամբ։ Հրատարակել է «Գիշերային Փարիզ» (1932) ալբոմը, որ նրան ճանաչում է բերել։ 1932 թվականից հաճախ է նկարել Պիկասոյի աշխատանքները՝ փաստացիորեն ստեղծելով նրա ստեղծագործության տարեգրությունը լուսանկարների միջոցով։ Մի կողմից իր լուսանկարները տպագրել է Ժորժ Բատայի ավանգարդային սյուրռեալիստական «Մինոտավր» ամսագրում, մյուս կողմից՝ «Լայֆի» էջերում։ Ստեղծել է իր ժամանակակիցների՝ Պիկասոյի, Դալիի, Անրի Մատիսի, Ալբերտո Ջակոմետիի, Անրի Միշոյի, Ժան Ժենեի և այլոց լուսանկարների պատկերասրահ։
![]() | |
---|---|
![]() |
Բրասաիի քարտը, 1924 |
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին լուսնակարչությունը սահմանափակելու պատճառով կրկին սկսել է զբաղվել կերպարվեստով։ Հրատարակել է երեսուն լուսանկարներ ներառող ալբոմ (1945) Ժ. Պրևերի տեքստով, 1947 թվականին ձևավորել է ֆոտոպաննո, որ ստեղծվել էր «Ռանդևու» բալետի (Սառա Բեռնարի թատրոն) լիբրետոյի հիման վրա, որ գրել էր Պրևերը։ Պատերազմից հետո շատ է ճանապարհորդել որպես «Harper’s Bazaar» ամսագրի աշխատակից։ Հրատարակել է «Մարիայի պատմությունը» (1949), «Բառերը, որ կախված են օդում» (1977) արձակ գրքերը, «Պիկասոյի քանդակները» (1948), «Տոն Սևիլիայում» (1954), «Բրասայի գրաֆիտիները» (1961), «Զրույցներ Պիկասոյի մասին» (1964), «30-ական թվականների գաղտնի Փարիզը» (1976), «Հենրի Միլլեր» (1975), «Իմ կյանքի նկարիչները» (1982) ալբոմներն ու հուշերի գրքերը, ինչպես նաև մենագրություն Պրուստի արվեստի վրա լուսանկարչական արվեստի թողած ազդեցության մասին (հրատարակվել է 1997 թվականին)։ Նկարազարդել է Անդրե Բրետոնի, Բենժամեն Պերեի գրքերը։
1974 թվականին դարձել է Արվեստի ու գրականության շքանշանի ասպետ, 1976 թվականին պարգևատրվել է Պատվո լեգեոնի շքանշանով։ 1978 թվականին Փարիզում ստացել է Ազգային մեծ մրցանակ լուսանկարչության բնագավառում։ 2000 թվականին Ժորժ Պոմպիդի կենտրոնում տեղի է ունեցել Բրասաիի 450 աշխատանքների ցուցահանդես։
2012 թվականին Մոսկվայի Մուլտիմեդիա Արտ թանգարանում տեղի է ունեցել Բրասաիի աշխատանքների առաջին մեծ ցուցահանդեսը, որ ընդգրկել է նրա ստեղծագործության բոլոր ոլորտներն ու կոչվել է «Ретроспектива»[8]:
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.