![cover image](https://wikiwandv2-19431.kxcdn.com/_next/image?url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f8/Arsia_mons2.jpg/640px-Arsia_mons2.jpg&w=640&q=50)
Արսիա լեռ
հանգած հրաբուխ / From Wikipedia, the free encyclopedia
Արսիա լեռ (լատին․՝ Arsia Mons)[2] [3][4], հանգած վահանաձև հրաբուխ Մարս մոլորակի վրա, տեղակայված է Թարսիս նահանգում։ Այս շրջանի երեք հրաբուխներից ամենահարավայինը։ Արեգակնային համակարգի ամենաբարձր լեռը, Օլիմպոսը, գտնվում է Արսիայից հյուսիս-արևմուտք։ Հրաբուխը նավանել են առասպելական հռոմեական անտառի, Արսիա Սիլվայի անունով։
Արսիա լեռ | |
---|---|
լատին․՝ Arsia Mons | |
![]() | |
Տեսակ | Վահանային հրաբուխ և այլմոլորակային լեռ |
Վայր | Phoenicis Lacus quadrangle? |
Աշխարհագրական տեղադրություն | Tharsis Montes? |
Բարձրությունը ծովի մակարդակից | 17 761 մետր |
Երկարություն | 470 կմ[1] |
Վերջին ժայթքում | 1000 |
Երկնային մարմին | Մարս |
Անվանված է | Silva Arsia? |
![]() ![]() | |
Արսիայի տրամագիծը կազմում է մոտ 435 կմ, բարձրությունը՝ համարյա 19 կմ (Օլիմպոս հրաբուխը ընդամենը 2 կմ-ով է ավելի բարձր), ինչը ավելին քան 9 կմ-ով բարձր է նրան շրջապատող սարահարթից[5]։ Հրաբուխի կալդերան ունի համարյա 110 կմ լայնություն[6]։ Մթնոլորտային ճնշումը գագաթի մոտ ցածր է քան 107 պասկալ[7]։ Օլիմպոսից հետո, սա մոլորակի երկրորդ հրաբուխն է բարձրությամբ։
Ամեն տարի, հարավային մարսյան ձմեռվա սկզբում Արսիայի վրա դիտարկվում է հետաքրքիր եղանակային երևույթ։ Այդ ժամանակ Արեգակի ճառագայթները հաքացնում են լեռան ստորոտները, օդը բարձրանում է, տանելով իր հետ փոքր քանակով փոշի։ Արդյունքում, բարձրացող օդը իջնում է հրաբուխի կալդերա, և մանր նստվածքները, որոնք քշվել էին լեռան ստորոտներից, ձևավորում են պտտվող փոշու ամպ, բավականին խիտ, որպեսզի հնարավոր լինի այն դիտարկել ուղեծրից։ Ամեն տարի այդ երևույթը դիտարկվում է միայն բավականին կարճ ժամանակի ընթացքում։ Արսիայի վրա փոշու ամպը կարող է բարձրանալ մինչև 15-30 կմ[8]։
Արսիայի կալդերան ձևավորվել է այն բանից հետո, երբ լեռը մագմայի ժայթքումից հետո կոլապս է ապրել։ Հրաբուխի ստորոտներին կան այլ երկրաբանական ձևավորումներ[9]։