From Wikipedia, the free encyclopedia
Ջեյմս Ռայթ Ֆոլի (անգլ.՝ James Wright Foley, հոկտեմբերի 18, 1973[1][2], Rochester, Ստրաֆորդ շրջան, Նյու Հեմփշիր, ԱՄՆ - օգոստոսի 19, 2014[1], Ալ-Ռակկա, Սիրիա[3][4][5]), ամերիկացի անկախ ֆոտոլրագրող, որն աշխատել է լուրերի օնլայն GlobalPost ծառայությունում[3]։ Առևանգվել է Սիրիայի հյուսիս-արևմուտքում 2012 թվականի նոյեմբերի 22-ին[6]։ Ֆոլին մահապատժի է ենթարկվել 2014 թվականի օգոստոսի 19-ին կամ ավելի վաղ, Իրաքի և Լևանտի իսլամական պետության ահաբեկչական ջիհադիստական խմբավորման կողմից` որպես վրեժ ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի կողմից Իրաքում իրենց զորամասերն ռմբակոծելու համար[7][8]։
Ջեյմս Ֆոլի | |
---|---|
![]() | |
Ծնվել է | հոկտեմբերի 18, 1973[1][2] |
Ծննդավայր | Rochester, Ստրաֆորդ շրջան, Նյու Հեմփշիր, ԱՄՆ |
Մահացել է | օգոստոսի 19, 2014[1] (40 տարեկան) |
Մահվան վայր | Ալ-Ռակկա, Սիրիա |
Քաղաքացիություն | ![]() |
Կրոն | Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի |
Կրթություն | Մարկետ համալսարան, Մասաչուսեթսի համալսարան Ամհերստում, Հյուսիսարևմտյան համալսարան, Լրագրության Մեդիլ դպրոց և Kingswood Regional High School? |
Մասնագիտություն | ֆոտոլրագրող, ուսուցիչ և լրագրող |
Աշխատավայր | GlobalPost?, Ֆրանսպրես և Աստղեր և զոլեր (լրագիր) |
Պարգևներ և մրցանակներ |
Ջեյմս Ֆոլին ծնվել է 1973 թվականի հոկտեմբերի 18-ին, Նյու Հեմփշիր նահանգի Ռոչեսթեր քաղաքում[8], Ջոն և Դիանա Ֆոլիների ընտանիքում։ Ընտանիքի հինգ երեխաներից ավագն էր[9][10]։ Դաստիարակվել է որպես կաթոլիկ[11][12]։ Սովորել է Նյու Հեմփշիր նահանգի Վուլֆբորո քաղաքի Քինգսվուդ տարածաշրջանային միջնակարգ դպրոցում[13]։
1996 թվականին ավարտել է Մարքեթե համալսարանը[14], 2003 թվականին գրողների և բանաստեղծների ուսումնական ծրագիր է անցել Էմըրսթի Մասաչուսեթսի համալսարանում[15], իսկ 2008 թվականին ավարտել է Հյուսիսարևմտյան համալսարանի լրագրության Մեդիլի դպրոցը[7]։
Կարիերան սկսել է որպես դասավանդող` աշխատելով Արիզոնայում, Մասաչուսեթսում և Չիկագոյում, իսկ 2000-ականների կեսերին անցել է ֆոտոլրագրությանը[16]։ 2009 թվականին մեկնել է Իրաք` աշխատելու ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության կողմից ֆինանսավորվող կրթական ծրագրերում։ 2010 թվականին մեկնել է Աֆղանստան` որպես անկախ լրագրող աշխատելու նպատակով[17], որտեղ 2011 թվականի հունվարին միացել է Stars and Stripes թերթին։ Երկու ամիս անց ձերբակալվել է ամերիկյան ռազմական ոստիկանության կողմից Կանդագարում` մարիխուանա պահելու և օգտագործելու կասկածանքով։ 2011 թվականի մարտի 3-ին Ֆոլին խոստովանել է այդ փաստն ու հեռացել աշխատանքից[18][19][20]։
2011 թվականի ապրիլին Ֆոլին, որ աշխատում էր GlobalPost-ում[16], երեք այլ լրագրողների հետ Մուամմար ալ-Կադդաֆիին ենթարկվող ուժերի կողմից բռնվել են Լիբիայում. ֆոտոթղթակից Անտոն Համմերլն սպանվել է[21][22]։ Ֆոլին բանտից ազատ է արձակվել 44 օր անց[22]։ 2012 թվականին BBC-ին տված հարցազրույցում Ֆոլին ասել է, թե «ինձ ձգում է հակամարտությունների դրամատիզմը, և ես փորձում եմ պատմել այն մասին, ինչի մասին դեռևս չի խոսվել։ Ես բախվում եմ բռնության ծայրահեղ դրսևորումների հետ, սակայն ես նաև հետաքրքրված եմ իմանալու այն, թե ինչն է իրականում առաջնորդում այդ մարդկանց»[23]։ Այս փորձառությունը չի խանգարել նրան, նա արագորեն Լիբիա է վերադարձել և GlobalPost-ի լրագրող Թրեյսի Շելտոնի հետ 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ին եղել է Մուամմար ալ-Կադդաֆիի սպանության վայրում[24]։
2012 թվականի նոյեմբերի 22-ին Սիրիայի Իդլիբի մարզի Թաֆթանազ քաղաք մեկնելիս[25] Ֆոլին, որն այդ ժամանակ Ֆրանսպրեսի արտահաստիքային թղթակից էր[26], գործընկերոջ հետ առևանգվել է ահաբեկիչների կողմից։ Ֆոլիի հայրը` Ջոն, ասել է, որ «մենք ուզում ենք, որ Ջիմը տուն վերադառնա, ծայրահեղ դեպքում, մենք պետք է խոսենք նրա հետ ու հավաստիանանք, որ նրա հետ ամեն ինչ կարգին է»[27]։
Նրա գտնվելու վայրը անհայտ է եղել մինչև 2014 թվականի օգոստոսի 19-ը, երբ Իրաքի և Լևանտի իսլամական պետության տեղեկատվական պաշտոնական օրգանը` «Ալ Ֆուրկան» ընկերությունը, արևելյան ամերիկյան ժամանակով 17:00-ից հետո «ՅուԹյուբյան» ալիքով[28] տեղադրել է «Ուղերձ Ամերիկային» (անգլ.՝ A Message To America) քարոզչական տեսահոլովակը, որտեղ գլուխը սափրած Ֆոլին, նարնջագույն կոմբինեզոն հագած, ծնկի է եկել` ակնհայտորեն հաղթահարելով ներքին դիմադրությունն ու գտնվելով ճնշման տակ[29]` կարդացել է ահաբեկիչների կողմից պատրաստված հայտարարությունը[30], որը կոչ է արել ամերիկացիներին դադարել աջակցել ԱՄՆ կառավարությանը և Իրաքում ԻԼԻՊ-ի բազաների ռմբակոծմանը[31]. լրագրող նաև դիմել է ծովային հետևակ իր եղբորը` Ջոնին, որը ծառայում է Իրաքում[32]։
![]() |
Ես դիմում եմ իմ բոլոր ընկերներին, հարազատներին ու մտերիմներին` ապստամբել իմ իրական սպանողների` ԱՄՆ-ի կառավարության դեմ։ Այն ամենը, ինչ կատարվում է ինձ հետ, արդյունք է նրանց ինքնագոհության և հանցավոր մտադրությունների։ Ես խնդրում եմ իմ սիրելի ծնողներին` պահպանել իմ արժանապատվության մնացորդները և չընդունել իմ մահվան համար խղճուկ փոխհատուցումն այն մարդկանցից, որոնք Իրաքի վրա օդային հարձակմամբ փաստացի վերջին մեխն են մեխել իմ դագաղի կափարիչին։ Ես դիմում եմ իմ եղբայր Ջոնին, որը ԱՄՆ օդային ուժերի անդամ է, մտածել այն մասին, թե ինչ է ինքն անում, մտածե՞լ է արդյոք նա կյանքի մասին, երբ ոչնչացրել է նաև իր սեփական ընտանիքը։ Ես կոչ եմ անում քեզ, Ջոն, մտածել այն մասին, թե ով է վերջերս որոշում ընդունել ռմբակոծել այդ մարդկանց, անկախ նրանից, թե ովքեր են նրանք։ Մտածի՛ր, Ջոն, ո՞վ է նրանց իրականում սպանել։ Արդյո՞ք նրանք մտածում էին իմ, իմ ընտանիքի մասին, երբ որոշում էին կայացնում։ Ես մահացել եմ այն օրը, Ջոն, երբ քո գործընկերները ռումբ են պատրաստել, որը նետվել է այդ մարդկանց վրա, նրանք ստորագրել են իմ մահվան վկայականը։ Ես կցանկանայի, որ ավելի շատ ժամանակ ունենայի, կցանկանայի ազատվել և նորից տեսնել իմ հարազատներին, սակայն նավն արդեն հեռացել է։ Ես կցանկանայի ամերիկացի չլինել[33]։
Բնօրինակ տեքստ (անգլ.)
I call on my friends, family and loved ones to rise up against my real killers, the US government, for what will happen to me is only a result of their complacency and criminality. My message to my beloved parents: save me some dignity and don’t accept any compensation for my death, from the same people who effectively hit the last nail in my coffin with a recent aerial campaign in Iraq. I call on my brother John, who is member of the US Air Force, think about what you are doing, think about lives you destroy including those of your own family. I call on you John, think about who made the decision to bomb Iraq recently and kill those people, whoever they may have been. Think John, who did they really kill? Did they think about me, you our family when they made that decision? I died that day John, when your colleagues dropped that bomb on those people – they signed my death certificate. I wish I had more time, I wish I could have the hope of freedom and see my family once again, but that ship has sailed. I guess all in all, I wish I wasn’t American.[34] |
![]() |
Դրանից հետո ոտքից գլուխ սև հագնված մարդը, դանակը ճոճելով, ակնհայտ բրիտանական շեշտադրությամբ[35] սպառնում է ԱՄՆ-ի կառավարությանը[36].
![]() |
Դուք այլևս չեք պատերազմում խռովարարների դեմ։ Մենք իսլամական բանակ ու պետություն ենք, որը ճանաչվում է մուսուլմանական աշխարհում շատերի կողմից, այնպես որ, ըստ էության, Իսլամական պետության հանդեպ ցանկացած ագրեսիան ագրեսիա է հասարակության բոլոր շերտերի մուսուլմանների հանդեպ, որոնք ընդունել են Իսլամական Խալիֆատը որպես իրենց ղեկավարություն, այդ պատճառով Օբամայի` իսլամական խալիֆատում մուսուլմաններին կյանքից զրկելու ցանկացած փորձ մեզ մոտ արյունահեղության է հանգեցնելու։ Ամերիկացի քաղաքացու կյանքը, Օբամա, կախված է քո հետագա քայլից[23]
Բնօրինակ տեքստ (անգլ.)
You're no longer fighting an insurgency, we are an Islamic army, and a state that has been accepted by large number of Muslims world wide, so effectively, any aggression towards the Islamic State, is aggression towards Muslims from all walks of life who has accepted the Islamic caliphate as their leadership, so any attempt by you, Obama, to deny the Muslims their rights of living in safety under the Islamic caliphate will result in the bloodshed of your people. The life of this American Citizen Obama, depends on your next decision.[26][37] |
![]() |
Այնուհետև նա դանակը դրել է իր զոհի կոկորդին, և տեսագրությունը մթնել է[7]։ Հաջորդ կադրում Ֆոլիի գլուխն ընկած է իր մարմնի վրա, ձեռքերին ձեռնաշղթաներ են[38]։ Ահաբեկիչը նաև ասել է ամերիկյան մեկ այլ լրագրողի` Թայմի թղթակից Սթիվեն Սոթլոֆի գտնվելու վայրի մասին (առևանգվել է 2013 թվականի օգոստոսին)[39], որը ևս կարող է մահապատժի ենթարկվել[40][41], եթե ԱՄՆ-ն չդադարեցնի օդային հարվածները[7]։
Ավելի վաղ համացանցում թողարկված անգլալեզու տեսաուղերձում ԻԼԻՊ-ի ներկայացուցիչները խոստացել էին «ամենուր» հարձակվել ամերիկացիների վրա, եթե ԱՄՆ-ն չդադարեցնի օդային հարվածները. «Մենք ձեզ բոլորիդ կխեղդենք արյան մեջ»[42][43][44]։ Ինչպես հետագայում հայտնի է դարձել, զինվորականները փորձ են արել ազատել Ֆոլիին[45], սակայն փորձը չի հաջողվել[46], քանի որ, ըստ Պենտագոնի պաշտոնական ներկայացուցիչ փոխ-ծովակալ Ջոն Կիրբիի հայտարարության` գերին չի եղել նշված վայրում[47], ինչը հետագայում պաշտոնապես հաստատվել է ԱՄՆ-ի պաշտպանության նախարար Չակ Հեյգելի կողմից[48], ինչպես նաև հաստատվել է, որ Օբաման տեղեկացված է եղել գործողության վերաբերյալ[49]։ Ահաբեկիչները նաև Ֆոլիի համար 100 միլիոն դոլար փրկագին են պահանջել, սակայն ԱՄՆ իշխանությունները հրաժարվել են վճարել[50], իսկ նրա մահից մեկ շաբաթ առաջ հարազատներն էլեկտրոնային նամակ են ստացել[51]` նոր` 132 միլիոն դոլար փրկագնի պահանջով[52], հակառակ դեպքում սպառնացել են Ֆոլիին մահապատժի ենթարկել` որպես վրեժ ԱՄՆ-ի հասցրած օդային հարվածների[53]։ Նույն ժամանակ ահաբեկիչները առաջարկել են փոխանակել Ֆոլիին պակիստանցի գիտնական կնոջ` Աաֆիա Սիդիկիի հետ, որը դատապարտված էր 86 տարվա ազատազրկման` Աֆղանստանում ԱՄՆ բանակի սպաների և ՀԴԲ գործակալների վրա հարձակվելու համար[54]։
Օգոստոսի 24-ին Ֆեյսբուք սոցիալական ցանցում Ֆոլիի ընտանիքը հրապարակել է նրա նամակը գերությունից, որտեղ ասվում էր, որ «ընտանիքի ու ընկերների մասին մտքերը տեղափոխում են ինձ այստեղից շատ հեռու և իմ սիրտը լցնում են ուրախությամբ»` հիշեցնելով «այն հիանալի ժամանակի մասին, որն անց եմ կացրել ընտանիքիս հետ», օրինակ, ինչպես է մանուկ տարիներին խաղացել եղբայրների ու քույրերի հետ, հայրիկի հետ խանութ գնացել կամ մայրիկի հետ հեծանիվ քշել։ Ֆոլիի խոսքերով` իր հետ նույն տարածքում պահվում են 17 մարդ. նրանք խոսում են սպորտի մասին, քննարկում են ֆիլմեր ու առօրյա կյանքը, շախմատի առաջնություն են կազմակերպում[55][56]։
Ֆոլիի ընտանիքը հաստատել է նրա մահը[5]։ Նրա մայրը, Դիանա Ֆոլին, ասել է, որ «մենք երբեք ավելի շատ չենք հպարտացել Ջիմով, ինչպես հիմա։ Նա իր կյանքն է տվել հանուն այն բանի, որպեսզի աշխարհին պատմի սիրիացի ժողովրդի տառապանքների մասին»։ Իր ընտանիքի անունից նա խնդրել է «առևանգողներին պահպանել մյուս գերիների կյանքը։ Ինչպես և Ջիմը, նրանք ոչնչում մեղավոր չեն։ Նրանք չեն ղեկավարում ԱՄՆ կառավարության քաղաքականությունը Իրաքի, Սիրիայի կամ աշխարհի որևէ այլ մասի վերաբերյալ»[57][58]։ Հայրը, Ջոնն, ասել է, որ նա «ոգեշնչում էր մեզ և շատ ուրիշների համար։ Մենք կարոտում ենք նրա քաջությունը, նրա սերը, նրա վճռականությունը, նրա ծիծաղն ու ժպիտը»[59]։ Հետաքննությունների դաշնային բյուրոյի աշխատակիցները, զրուցելով ընտանիքի անդամների հետ, հայտարարել են, որ «պատճառ չկա կասկածել այդ տեսագրության իրական լինելուն»[60]։
Տեսագրության` օգտվողների կողմից ակտիվորեն իրար փոխանցել սկսելուց հետո Թվիթթերի գլխավոր տնօրեն ԴԻկ Կոստոլոն հաղորդել է, որ «մենք ակտիվորեն սառեցրել և շարունակում ենք սառեցնել այն բոլոր հաշիվները, որոնք կապված են այս պատկերի հետ»։ Իրենց հերթին, շատ բլոգերներ սկսել են տարածել #ՀարգեքՋեյմսՖոլիին (#RespectJamesFoley) հեշթեգը[61]։ ՅուԹյուբ կայքում տեղադրված տեսագրությունը ջնջվել է, քանի որ այն խախտում էր բռնության տեսարաններ պատկերելու կանոնները[62], իսկ Թվիթթերի ղեկավարությունը արգելափակել է ԻԼԻՊ-ի ներկայացուցիչների հաշիվները[63]։
Բրիտանացի վերլուծաբան Էլիոթ Հիգգինսը ապացույցներ է ներկայացրել առ այն, որ Ֆոլին սպանվել է սիրիական Ալ-Ռակկա քաղաքից հարավ[64][65][66][67]։
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Բան Կի Մունի ներկայացուցիչ Ստեֆան Դուժարիկը հայտնել է, որ նա «վճռականորեն քննադատում է լրագրող Ջեյմս Ֆոլիի սարսափելի սպանությունը, նողկալի հանցագործություն, որը ցույց է տալիս, թե ինչպես է «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական խմբավորման արշավը շարունակում ճնշել Իրաքի և Սիրիայի ժողովուրդներին։ Այս և մյուս սարսափելի հանցագործությունների մեղավորները պետք է կանգնեն դատարանի առաջ»[68]։
ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի հատուկ հայտարարության մեջ ընդգծվել է, որ Ֆոլիի մահվան համար բոլոր մեղավորները պետք է պատասխանատվության ենթարկվել, իսկ բոլոր երկրները պարտավոր են միանալ ջիհադիստների դեմ պայքարին.
![]() |
Անվտանգության խորհուրդը վճռականորեն դատապարտում է Ջեյմս Ֆոլիի հրեշավոր ու վախկոտ սպանությունը։ Այս միջադեպը ողբերգական հիշեցումն է այն վտանգների մասին, որին ամեն օր բախվում են լրագրողները Սիրիայում։ Սա նաև ևս մեկ անգամ ցույց է տալիս «Իսլամական պետության» դաժանությունը, որը պատասխանատու է սիրիական ու իրաքյան ժողովուրդների վրա հազարավոր հարձակումների համար[69][70]։ | ![]() |
Մամուլի հարցերով ԵԱՀԿ ներկայացուցիչ Դունյա Միյատովիչը ցավակցություններ է հայտնել սպանված լրագրողի ընտանիքին ու ընկերներին` լրագրողի հետ տեղի ունեցածը կոչելով «ամբողջ լրագրողական համայնքի ողբերգություն», քանի որ «Ֆոլիի նման լրագրողները բացում են մեր աչքերը, նրանց ռեպորտաժները լուսավորում են մեզ և տեղեկատվություն են հաղորդում աշխարհի հեռավոր վայրերում տեղի ունեցող նշանակալի իրադարձությունների մասին` հաղորդելով պատմություններ, որոնք առանց այս լրագրողների երբևէ չէին պատմվի»[71]։
Սպիտակ տանը կից ԱՄՆ ազգային անվտանգության խորհրդի ներկայացուցիչ Քեյթլին Հեյդենն ասել է, որ «մենք տեսել ենք տեսագրություն, որտեղ իբր թե ցուցադրվում է «Իսլամանակ պետության» կողմից ԱՄՆ քաղաքացի Ջեյմս Ֆոլիի սպանությունը։ Հետախուզությունն աշխատում է այն ուղղությամբ, որպեսզի հնարավորինս արագ որոշի դրա իսկությունը։ Եթե այն իրական է, մենք ցնցված ենք ամերիկացի անմեղ լրագրողի դաժան սպանությամբ և խորին ցավակցություններ ենք հայտնում նրա ընտանիքին ու ընկերներին»[72][73][74]։ Ավելի ուշ նա հաղորդել է, որ «ամերիկյան հետախուզությունը վերլուծել է վերջերս հրապարակված տեսագրությունը, որտեղ ցուցադրվում են ԱՄՆ քաղաքացիներ Ջեյմս Ֆոլին ու Սթիվեն Սոթլոֆը։ Մենք եկել ենք այն եզրակացության, որ այդ տեսագրություններն իրական են»[75][76]։ Սպիտակ տան մամուլի քարտուղար Էրիկ Շուլցը հաղորդել է, որ Օբաման իմացել է տեսագրության գոյության մասին և «կշարունակի պարբերաբար թարմացումներ ստանալ տեղեկատվության վերաբերյալ»[77]։
ԱՄՆ-ի նախագահ Բարաք Օբաման ասել է, որ «այսօր ամբողջ աշխարհը ցնցված է ԻԼԻՊ-ի ահաբեկչական խմբավորումների կողմից Ջիմ Ֆոլիի անմարդկային սպանությամբ։ Ես խոսել եմ Ֆոլիի ընտանիքի հետ ու ասել, որ մեր բոլորի սրտերը կոտրված են այդ կորստից։ Աշխարհը ձևավորվում է այնպիսի մարդկանցով, ինչպիսին էր Ջիմ Ֆոլին և մարդկության մեծամասնությունը, որը ցնցված է այս սպանությամբ»[78], քանի որ «չկա մի հավատ, որը սովորեցնում է մարդկանց մորթել անմեղներին»[79], ավելացնելով, որ «Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները շարունակելու է անել այն, ինչը մենք պարտավոր ենք անել, այն է` պաշտպանել մեր ժողովրդին։ Մենք պետք է աչալուրջ լինենք։ Երբ ամերիկացիներին վնասում են, կապ չունի` որտեղ, մենք անում ենք անհրաժեշտ ամեն ինչ, որպեսզի արդարադատությունը հաղթի։ Մի հարցում մենք համաձայն ենք. ԻՊԻԼ-ի նման խմբավորումը տեղ չունի 21-րդ դարում»[80]։
ԱՄՆ ազգային մամուլի ակումբի նախագահ Մայրոն Բելքայդն ասել է, որ «մենք քննադատում ենք լրագրողի մահապատիժը, որը կատարում էր իր պարտքը։ Մենք մեր ցավակցություններն են հղում Ջեյմսի ծնողներին` Ջոն և Դիանա Ֆոլիներին, որոնք չէին դադարում փնտրել իրենց որդուն ամբողջ աշխարհում։ Նա եզակի ու խիզախ լուսանկարիչ էր, որը վտանգում էր իր անձնական անվտանգությունը` Սիրիայում իրավիճակը լուսաբանելու համար։ Ջեյմսը դրա համար վճարել է իր կյանքին»[81]։
ԱՄՆ գլխավոր դատախազ Էրիկ Հոլդերը հայտարարել է սպանության հետաքննության սկզբի մասին[82], և նրանք, ովքեր մասնակից են նմանատիպ հանցագործությունների, պետք է իմանան, որ իրենց չեն կարողանալու խուսափել արդարադատությունից[83]։ Իր հերթին, Օբաման խոստացել է արդարադատության հասնել «բարբարոս ահաբեկիչների» հանդեպ, սակայն դրա համար կարող է ժամանակ պահանջվել, քանի որ «ԻՊԻԼ-ի նման վարակն արմատախիլ անելը չի կարող հեշտ ու արագ լինել»[84]։
Միացյալ Թագավորության վարչապետ Դևիդ Քեմերոնը տեսագրությունը ցնցող է անվանել և ընդհատել է իր արձակուրդը[85] Կոռնուոլ դքսությունում[86]։ Ավելի ուշ նա հաղորդել է, որ «մենք չենք որոշել տեսագրությունում հայտնված անձի ինքնությունը, սակայն մեզ հասած տեղեկություններով շատ հավանական է, որ նա Մեծ Բրիտանիայի քաղաքացի է։ Սա խորապես ցնցող նորություն է»[87]։
Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարար Ֆիլիպ Հեմոնդը ԻՊԻԼ-ի` բրիտանական ակցենտով ներկայացուցչի կողմից լրագրողի սպանությունը BBC ռադիոկայանի եթերում կոչել է «այդ կազմակերպության սարսափեցնող դաժանության օրինակ։ Մեզ քաջ հայտնի է, որ Բրիտանիայի մեծ թվով քաղաքացիներ սարսափելի հանցանքներ են գործում` «Իսլամական պետության» և այլ ծայրահեղական կազմակերպությունների հետ մասնակցելով ջիհադին։ Մենք հետևում ենք սրան արդեն շատ ամիսներ և գործում ենք իրավիճակին համապատասխան, և ինձ թվում է, որ տեսագրությունը ոչինչ չի փոխի[88]։ Բացառված չէ, որ լրագրողի մահապատիժը բրիտանացի է իրագործել, սակայն վերջնական եզրակացությունների համար դեռևս լրացուցիչ ստուգում է անհրաժեշտ[89]։ Մենք արդեն վաղուց ենք զգուշացնում, որ Սիրիայի, իսկ այժմ նաև` Իրաքի տարածքում նշանակալի թվով բրիտանացիներ կան։ Հենց այդ պատճառով այն ամենը, ինչ այժմ տեղի է ունենում այնտեղ, անմիջական վտանգ է նաև մեզ համար, քանի որ մարտերի փորձ ձեռք բերած ահաբեկիչները կարող են վերադառնալ տուն, Մեծ Բրիտանիա»[90]։ Ավելի ուշ Հեմոնդը, խոսելով խալիֆատի մասին, հայտարարել է, որ «որևէ կասկած չկա, որ նման պետությունը բազա կդառնա` Արևմուտքի երկների վրա հարձակվելու համար։ ԻՊ շարժումն այժմ պատերազմ է մղում արաբական երկրների, ավանդական մուսուլմանական համայնքի, Արևմուտքի դեմ։ Եվ մենք պարտավոր ենք այս դիրքերից կառուցել մեր գործողություններն ու հարաբերությունները ԻՊ-ի հետ», իսկ «եթե անգամ մենք նրան պարտության մատնենք, ապա ԻՊ-ի կազմում Մեծ Բրիտանիայից ու ԵՄ այլ երկրներից պատերազմած ահաբեկիչները, որոնք կվերադառնան իրենց հայրենիք, ազգային անվտանգության համար մեծ սպառնալիք կներկայացնեն։ Մենք չենք բացառում, որ այդ մարդիկ զինված պայքարը կշարունակեն իրենց տանը` ԵՄ-ում, Ավստրալիայում, ԱՄՆ-ում և արաբական երկներում։ Մենք լիազորված ենք ձերբակալել նրանց, երբ նրանք կվերադառնան բրիտանական տարածք։ Միևնույն ժամանակ, նրանք կարող են դատական հետապնդման ենթարկվել Մերձավոր Արևելքում կատարած իրենց գործողությունների համար»[91]։ Միևնույն ժամանակ, Սքոթլանդ Յարդի լեզվաբանական լաբորատորիաների աշխատակիցները սկսել են ուսումնասիրել տեսագրությունները[92][93]։ Ըստ որոշ տվյալների` մարդասպանը ծնուդնով Լոնդոնից է կամ Անգլիայի հարավ-արևելքից` Քենթ կամ Էսսեքս կոմսություններից[94], իսկ Սիրիայում մտնում է Ջոն, Փոլ և Ռինգո կեղծանուններով երեք բրիտանացի ջիհադիսներից կազմված «Beatles» խմբի մեջ, որոնք հսկում են գերի լրագրողներին[95][96]։
Ըստ ՀԴԲ-ի, MI5-ի և Սքոթլանդ յարդի համատեղ հետաքննության` կասկածյալներ էին համարվում Աբդել Մաջիդ Աբդել Բարին (23 տարեկան, նախկին երաժիշտ, Լոնդոնից հեռացել է «հանուն Ալլահի», լուսանկար էր հրապարակել, որում ձեռքին պահում էր սիրիական բանակի զինվորի կտրված գլուխը[97], նրա հայրը` Ադել Աբդել Բարին, Ուսամա բեն Լադենի մտերիմներից մեկն է և պահվում է ամերիկյան բանտում ու սպասում ահաբեկչության դեմ մեղադրանքի դատավարությանը)[98], Աբու Հուսեյն ալ-Բրիտանին (իսկական անունը` Ջունաիդ Հուսեյն, հաքեր է Բրիմինհեմից, փախել է Սիրիա), Աբու Աբդուլլա ալ Բրիտանին (օգտագործում է սոցցանցերը` երիտասարդներին հավաքագրելու համար, Ջոնի ձայնը ենթադրաբար նրանն է)[99]։
Ֆրանսիայի նախագահ Ֆրանսուա Օլանդն ամենայն խստությամբ դատապարտել է ջիհադիստական «Իսլամական պետության» կողմից լրագրողի բարբարոսական մահապատիժը, քանի որ այդ ահաբեկչական կազմակերպությունը «պաշտպանում է միայն դաժանությունն ու ֆանատիզմը», իսկ Ֆոլին կատարում էր իր պարտքը թեժ կետերում` չնայած կյանքի հանդեպ սպառնալիքին[100]։
Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարար Լորան Ֆաբիուսը հայտարարել է, որ «եթե մահապատժի մասին տեղեկատվությունը հաստատվի, այդ նողկալի սպանությունը կրկին կհաստատի, թե ինչպիսին է «բարբարոսական խալիֆատի» իրական դեմքը։ Այսօր, ինչպես երբեք, Ֆրանսիան հավատարիմ է լրագրողների` լիակատար անվտանգության մեջ աշխատելու իրավունքի պաշտպանությանը։ Այսպիսի բարբարոսական գործողությունների մեղավորները ոչ մի դեպքում անպատիժ չպիտի մնան»[101]։
Ֆրանսպրեսի ղեկավար Էմմանյուել Օգը հայտնել է, որ «սա ոչ թե ուղղակի ողբերգություն է, սա, նախ և առաջ, բարբարոսություն է։ Այն դատապարտելը ոչ թե ուղղակի պարտք է, այլ դա պայքարի մի մաս է բոլոր նրանց համար, ով կարծում է, որ տեղեկատվության ազատությունը ժողովորդավարական հասարակության բարձրագույն արժեք է»։ Տեղեկատվության տնօրինության ղեկավար Միշել Լերիդոնն ասել է, որ «գործակալության` նրա և նրա աշխատանքին ծանոթ լրագրողները նկարագրում են նրան որպես համեստ ու արի մարդ, ով կարողանում էր տեղեկատվության հետ փոխանցել մարդկային կերպարներ։ Նրա նկարներն ու լրագրողական աշխատանքի որակը հատուկ դեր ունեին Սիրիայի հակամարտության լուսաբանման գործում։ Խոսքերից ու լուսանկարներից բացի լրագրողն իր պարտքը կատարելու համար այլ զենք չունի։ Նրանց ազատության ու կյանքի հանդեպ ոտնձգությունները ստոր ու նողկալի արարք են»[102]։
Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելի մամուլի քարտուղար Շտեֆան Զայբերգը նրա անունից քննադատել է այդ «բարբարոսական ու անխիղճ սպանությունը»[103]։
Իտալիայի նախագահ Ջորջո Նապոլիտանոն հեռագիր է ուղարկել Օբամային` ցավակցություն հայտնելով Ֆոլիի հարազատներին ու ողջ ամերիկյան ժողովրդին.
![]() |
Ես սարսափով իմացա լրագրող Ջեյմս Ֆոլիի բարբարոսական սպանության մասին նորությունը։ Ես նաև իտալացի ժողովրդի կողմից հայտնում եմ ամենավճռական քննադատությունն այդ սարսափելի ու նողկալի գործողության հանդեպ, որը վերադարձնում է մութ ու հեռու անցյալը` ոտնահարելով մարդկային կյանքի բարձրագույն արժեքն ու խախտելով տեղեկատվության ազատության ու անկախության հիմնական իրավունքը[104]։ | ![]() |
Սիրիայի լրագրողների միության ղեկավար Էլիաս Մուրադը խստորեն քննադատել է սպանությունը, հաղորդելով, որ զինյալները գերի են պահում մեծ թվով լրագրողների[105]։
Սիրիայի նախագահ Բաշշար ալ-Ասադի պաշտոնական ներկայացուցիչ Բութայնա Շաբաանը հաղորդել է, որ ՄԱԿ-ը տեղեկություններ է ունեցել այն մասին, որ Ֆոլին սպանվել է նախորդ տարի[106]։ Սակայն GlobalPost-ի ղեկավար Ֆիլ Բալբոնին ասել է, որ «դա բացարձակ սուտ է, որը հակասում է շատ լուրջ ու անվիճելի ապացույցների։ Մենք տիրապետում ենք ականատեսների` ձերբակալվածների բազմաթիվ վկայությունների, որոնք մինչև վերջին ամիսը պահվել են Ջիմի հետ»[107]։
Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության` մարդու իրավունքների, ժողովրդավարության ու օրենքի գերակայության հարցերով լիազոր Կոնստանտին Դոլգովն ասել է, որ «ԻԼԻՊ-ի ահաբեկիչների կողմից երկու տարի առաջ Սիրիայի հակամարտության գոտում կորած ամերիկացի լրագրող Ջեյմս Ֆոլիի բարբարոսական սպանությունը վրդովմունք է առաջացնում։ Այդօրինակ անմարդկային գործողությունների համար չկա և չի կարող որևէ արդարացում լինել։ Մահացածի հարազատներին, մտերիմներին ու գործընկերներին հայտնում ենք մեր ցավակցությունները»[108][109]։
Ռուսաստանի լրագրողների միությունն արտահայտել է իր «ամենաանկեղծ ու խորը ցավակցությունները լրագրող Ջեյմս Ֆոլիի հարազատներին, մտերիմներին ու գործընկերներին, որի` ԻՊԻԼ-ի ահաբեկիչների կողմից հրեշային սպանությունը ցնցել է ամբողջ աշխարհը։ Անզեն լրագրողի հանդեպ գործած այս հանցագործությունը, որը մինչև վերջ կատարում էր իր մասնագիտական պարտքը, չպետք է անպատիժ մնա։ Ձեզ հետ միասին սգում և արժանին ենք մատուցում Ջեյմսի արիությանը»[110]։
2014 թվականին Ֆոլիի անունը հավերժացել է Վաշինգտոնի Լրագրության և նորությունների թանգարանի Լրագրողների հուշակոթողի վրա[111]։
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.