դրամագիտական և հավաքորդական նշանակության մետաղադրամներ From Wikipedia, the free encyclopedia
Հիշատակային և հոբելյանական մետաղադրամները (կամ պարզապես՝ հուշադրամներ) թողարկվում են Ղրղզական ՀանրապետությանԱզգային բանկի կողմից՝ սկսած 1995 թվականից։ Ի տարբերություն հիմնական շրջանառու մետաղադրամների՝ դրանք հատվել են ոչ թե դրամաշրջանառությունն ապահովելու նպատակով, այլ թողարկվել են ի հիշատակ պատմական և ժամանակակից նշանակալից իրադարձությունների և ունեն հավաքորդական և դրամագիտական նշանակություն[ն 1]։
Ղրղզստանի զինանշանը
Նշված մետաղադրամները պատրաստված են թանկարժեք (916, 999 հարգի ոսկի, 925 հարգի արծաթ) և ոչ թանկարժեք (մելքիոր, արույր) մետաղներից։ Ոսկե մետաղադրամները թողարկվել են 100 և 200 ղրղզական սոմ () անվանական արժեքով, արծաթե դրամները՝ 10 սոմ, մելքիորից՝ 1 և 5 սոմ, արույրից՝ 1 տիյին։ Մետաղադրամները հատվել են UNC, BU, proof-like և proofորակներով։
Ղրղզստանի Ազգային բանկի կողմից թողարկված առաջին հուշադրամներն են «Մանաս էպոսի 1000-ամյակ» արծաթե և ոսկե մետաղադրամները[4][5][6]։ Ամենափոքր մետաղադրամը 1 տիյին անվանական արժեքով հավաքորդական մետաղադրամն է՝ ընդամենը 1.00 գ քաշով, իսկ ամենամեծը՝ «Մեր երեխաների աշխարհը» արծաթե դրամը, որը կշռում է 33.94 գ։
Ղրղզստանում պետական դրամահատարանի բացակայության պատճառով Ղրղզստանի Ազգային բանկի կողմից թողարկված հուշադրամները հատվում են արտերկրում։ Ղրղզստանի Ազգային բանկը համագործակցել է հետևյալ դրամահատարանների հետ՝
Դիմերեսը՝ Մանասի արձանը և ԵվրԱզԷՍ պատկերանիշը՝ Բիշքեկի շինությունների և լեռների ֆոնին, քաղաքի անվանումը՝ ղրղզ.՝ «БИШКЕК», եզրով ներքևում՝ ռուս.՝ «СТОЛИЦЫ СТРАН ЕВРАЗЭС» գրառումը, ձախ մասում՝ մետաղի հարգը (Ag925) և հուշադրամի քաշը, աջ մասում՝ անվանական արժեքը։ Դարձերեսը՝ Ղրղզստանի զինանշանը՝ երկրագնդի ոճավորված պատկերի ֆոնին, եզրերով՝ ղրղզ.՝ «ЕВРАЗЭС ӨЛКӨЛӨРҮНҮН БОРБОРЛОРУ» գրառումը, ազգային զարդանախշ և հուշադրամի թողարկման տարեթիվը։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։ Անվանական արժեքը՝ 10 սոմ։ Նյութը՝ արծաթ-925։ Քաշը՝ 31.10 գ։ Տրամագիծը՝ 38.60 մմ։ Հատված քանակը՝ 2500 հատ։ Էսքիզները՝ Մուրատ Սագիմբաևի[11][12]։ Հատվել է Ղազախստանի դրամահատարանում[11][12] proof որակով։
2008
1 տիյին
Դիմերեսը՝ անվանական արժեքը և վարդակակաչի ոճավորված պատկերի տեսքով զարդանախշ։ Դարձերեսը՝ պետական զինանշանը և թողարկման տարեթիվը։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։ Անվանական արժեքը՝ 1 տիյին։ Նյութը՝ արույր։ Քաշը՝ 1.00 գ։ Տրամագիծը՝ 14.00 մմ։ Հատված քանակը՝ 100000 հատ[13]։ Էսքիզները՝ Կանիբեկ Տուրումբեկովի[13]։ Հատվել է Ղազախստանի դրամահատարանում[13] BU որակով։ Ազգային բանկը բնորոշում է որպես հավաքորդական մետաղադրամ[13][14]։
2010
Եվրասիական տնտեսական ընկերակցության 10-ամյակ
Դիմերեսը՝ ԵվրԱզԷՍ պատկերանիշը՝ ոճավորված ծաղկի ֆոնին, որի թերթիկների վրա պատկերված են ընկերակցության անդամ-երկրների մայրաքաղաքների տեսարժան վայրերը[ն 3], անվանական արժեքը, մետաղի հարգը (Ag925) և հուշադրամի քաշը, եզրով՝ ռուս.՝ «10 лет Евразийскому экономическому сообществу» գրառումը։ Դարձերեսը՝ Ղրղզստանի զինանշանը՝ ՝ ոճավորված ծաղկի ֆոնին, որի թերթիկների վրա գծված են զուգահեռականներն ու միջօրեականները, եզրով՝ ղրղզ.՝ «Евразия экономикалык шериктештигине 10 жыл» գրառումը և հուշադրամի թողարկման տարեթիվը։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։ Անվանական արժեքը՝ 10 սոմ։ Նյութը՝ արծաթ-925։ Քաշը՝ 31.10 գ։ Տրամագիծը՝ 38.60 մմ։ Հատված քանակը՝ 2000 հատ։ Էսքիզները՝ Կանիբեկ Տուրումբեկովի[15][16]։ Հատվել է Ղազախստանի դրամահատարանում[15][16] proof որակով։
2011
Անկախության 20-ամյակ․ Խան-Թենգրի
Դիմերեսը՝ Խան-Թենգրի պիկի պատկերը, վերևում՝ լեռան անվանումը՝ ղրղզ.՝ «ХАН-ТЕҢИРИ», ներքում՝ անվանական արժեքը։ Դարձերեսը․ կենտրոնում՝ պետական զինանշանը, եզրով վերևում՝ ղրղզ.՝ «ЭГЕМЕН КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНА 20 ЖЫЛ» գրառումը, եզրով ներքևում՝ թողարկման տարեթիվը՝ զարդանախշային ձևավորմամբ։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։ Անվանական արժեքը՝ 1 սոմ։ Նյութը՝ մելքիոր։ Քաշը՝ 12.00 գ։ Տրամագիծը՝ 30.00 մմ։ Հատված քանակը՝ 5000 հատ։ Էսքիզները՝ Մուրատ Սագիմբաևի[17]։ Հատվել է Ղազախստանի դրամահատարանում[17] BU որակով։
Դիմերեսը՝ Հաղթանակի պիկի պատկերը, նրա անվանումը՝ ղրղզ.՝ «ЖЕҢИС ЧОКУСУ» և ռուս.՝ «Пик Победы», բացարձակ բարձրությունը (7439м), անվանական արժեքը՝ լեռների ոճավորված պատկերի ֆոնին, եզրով՝ պիկերի տեսքով զարդանախշ։ Դարձերեսը՝ պետական զինանշանը, ղրղզ.՝ «ЭГЕМЕН КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНА 20 ЖЫЛ» գրառումը, թողարկման տարեթիվը՝ լեռների ոճավորված պատկերի ֆոնին, եզրով՝ պիկերի տեսքով զարդանախշ։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։ Անվանական արժեքը՝ 1 սոմ։ Նյութը՝ մելքիոր։ Քաշը՝ 12.00 գ։ Տրամագիծը՝ 30.00 մմ։ Հատված քանակը՝ 5000 հատ։ Էսքիզները՝ Մուրատ Սագիմբաևի[17]։ Հատվել է Ղազախստանի դրամահատարանում[17] BU որակով։
2011
Անկախության 20-ամյակ․ Հաղթանակի պիկ
Դիմերեսը՝ Հաղթանակի պիկի պատկերը, նրա անվանումը՝ ղրղզ.՝ «ЖЕҢИС ЧОКУСУ» և ռուս.՝ «Пик Победы», բացարձակ բարձրությունը (7439м), մետաղի հարգը (Ag925) և հուշադրամի քաշը, անվանական արժեքը՝ լեռների ոճավորված պատկերի ֆոնին, եզրով՝ պիկերի տեսքով զարդանախշ։ Դարձերեսը՝ պետական զինանշանը, ղրղզ.՝ «ЭГЕМЕН КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНА 20 ЖЫЛ» գրառումը, թողարկման տարեթիվը՝ լեռների ոճավորված պատկերի ֆոնին, եզրով՝ պիկերի տեսքով զարդանախշ։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։ Անվանական արժեքը՝ 10 սոմ։ Նյութը՝ արծաթ-925։ Քաշը՝ 28.28 գ։ Տրամագիծը՝ 38.60 մմ։ Հատված քանակը՝ 3000 հատ։ Էսքիզները՝ Մուրատ Սագիմբաևի[18]։ Հատվել է Ղազախստանի դրամահատարանում[18] proof որակով։
2011
Անկախության 20-ամյակ
Դիմերեսը՝ Ղրղզտանի դրոշը և քարտեզը, որի ներսում պատկերված է Մանասի արձանը, անվանական արժեքը, մետաղի հարգն ու մետաղադրամի քաշը (Ag925/28.28), ղրղզ.՝ «ЭГЕМЕН КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНА 20 ЖЫЛ» գրառումը։ Դարձերեսը՝ պետական զինանշանը, թողարկման տարեթիվը, ռուս.՝ «НЕЗАВИСИМОЙ КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКЕ - 20 ЛЕТ» գրառումը, ազգային զարդանախշ։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։ Անվանական արժեքը՝ 10 սոմ։ Նյութը՝ արծաթ-925։ Քաշը՝ 28.28 գ։ Տրամագիծը՝ 38.60 մմ։ Հատված քանակը՝ 2000 հատ։ Էսքիզները՝ Մուրատ Սագիմբաևի և Կանիբեկ Տուրումբեկովի[19]։ Հատվել է Ղազախստանի դրամահատարանում[19] proof որակով։
Դիմերեսը՝ Մետաքսի մեծ ճանապարհի սխեմատիկ պատկերով քարտեզ՝ եզերված ճանապարհն ընդգրկող երկրների ճարտարապետական հուշարձանների ոճավորված պատկերներով[ն 4], ԵվրԱզԷՍ պատկերանիշը, մետաղի հարգը (Ag925) և հուշադրամի քաշը, ռուս.՝ «ВЕЛИКИЙ ШЕЛКОВЫЙ ПУТЬ» գրառումը և անվանական արժեքը։ Դարձերեսը՝ պետական զինանշանը, քարավան՝ լեռների խորհրդանշական պատկերի ֆոնին, ղրղզ.՝ «УЛУУ ЖИБЕК ЖОЛУ» գրառումը և թողարկման տարեթիվը։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։ Անվանական արժեքը՝ 10 սոմ։ Նյութը՝ արծաթ-925։ Քաշը՝ 31.10 գ։ Տրամագիծը՝ 38.60 մմ։ Հատված քանակը՝ 2000 հատ։ Էսքիզները՝ Մուրատ Սագիմբաևի և Կանիբեկ Տուրումբեկովի[25][26]։ Հատվել է Ղազախստանի դրամահատարանում[25][26] proof որակով։ «Տարվա մետաղադրամ 2013» միջազգային մրցույթում հուշադրամը հաղթող է ճանաչվել «Պատմական առավել նշանակալի մետաղադրամ» անվանակարգում[27][28][29]։
2012
Կուրմանժան Դատկայի ծննդյան 200-ամյակ
Դիմերեսը՝ տիրուհու դիմապատկերը, անվան գրառումը՝ ղրղզ.՝ «КУРМАНЖАН ДАТКА», ծննդյան և մահվան տարեթվերը (1811-1907), ազգային զարդանախշ, անվանական արժեքը, մետաղի հարգը (Ag925) ու հուշադրամի քաշը, աջ և ձախ մասերում տեղակայված են մեկական արհեստական բյուրեղ[ն 5]։ Դարձերեսը՝ պետական զինանշանը, Կուրմանժան Դատկան ձիով՝ Սուլայման-Տոո լեռան ֆոնին, եզրով՝ ղրղզ.՝ «КУРМАНЖАН ДАТКАГА 200 ЖЫЛ» գրառումը և թողարկման տարեթիվը։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։ Անվանական արժեքը՝ 10 սոմ։ Նյութը՝ արծաթ-925։ Քաշը՝ 28.28 գ։ Տրամագիծը՝ 38.60 մմ։ Հատված քանակը՝ 2000 հատ։ Էսքիզները՝ Կանիբեկ Տուրումբեկովի[30]։ Հատվել է Լիտվայի դրամահատարանում[30] proof որակով։
2012
Կուրմանժան Դատկայի ծննդյան 200-ամյակ
Դիմերեսը՝ տիրուհու դիմապատկերը, անվան գրառումը՝ ղրղզ.՝ «КУРМАНЖАН ДАТКА», ծննդյան և մահվան տարեթվերը (1811-1907), ազգային զարդանախշ, անվանական արժեքը, մետաղի հարգը (Au999) և հուշադրամի քաշը։ Դարձերեսը՝ պետական զինանշանը և բուսական զարդանախշ, եզրով՝ ղրղզ.՝ «КУРМАНЖАН ДАТКАГА 200 ЖЫЛ» գրառումը և թողարկման տարեթիվը։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։ Անվանական արժեքը՝ 100 սոմ։ Նյութը՝ ոսկի-999։ Քաշը՝ 7.78 գ։ Տրամագիծը՝ 22.60 մմ։ Հատված քանակը՝ 1000 հատ։ Էսքիզները՝ Կանիբեկ Տուրումբեկովի[31][32]։ Հատվել է Լիտվայի դրամահատարանում[31][32] proof որակով։
2015
Հայրենական մեծ պատերազմում հաղթանակի 70-ամյակ
Դիմերեսը․ կենտրոնում՝ հրավառության գունավոր պատկերը և գեորգիևյան ժապավենից կազմված «70» թվանշանը, եզրով՝ Բիշքեկում Իվան Պանֆիլովի հուշարձանի խորաքանդակի ֆոնին անվանական արժեքը, մետաղի հարգը (Ag925) և հուշադրամի քաշը (28,28г), ղրղզ.՝ «Улуу Жеңишке 70 жыл» և ռուս.՝ «70 лет Великой Победе» գրառումները։ Դարձերեսը՝ պետական զինանշանը՝ շրջապատված ութ աղավնիների և հրավառության պատկերներով՝ կապույտ ֆոնին, ներքևում՝ թողարկման տարեթիվը։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։ Անվանական արժեքը՝ 10 սոմ։ Նյութը՝ արծաթ-925։ Քաշը՝ 28.28 գ։ Տրամագիծը՝ 38.60 մմ։ Հատված քանակը՝ 1000 հատ։ Էսքիզները՝ Մուրատ Սագիմբաևի[33]։ Հատվել է Ղազախստանի դրամահատարանում[33] proof որակով։
1916 թ․ ազգային ազատագրական ապստամբության 100-ամյա տարելից
Դիմերեսը՝ խորհրդանշական տեսարան 1916 թվականի հակացարական ապստամբության մոտիվներով՝ «1916» մակագրությամբ, եզրերով՝ ղրղզ.՝ «ҮРКҮНГӨ 100 ЖЫЛ» գրառումը, անվանական արժեքը, մետաղի հարգը (Ag925º) և հուշադրամի քաշը (28,28g)։ Դարձերեսը՝ պետական զինանշանը՝ եզրավորված ազգային զարդանախշով, «2016» տարեթիվը[ն 6]։ Դրամաշուրթը՝ ճշտել։ Անվանական արժեքը՝ 10 սոմ։ Նյութը՝ արծաթ-925։ Քաշը՝ 28.28 գ։ Տրամագիծը՝ 38.61 մմ։ Հատված քանակը՝ 1000 հատ։ Հատվել է proof որակով։
Փակել
«Ղրղզական խաքանության դարաշրջան» շարք
«Ղրղզական խաքանության դարաշրջան» շարքի մետաղադրամները թողարկվել են 2013-2017 թվականներին, նրանցից երեքը պատրաստված են մելքիորից, հինգը՝ 925 հարգի արծաթից։
Դիմերեսը՝ համապատասխան թեմատիկ պատկերը ու անվանումը, անվանական արժեքը, 2013-2015 թվականների արծաթե մետաղադրամների վրա առկա են նաև մետաղի հարգը և հուշադրամի քաշը։
Դարձերեսը՝ Ղրղզստանի զինանշանը և այլ խորհրդանշական տարրեր, շարքի անվանումը (ղրղզ.՝ УЛУУ КЫРГЫЗ КАГАНАТЫ) և թողարկման տարեթիվը, 2016-2017 թվականների արծաթե մետաղադրամների վրա առկա են նաև մետաղի հարգը և հուշադրամի քաշը։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։
Տեխնիկական բնութագրեր․ մելքիորե մետաղադրամի քաշը՝ 12.00 գ, տրամագիծը՝ 30.00 մմ, արծաթե մետաղադրամների քաշը՝ 28.28 գ, տրամագիծը՝ 38.60 մմ։ Էսքիզները՝ Մուրատ Սագիմբաևի[35][36], «Ղրղզական խաքանության ծանր զինված ռազմիկ» հուշադրամներինը՝ Էլդիյար Իսակովի և Մուրատ Սագիմբաևի[37]։ Հատվել են Ղազախստանի դրամահատարանում[35][36][37]։
Մանրամասն տեղեկատվություն Ղրղզական մեծ խաքանություն, Բարսբեկը ղրղզների խաքան ...
2013
Ղրղզական մեծ խաքանություն
Դիմերեսը՝ ոսկեզօծ պատվածքով տամգա՝ ղրղզների առաջնային տարածքի ոճավորված քարտեզի ֆոնին, տերության սահմանների ընդլայնումը բնորոշող չորս զինված ձիավորներ, վերևում՝ հին թյուրք․՝ «_» գրառումը։ Դարձերեսը՝ բերկուտի խորհրդանշական պատկերի ուրվագիծը։ Անվանական արժեքը՝ 10 սոմ։ Նյութը՝ արծաթ-925։ Հատված քանակը՝ 2000 հատ։ Հատվել է proof որակով։
2014
Բարսբեկը ղրղզների խաքան
Դիմերեսը՝ Բարսբեկն իր հեծելազորով, ղրղզ.՝ «БАРСБЕК — КЫРГЫЗ КАГАНЫ /VIII к./» գրառումը։ Դարձերեսը՝ արեգակնային սկավառակը բնորոշող շրջանաձև ազգային զարդանախշ։ Անվանական արժեքը՝ 1 սոմ։ Նյութը՝ մելքիոր։ Հատված քանակը՝ 5000 հատ։ Հատվել է BU որակով։
2014
Բարսբեկը ղրղզների խաքան
Դիմերեսը՝ Բարսբեկն իր հեծելազորով, ղրղզ.՝ «БАРСБЕК — КЫРГЫЗ КАГАНЫ /VIII к./» գրառումը։ Դարձերեսը՝ արեգակնային սկավառակը բնորոշող շրջանաձև ազգային զարդանախշ։ Անվանական արժեքը՝ 10 սոմ։ Նյութը՝ արծաթ-925։ Հատված քանակը՝ 2000 հատ։ Հատվել է UNC որակով։
Դիմերեսը՝ ղրղզական ազգի ընդհանուր տոհմանշանը՝ ոսկեզօծ պատվածքով, եղջերվի եղջյուրները և ղրղզ.՝ «ТАМГА» գրառումը, ալթայան ծառերն ու սոճիները, Ղրղզական խաքանության զորքերը՝ լեռների և կապույտ երկնքի ֆոնին։ Դարձերեսը՝ ղրղզական ցեղերին և տոհմներին պատկանող՝ ընդհանուր ղրղզական տամգայի 13 տարբերակումներ։ Անվանական արժեքը՝ 10 սոմ։ Նյութը՝ արծաթ-925։ Հատված քանակը՝ 1000 հատ։ Հատվել է proof որակով։
2016
Ղրղզական խաքանության թեթև զինված ռազմիկ
Դիմերեսը՝ թեթև զինված հեծյալ ռազմիկի պատկեր, նրա շուրջ՝ մարտիկների խորհրդանշական պատկերներ, ղրղզ.՝ «КЫРГЫЗ КАГАНАТЫНЫН ЖЕҢИЛ КУРАЛДАНГАН ЖООКЕРИ» և ռուս.՝ «ЛЕГКОВООРУЖЕННЫЙ ВОИН КЫРГЫЗСКОГО КАГАНАТА» գրառումները։ Դարձերեսը՝ նետաձիգ ձիավորների խորհրդանշական պատկերներ, նախշազարդեր։ Անվանական արժեքը՝ 1 սոմ։ Նյութը՝ մելքիոր։ Հատված քանակը՝ 4000 հատ։ Հատվել է UNC որակով։
2016
Ղրղզական խաքանության թեթև զինված ռազմիկ
Դիմերեսը՝ թեթև զինված հեծյալ ռազմիկի պատկեր, նրա շուրջ՝ մարտիկների խորհրդանշական պատկերներ, ղրղզ.՝ «КЫРГЫЗ КАГАНАТЫНЫН ЖЕҢИЛ КУРАЛДАНГАН ЖООКЕРИ» և ռուս.՝ «ЛЕГКОВООРУЖЕННЫЙ ВОИН КЫРГЫЗСКОГО КАГАНАТА» գրառումները։ Դարձերեսը՝ նետաձիգ ձիավորների խորհրդանշական պատկերներ, նախշազարդեր։ Անվանական արժեքը՝ 10 սոմ։ Նյութը՝ արծաթ-925։ Հատված քանակը՝ 1000 հատ։ Հատվել է proof-like որակով։
2017
Ղրղզական խաքանության ծանր զինված ռազմիկ
Դիմերեսը՝ ծանր զինված հեծյալ ռազմիկի պատկերը և ղրղզ.՝ «КЫРГЫЗ КАГАНАТЫНЫН ШАЙМА-ШАЙ КУРАЛДАНГАН ЖООКЕРИ» գրառումը։ Դարձերեսը՝ նիզակով զինված հեծյալ մարտիկների խորհրդանշական պատկերներ, նախշազարդեր։ Անվանական արժեքը՝ 1 սոմ։ Նյութը՝ մելքիոր։ Հատված քանակը՝ 5000 հատ։ Հատվել է UNC որակով։
2017
Ղրղզական խաքանության ծանր զինված ռազմիկ
Դիմերեսը՝ ծանր զինված հեծյալ ռազմիկի պատկերը և ղրղզ.՝ «КЫРГЫЗ КАГАНАТЫНЫН ШАЙМА-ШАЙ КУРАЛДАНГАН ЖООКЕРИ» գրառումը։ Դարձերեսը՝ նիզակով զինված հեծյալ մարտիկների խորհրդանշական պատկերներ, նախշազարդեր։ Անվանական արժեքը՝ 10 սոմ։ Նյութը՝ արծաթ-925։ Հատված քանակը՝ 1000 հատ։ Հատվել է proof-like որակով։
Փակել
«Ղրղզստանի պատմության և ճարտարապետության հուշարձաններ» շարք
«Ղրղզստանի պատմության և ճարտարապետության հուշարձաններ» շարքի մետաղադրամները թողարկվել են 2013-2014 թվականներին 1 սոմ անվանական արժեքով՝ պատրաստված մելքիորից BU որակով, և 10 սոմ անվանական արժեքով՝ պատրաստված 925 հարգի արծաթից proof որակով։
Դիմերեսը՝ տեսարան համապատասխան ճարտարապետական կամ բնական հուշարձանից, անվանումը ղրղզերեն ու անգլերեն լեզուներով, անվանական արժեքը, արծաթե մետաղադրամների վրա առկա են նաև մետաղի հարգը և հուշադրամի քաշը։
Դարձերեսը՝ պետական զինանշանը, տեսարան համապատասխան հուշարձանից, եզրով՝ շարքի անվանումը (ղրղզ.՝ КЫРГЫЗСТАНДЫН ТАРЫХЫЙ ЖАНА АРХИТЕКТУРАЛЫК ЭСТЕЛИКТЕРИ) և թողարկման տարեթիվը։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։
Տեխնիկական բնութագրեր․ մելքիորե մետաղադրամների քաշը՝ 12.00 գ, տրամագիծը՝ 30.00 մմ, արծաթե մետաղադրամների քաշը՝ 28.28 գ, տրամագիծը՝ 38.60 մմ։ Յուրաքանչյուրի հատված քանակը․ մելքիորե դրամներ՝ 5000 հատ, արծաթե դրամներ՝ 2000 հատ։ Էսքիզները՝ Մուրատ Սագիմբաևի[38][39]։ Հատվել են Ղազախստանի դրամահատարանում[38][39]։ «Դրամների համաստեղություն 2014» միջազգային մրցույթում «Սայմալի-Թաշ» արծաթե դրամը զբաղեցրել է երրորդ տեղը «Տարվա արծաթե մետաղադրամ» անվանակարգում[27][40]։
Մանրամասն տեղեկատվություն Մելքիորե մետաղադրամներ, Արծաթե մետաղադրամներ ...
Դիմերեսը՝ Մանասի դամբարանը, էպոսի հերոսները (երգասաց, նժույգ, թռչող բազե)՝ լեռների ֆոնին, ազգային զարդանախշ։ Դարձերեսը՝ զարդանախշ ղումբազից։
Փակել
«Ղրղզստանը Մետաքսի մեծ ճանապարհին» շարք
«Ղրղզստանը Մետաքսի մեծ ճանապարհին» շարքի մետաղադրամները թողարկվել են 2005-2009 թվականներին 1 և 10 սոմ անվանական արժեքներով՝ պատրաստված համապատասխանաբար մելքիորից BU որակով և ոսկեզօծ պատվածքով 925 հարգի արծաթից proof որակով։
Դիմերեսը՝ Ղրղզստանի քարտեզը՝ ընդգծված Մետաքսի մեծ ճանապարհի ուղիներով, համապատասխան ճարտարապետական կամ բնական հուշարձանի ոճավորված պատկերը և անվանումը, մետաղադրամի անվանական արժեքը, ազգային զարդանախշ։ Արծաթե մետաղադրամների վրա նշված են նաև մետաղի հարգը (Ag925) ու հուշադրամի քաշը, իսկ հուշարձանի պատկերը և խորհրդանշական ուղիները ունեն ոսկեզօծ պատվածք։
Դարձերեսը՝ Ղրղզստանի զինանշանը, ղրղզ.՝ «КЫРГЫЗСТАН УЛУУ ЖИБЕК ЖОЛУНДА» գրառումը, թողարկման տարեթիվը և զարդանախշեր։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։
Տեխնիկական բնութագրեր․ մելքիորե մետաղադրամների քաշը՝ 12.00 գ, տրամագիծը՝ 30.00 մմ, արծաթե մետաղադրամների քաշը՝ 28.28 գ, տրամագիծը՝ 38.60 մմ։ Յուրաքանչյուրի հատված քանակը․ մելքիորե դրամներ՝ 5000 հատ, արծաթե դրամներ՝ 1500 հատ։ Էսքիզները՝ Կանիբեկ Տուրումբեկովի[41][42][43], «Ուզգենի ճարտարապետական համալիր» հուշադրամներինը՝ Մուրատ Սագիմբաևի և Կանիբեկ Տուրումբեկովի[41][44]։ Մետաղադրամները հատվել են Ղազախստանի դրամահատարանում[41][43], բացի «Թաշ Ռաբաթ» արծաթե դրամից՝ հատված Սլովակիայի Կրեմնիցայի դրամահատարանում[42], և «Ուզգենի ճարտարապետական համալիր» արծաթե դրամից՝ հատված Լիտվայի դրամահատարանում[44]։
Մանրամասն տեղեկատվություն Մելքիորե մետաղադրամներ, Արծաթե մետաղադրամներ ...
Դիմերեսը՝ յուրդի հավաքման տեսարան՝ ազգային կոլորիտի ֆոնին, անվանական արժեքը, մետաղի հարգը (Ag925) ու հուշադրամի քաշը, ղրղզ.՝ «ТҮНДҮК КӨТӨРҮҮ» և ռուս.՝ «Национальные обычаи и обряды народов стран ЕврАзЭС» գրառումները։ Դարձերեսը՝ Ղրղզստանի զինանշանը, ԵվրԱզԷՍ պատկերանիշը, զարդանախշ, ղրղզ.՝ «ЕврАзЭС ӨЛКӨЛӨРҮНҮН ЭЛДЕРИНИН УЛУТТУК ЖӨЛӨРГӨЛӨРҮ ЖАНА САЛТ-САНААЛАРЫ» գրառումը և թողարկման տարեթիվը։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։ Անվանական արժեքը՝ 10 սոմ։ Նյութը՝ արծաթ-925։ Քաշը՝ 31.10 գ։ Տրամագիծը՝ 38.60 մմ։ Հատված քանակը՝ 3000 հատ։ Էսքիզները՝ Մուրատ Սագիմբաևի[47][48]։ Հատվել է Ղազախստանի դրամահատարանում[47][48] proof որակով։
2011
Մեր երեխաների աշխարհը
Դիմերեսը՝ մանկական նկար[ն 7] (ժպտացող աղջիկ՝ ծաղիկը ձեռքին, դաշտ և արեգակ), անվանական արժեքը, մետաղի հարգը (Ag925) ու հուշադրամի քաշը, ռուս.՝ «Мир наших детей» գրառումը։ Դարձերեսը՝ Ղրղզստանի զինանշանը, ԵվրԱզԷՍ պատկերանիշը, վեց ոճավորված ծաղիկներ, ղրղզ.՝ «Аруулук уялаган балдар дүйнөсү» գրառումը և թողարկման տարեթիվը։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։ Անվանական արժեքը՝ 10 սոմ։ Նյութը՝ արծաթ-925։ Քաշը՝ 33.94 գ։ Տրամագիծը՝ 39.00 մմ։ Հատված քանակը՝ 3000 հատ։ Էսքիզները՝ Մուրատ Սագիմբաևի[49][50]։ Հատվել է ՌԴ Սանկտ-Պետերբուրգի դրամահատարանում[49][50] proof որակով։
2012
Քոմուզ
Դիմերեսը՝ քոմուզի վրա նվագող երաժիշտ, գործիքի անվանումը (ղրղզ.՝ Комуз) և անվանական արժեքը։ Դարձերեսը՝ ղրղզ.՝ «улуттук музыкалык аспаптар» գրառումը, ղրղզական ազգային երաժշտական գործիքներ, պետական զինանշանը և հուշադրամի թողարկման տարեթիվը։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։ Անվանական արժեքը՝ 5 սոմ։ Նյութը՝ մելքիոր։ Քաշը՝ 14.35 գ։ Տրամագիծը՝ 33.00 մմ։ Հատված քանակը՝ 3000 հատ։ Էսքիզները՝ Մուրատ Սագիմբաևի և Կանիբեկ Տուրումբեկովի[51]։ Հատվել է Լիտվայի դրամահատարանում[51] BU որակով։
2016
Յուսուֆ Բալասաղունիի ծննդյան 1000-ամյակ
Դիմերեսը՝ գրողի դիմապատկերը՝ Կաշգարում տեղակայված նրա դամբարանի ուրվագծի ֆոնին, ձախ մասում՝ թղթագալարույղուրական գրով (ոսկեզօծ պատվածքով), մետաղի հարգը (Ag925) ու հուշադրամի քաշը, աջ մաում՝ հատված Բուրանայի աշտարակից և անվանական արժեքը, ներքևում՝ ղրղզ.՝ «Жусуп Баласагынга 1000 жыл» գրառումը։ Դարձերեսը՝ պետական զինանշանը, ոճավորված տողեր Յուսուֆ Բալասաղունիի «Շնորհված գիտելիքներ» պոեմից, Բուրանայի աշտարակը՝ լեռների և երկնքի ֆոնին, թողարկող բանկի անվանումը (ղրղզ.՝ КЫРГЫЗ РУСПУБЛИКАСЫНЫН УЛУТТУК БАНКЫ) և թողարկման տարեթիվը։ Դրամաշուրթը՝ հարթ։ Անվանական արժեքը՝ 10 սոմ։ Նյութը՝ արծաթ-925 ոսկեզօծ պատվածքով։ Քաշը՝ 28.28 գ։ Ձևը՝ ութանկյուն՝ 38.61 մմ առավելագույն անկյունագծով։ Հատված քանակը՝ 1000 հատ։ Էսքիզները՝ Մուրատ Սագիմբաևի և Էլդիյար Իսակովի[52]։ Հատվել է Ղազախստանի դրամահատարանում[52] proof որակով։
«Չինգիզ Այթմատովի ստեղծագործություններ» շարքի մետաղադրամները թողարկվել են 2009 թվականին 10 սոմ անվանական արժեքով՝ պատրաստված 925 հարգի արծաթից proof որակով։
Դիմերեսը՝ տեսարան համապատասխան ստեղծագործությունից՝ բացված գրքի ոճավորված պատկերի ֆոնին, վերևում՝ ստեղծագործության անվանումը ղրղզերեն և ռուսերեն, ներքևում՝ հուշադրամի անվանական արժեքը։ Շարքի գլխավոր՝ «Չինգիզ Այթմատով» մետաղադրամը տարբերվում է դիզայնով․ դիմերեսին գրողի դիմապատկերն է, անունը` ղրղզ.՝ «Чыңгыз Айтматов», փետրագրիչ, անվանական արժեքը, մետաղի հարգը (Ag925) և հուշադրամի քաշը։
Դարձերեսը՝ պետական զինանշանը և Այթմատովի ինքնագիրը, եզրերով՝ ղրղզ.՝ «ЧИҢГИЗ АЙТМАТОВДУН ЧЫГАРМАСЫ» և ռուս.՝ «ПРОИЗВЕДЕНИЕ ЧИНГИЗА АЙТМАТОВА» գրառումները, թողարկման տարեթիվը։ «Չինգիզ Այթմատով» մետաղադրամի վրա պետական զինանշանն է, լեռնագագաթներից վեր թռչող կռունկների պատկերը, թողարկման տարեթիվը։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։
Տեխնիկական բնութագրեր․ քաշը՝ 28.28 գ, տրամագիծը՝ 38.60 մմ։ Յուրաքանչյուրի հատված քանակը՝ 3000 հատ, «Չինգիզ Այթմատով» մետաղադրամինը՝ 2000 հատ։ Էսքիզները՝ Կանիբեկ Տուրումբեկովի և Մուրատ Սագիմբաևի[53][54], «Ջամիլյա» ու «Մայրական դաշտ» հուշադրամներինը՝ միայն Մուրատ Սագիմբաևի[53][54]։ Հատվել են Լիտվայի դրամահատարանում[53][54]։ «Դրամների համաստեղություն 2010» միջազգային մրցույթում շարքը արժանացել է «Ժյուրիի հատուկ մրցանակին»[29][55]։
Մանրամասն տեղեկատվություն Ղըզ ղուումայ, Քոչվորների համաշխարհային խաղեր ...
2015
Ղըզ ղուումայ
Դիմերեսը՝ ձիավորի և նրա մրցակցուհու մրցության տեսարան՝ լեռների ֆոնին, խաղի անվանումը՝ ղրղզ.՝ «КЫЗ КУУМАЙ», անվանական արժեքը։ Դարձերեսը՝ պետական զինանշանը, ձիով քառատրոփ ընթացող աղջիկների ու տղաների, ինչպես նաև՝ մրցությանը հետևող մարդկանց խորհրդանշական պատկերը, ղրղզ.՝ «УЛУТТУК СПОРТ ЖАНА ЭЛДИК ОЮНДАРЫ» գրառումը, թողարկման տարեթիվը։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։ Անվանական արժեքը՝ 5 սոմ։ Նյութը՝ մելքիոր։ Քաշը՝ 14.35 գ։ Տրամագիծը՝ 33.00 մմ։ Հատված քանակը՝ 3000 հատ։ Էսքիզները՝ Մուրատ Սագիմբաևի[58]։ Հատվել է Ղազախստանի դրամահատարանում[58] proof-like որակով։
2015
Ղըզ ղուումայ
Դիմերեսը՝ ձիավորի և նրա մրցակցուհու մրցության տեսարան՝ լեռների ֆոնին, խաղի անվանումը՝ ղրղզ.՝ «КЫЗ КУУМАЙ», անվանական արժեքը, մետաղի հարգը (Ag925°) և հուշադրամի քաշը։ Դարձերեսը՝ պետական զինանշանը, ձիով քառատրոփ ընթացող աղջիկների ու տղաների, ինչպես նաև՝ մրցությանը հետևող մարդկանց խորհրդանշական պատկերը, ղրղզ.՝ «УЛУТТУК СПОРТ ЖАНА ЭЛДИК ОЮНДАРЫ» գրառումը, թողարկման տարեթիվը։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։ Անվանական արժեքը՝ 10 սոմ։ Նյութը՝ արծաթ-925։ Քաշը՝ 28.28 գ։ Տրամագիծը՝ 38.60 մմ։ Հատված քանակը՝ 2000 հատ։ Էսքիզները՝ Մուրատ Սագիմբաևի[59]։ Հատվել է Ղազախստանի դրամահատարանում[59] proof որակով։
2016
Քոչվորների համաշխարհային խաղեր
Դիմերեսը՝ քոչվորների համաշխարհային խաղերի պատկերանիշը, մարզական փառատոնում ներկայացված մարզաձևերի պիկտոգրամներ ղրղզական ոճով, ղրղզ.՝ «Дүйнөлүк көчмөндөр оюндары» և անգլ.՝ «World Nomad Games» գրառումները։ Դարձերեսը՝ պետական զինանշանը՝ յուրդի խորհրդանշական պատկերի ֆոնին, ներքևում՝ թողարկման տարեթիվը և ազգային զարդանախշ։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։ Անվանական արժեքը՝ 10 սոմ։ Նյութը՝ արծաթ-925։ Քաշը՝ 31.10 գ։ Ձևը՝ քառակուսի՝ կլորացված եզրերով, 38.61×38.61 մմ չափերով։ Հատված քանակը՝ 1000 հատ։ Էսքիզները՝ Մուրատ Սագիմբաևի[60]։ Հատվել է Ղազախստանի դրամահատարանում[60] proof որակով։
Դիմերեսը՝ տյան-շանյան արխարի պատկերը և նրա անվանումը՝ ղրղզ.՝ «АРКАР» ու լատին․՝«OVIS AMMON KARELINI», տեսարան լեռներից և ղրղզ.՝ «ТЕҢИР-ТОО» գրառումը, անվանական արժեքը, մետաղի հարգը (Ag925) և հուշադրամի քաշը։ Դարձերեսը․ կենտրոնում՝ պետական զինանշանը, եզրով՝ ղրղզ.՝ «ЭЛ АРАЛЫК ТОО ЖЫЛЫ» գրառումը, թողարկման տարեթիվը և ազգային զարդանախշ։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։ Անվանական արժեքը՝ 10 սոմ։ Նյութը՝ արծաթ-925։ Քաշը՝ 28.28 գ։ Տրամագիծը՝ 38.60 մմ։ Հատված քանակը՝ 1000 հատ։ Էսքիզները՝ Մուրատ Սագիմբաևի[61]։ Հատվել է Լեհաստանի դրամահատարանում[61] proof որակով։
Դիմերեսը՝ բույսը և նրա անվանումը՝ ղրղզ.՝ «АКМАНДАЙ» ու լատին․՝«LEONTOPODIUM», տեսարան լեռներից և ղրղզ.՝ «ТЕҢИР-ТОО» գրառումը, անվանական արժեքը, մետաղի հարգը (Ag925) և հուշադրամի քաշը։ Դարձերեսը․ կենտրոնում՝ պետական զինանշանը, եզրով՝ ղրղզ.՝ «ЭЛ АРАЛЫК ТОО ЖЫЛЫ» գրառումը, թողարկման տարեթիվը և ազգային զարդանախշ։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։ Անվանական արժեքը՝ 10 սոմ։ Նյութը՝ արծաթ-925։ Քաշը՝ 28.28 գ։ Տրամագիծը՝ 38.60 մմ։ Հատված քանակը՝ 1000 հատ։ Էսքիզները՝ Մուրատ Սագիմբաևի[61]։ Հատվել է Լեհաստանի դրամահատարանում[61] proof որակով։
2009
ԵվրԱզԷՍ երկրների կենդանական աշխարհը․ բերկուտ
Դիմերեսը՝ թոչող բերկուտ, անվանումը՝ ղրղզ.՝ «БҮРКҮТ» և ռուս.՝ «БЕРКУТ», վարժեցնողը ձիով՝ լեռների ֆոնին, ԵվրԱզԷՍ պատկերանիշը, անվանական արժեքը, մետաղի հարգը (Ag925) ու քաշը, ռուս.՝ «ЖИВОТНЫЙ МИР СТРАН ЕВРАЗЭС» գրառումը։ Դարձերեսը՝ Ղրղզստանի զինանշանը, տարբեր որսատեսակների ոճավորված պատկերներ, ղրղզ.՝ «ЕВРАЗЭС ӨЛКӨЛӨРҮНҮН ЖАНЫБАРЛАР ДҮЙНӨСУ» գրառումը և թողարկման տարեթիվը։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։ Անվանական արժեքը՝ 10 սոմ։ Նյութը՝ արծաթ-925։ Քաշը՝ 31.10 գ։ Տրամագիծը՝ 38.60 մմ։ Հատված քանակը՝ 3000 հատ։ Էսքիզները՝ Կանիբեկ Տուրումբեկովի[62][63]։ Հատվել է Ղազախստանի դրամահատարանում[62][63] proof որակով։
Փակել
«Ղրղզստանի Կարմիր գիրք» շարք
«Ղրղզստանի Կարմիր գիրք» շարքի մետաղադրամները թողարկվել են 2012-2016 թվականներին, նրանցից հինգը պատրաստված են 925 հարգի արծաթից, մեկը՝ 999 հարգի ոսկուց։
Դիմերեսը՝ համապատասխան կենդանատեսակի պատկերը և անվանումը, անվանական արժեքը, մետաղի հարգը, արծաթե դրամների վրա՝ նաև մետաղադրամի քաշը։
Դարձերեսը՝ պետական զինանշանը, Ղրղզստանի կենդանական աշխարհի ներկայացուցիչների ոճավորված պատկերներ կամ զարդանախշեր, շարքի անվանումը՝ (ղրղզ.՝ КЫРГЫЗСТАНДЫН КЫЗЫЛ КИТЕБИ) և թողարկման տարեթիվը։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր, «Արքայապսակ Էդուարդի» մետաղադրամինը՝ հարթ։
Հուշադրամները թանկարժեք և ոչ թանկարժեք մետաղներից պատրաստված դրամներ են, հատվում եմ փոքր քանակով և առանձնանում են թեմատիկ բազմազանությամբ։ Շրջանառության մեջ գործնականում չեն հանդիպում, սակայն օրինական վճարամիջոց են իրենց անվանական արժեքով[1][2][3]։
«Ազգային արժույթի 10-ամյա տարելից» մետաղադրամի վրա պատկերված են Ղրղզստանի առաջին վեց հուշադրամները՝ «Մանաս էպոսի 1000-ամյակ» ու «Օշի 3000-ամյակ» ոսկե դրամները, «Մանաս էպոսի 1000-ամյակ», «Անկախության 10-ամյակ․ Խան-Թենգրի», «Արխար» ու «Էդելվեյս» արծաթե դրամները։
«1916 թվականի ազգային ազատագրական ապստամբության 100-ամյա տարելից» մետաղադրամի վրա նշված է հիշատակային տարելիցի և սկզբնական նախատեսված թողարկման տարեթիվը (2016), սակայն հուշադրամի փաստացի թողարկումը կատարվել է 2018 թվականին[34]։
Հուշադրամի վրա զետեղված նկարի հեղինակն է Բիշքեկ քաղաքի № 29 գիմնազիայի 5 «Г» դասարանի աշակերտուհի Ասեին ղզը Այիմը։ Նկարը հաղթել է «Աշխարհը իմ աչքերով» մանկական նկարների մրցույթում։
«Մնաս բարով, Գյուլսարի» վիպակը հանդիսանում է Այթմատովի՝ ռուսերեն գրած առաջին վիպակը (ռուս.՝ Прощай, Гульсары!), իսկ ղրղզերեն թարգմանել է Աշիմ Ժակիպբեկովը՝ ղրղզ.՝ «Гүлсарат» անվանումով (թարգմանաբար՝ «Գյուլսարի նժույգը»)։ Ստեղծագործության հայերեն թարգմանությունը կրում է «Մնաս բարով, Գյուլսարի» անվանումը[56][57]։
Монета «Журавль-красавка»; gold10.ru(ռուս.)։ Վերցված է 2018-06-30
Каталог банкнот и монет Кыргызстана 1993-2012, Национальный банк Кыргызской Республики, Бишкек, 2013, с. 5-50 — 92 с.
Cuhaj G.S., Michael T., 2018 Standard Catalog of World Coins 1901-2000 (45th Ed.), Iola, «Krause Publications», 2017, էջ1396 — 2384էջ, ISBN 978-1-4402-4797-2։
Cuhaj G.S., Michael T., 2018 Standard Catalog of World Coins 2001-Date (12th Ed.), Iola, «Krause Publications», 2017, էջ845-849 — 1488էջ, ISBN 978-1-4402-4798-9։