nome da rama ou familia particular á que pertencía cada individuo, na antiga Roma. From Wikipedia, the free encyclopedia
O cognomen ou cognome[1] (en latín: cognomen [kɔŋˈnoːmɛn]; en plural cognomina; de con- "xunto con" e (g)nomen "nome") era o terceiro nome dun cidadán da Roma Antiga e o Imperio Romano, baixo as convencións de nomenclatura romanas.
As cognominas usábanse para aumentar o segundo nome, o gens (o apelido ou nome da familia), co fin de identificar unha rama particular dentro dunha familia ou clan familiar dos romanos especificaba a rama da familia (nomen) á que se pertencía, ou, nalgúns casos, era o alcume dun individuo en particular (por exemplo, Cicerón, Nasica etc); só o portaban os homes, pois as mulleres eran designadas unicamente polo nomen. Inicialmente era un alcume, pero foi perdendo ese propósito cando se converteu en hereditario.
Do mesmo xeito ca o agnomen, adoitaba designar características físicas (moitas veces con sarcasmo), pero a diferenza do cognome, herdábase por vía paterna. Por exemplo:
Existe unha convención laxa para nomear os personaxes romanos:[2]
O número de cognomina que podía portar unha persoa non estaba, en principio, limitado por norma algunha e entre as inscricións que se conservan figura destacadamente o caso de Quinto Pompeio Seneción Roscio Murena Celio Sexto Xulio Frontino Silio Deciano Gayo Xulio Euricles Herculano Lucio Víbulo Pío Augustano Alpino Belicio Solerte Xulio Apro Ducenio Próculo Rutiliano Rufino Silio Valente Nigro Claudio Fusco Saxa Amintiano Sosio Prisco[3], un dos cónsules do ano 169 d. C.[4]
Algúns autores latinos citan casos nos que o Senado romano prohibiu o uso de certos cognomina en casos especiais. Tácito describe, por exemplo, que o Senado lles prohibiu aos membros da gens Escribonia que volvesen usar o cognomen "Druso", en castigo polo intento de asasinato do emperador Tiberio que protagonizou Marco Escribonio Libón Druso.[5]
O termo tamén adquiriu outros significados contemporáneos. En galego indica o sobrenome dunha persoa, que fai referencia aos seus trazos físicos, a algunha calidade moral, dedicación, etc. e pode ser un ou varios (por exemplo o cognome de Afonso IV de León é o Monxe e os de Afonso X son o Sabio ou o Astrónomo); noutros idiomas, coma o catalán, deu lugar á palabra para "apelido" (cognom).[6]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.