From Wikipedia, the free encyclopedia
در سال ۱۰۴۳ ه.ق. بار دیگر بین ایران و عثمانی جنگ درگرفت و سلطان مراد چهارم خود نیز عازم حرکت به طرف ایران بود لیکن به علت اختلالاتی که در شام روی کرد برگشت و شاه صفی نیز با سرداران خود در حدود آذربایجان جلوی ترکها را گرفت.[2] سلطان مراد نیت خود را در لشکرکشی به سمت ایران در ۹ شوال/ ۱۸ مارس ۱۰۴۴ ه.ق./ ۱۶۳۵ میلادی، حمله به ایروان عملی کرد.[3][1] کثرت ینی چریها چنان بود که میتوان گفت در هیچ تاریخی و در هیچ لشکرکشی چنان سپاه گستردهای دیده نشده بود.[1] حتی اشاره به هشتصد هزار نفر شدهاست که صرف نظر از نادرستی عدد نشان دهنده بزرگ بودن این سپاه است.[1] در ابتدای این سال به ارزنةالروم آمد و پس از تهیهٔ کار خود به آذربایجان حمله برد و در ۱۱ صفر ۱۰۴۵ ه.ق.، ایروان را محاصره نمود.[3] طی ۱۱ روز محاصره اکثر خانههای قلعه ایروان بر اثر توپهای سنگین عثمانی ویران شد و با وجود دفاع جانانه صفویان، در سه نقطه سنگر محاصره شدگان از هم پاشید.[1] با این وجود، ایرانیان باز دو روز دیگر هم پایداری نمودند تا سرانجام طهماسب قلیخان قاجار فرزند امیر گونهخان،[یادداشت 1] حاکم ایروان تسلیم شد و سلطان مراد به عنوان پاداش او را والی حلب کرد و نام او را از طهماسبقلی تبدیل به یوسف نمود (به ترکی استانبولی: Emirgüneoğlu Yusuf Paşa) و از شیعه به سنی تبدیل مذهب داد.[4] البته به زودی چونکه علیه او شکایت شده بود او را از این منصب برکنار نمود.[5] این پیروزی برای دولت عثمانی چنان اهمیتی داشت که سلطان مراد دستور داد هفت شبانه روز در استانبول جشن و چراغانی برپا کنند.[1]
جنگ ایران و عثمانی (۱۶۳۴–۱۶۳۶) | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
بخشی از جنگهای ایران و عثمانی | |||||||
| |||||||
طرفهای درگیر | |||||||
![]() |
![]() | ||||||
فرماندهان و رهبران | |||||||
شاه صفی رستم خان سپهسالار طهماسب قلیخان قاجار | سلطان مراد چهارم | ||||||
جنگهای شاه صفی
→ جنگهای شاه عباس یکم جنگهای شاه عباس دوم ← |
پس از سقوط قلعهٔ ایروان، برای تصرف شهر تبریز از رود ارس گذشت و آبادیهای سر راه را ویران ساخت. سلطان مراد در ۲۸ ربیعالاول ۱۰۴۵ق/۱ سپتامبر ۱۶۳۵م وارد تبریز شد شاه صفی که در ناحیه بُزکش (میان سراب و میانه) در ییلاق بود، با شنیدن این خبر، فرمان داد که ساکنان تبریز به نواحی دوردست فرستاده شوند و بار دیگر سیاست زمین سوخته را در پیش گرفت.[6] مراد پس از ورود به تبریز، به مسجد حسن پادشاه رفت و دستور داد که شهر را کاملاً ویران نمایند. بقایای شنب غازان نیز با خاک یکسان شد و به دستور او ساختمانها را به آتش کشیدند و تبریز به دریایی از آتش بدل شد؛ در این محله غنایم بیشماری بهدست نیروهای سلطان عثمانی افتاد. سلطان مراد به سبب خرابی شهر و فقدان آذوقه بیش از ۳ روز در تبریز دوام نیاورد و مجبور به بازگشت شد. حاجی خلیفه، کاتب چلبی که در ۱۰۴۵ ه.ق./ ۱۶۳۵ میلادی شاهد این ویرانگریها بوده، جزئیات ماجرا را شرح دادهاست.[6]
هفت ماه و نیم بعد از ویران شدن تبریز، شاهصفی که تا این تاریخ از خود حرکتی نشان نداده بود، پس از مراجعت سلطان مراد،[7] با جنگی سخت ایروان را بازپس گرفت. سپاهیان عثمانی در دفاع از قلعه شجاعت و پافشاری زیادی از خود نشان دادند اما پس از کشته شدن مرتضیپاشا، فرمانده دژ و فروریختن آخرین دیوار دفاعی در روز ۲۵ شوال ۱۰۴۵ ه.ق. باقیمانده سپاه عثمانی تسلیم شد. شاهصفی بعداً فرماندهان و سپاهیان عثمانی اسیر شده را آزاد نمود.[1]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.