از بین بردن حس در نقاطی از بدن From Wikipedia, the free encyclopedia
بیحسی موضعی (به انگلیسی: Local anesthesia) به روشهایی گفته میشود که حس را در بخشهای خاصی از بدن از بین میبرد.[1] هدف از این کار ایجاد بی دردی موضعی است یعنی از بین بردن حس درد اگرچه دیگر حسهای محیطی هم ممکن است تحت تأثیر قرار گیرند. این روشها درد و استرس جراحی (مانند دندانپزشکی) را کاهش داده و در بسیاری از شرایط مانند سزارین نسبت به بیهوشی عمومی امن تر بوده و برتری دارد. همچنین بیحسی موضعی برای کاهش درد غیرجراحی و برای اینکه تشخیص علت دردهای مزمن آسانتر شود کاربرد دارد.[2] گاهی متخصص بیهوشی دو روش بیهوشی عمومی و بیحسی موضعی را با هم به کار میبرد.
اصطلاحات زیر گاهی به جای یکدیگر استفاده میشوند:
کوکائین اولین بیحسکننده موضعی طبیعی است. بیشتر داروهای بیحسکننده موضعی دیگر از ترکیبات شیمیایی صنعتی ساخته شدهاند. کوکائین در سال ۱۸۰۰ میلادی وارد اروپا گردید و زیگموند فروید عصب شناس و روانکاو اتریشی از آن در درمان بیماران خود استفاده کرد. این دارو در سال ۱۸۸۰ در چشمپزشکی به کار رفت و کاربرد آن در دندانپزشکی توسط Hall متداول گردید. Halsted برای اولین بار در سال ۱۸۸۵ از کوکائین برای فلج موقتی عصب به عنوان بیحسی موضعی استفاده کرد. پروکائین و لیدوکائین از ترکیبات صناعی آن است که از سال ۱۹۴۰ تاکنون استفاده میشوند.[4]
بیحسی موضعی کاربرد وسیعی در پزشکی و دندانپزشکی دارد. در جراحیهای اندامهای حرکتی، جراحیهای چشم، زایمان، نمونه برداری بافتی و بیحسیهای نخاعی و برای تسکین دردهای غیرقابل کنترل با داروهای دیگر استفاده میشود.[2]
داروهای بیحسکننده موضعی، به صورت برگشتپذیر باعث ایجاد بیحسی و از بین رفتن درد در یک ناحیه میشوند.[5] زمانی که این داروها در مسیر عصب تزریق میشوند (مانند بلاک عصبی) میتوانند اثراتی مانند بیدردی یا فلج عضلانی ایجاد کنند.
داروهای بیحسکننده موضعی در دو دسته موجود میباشد، استر و آمید. داروهای بیحسکننده موضعی صناعی از کوکائین بدست میآید. البته بین مشتقات کوکائین و کوکائین تفاوت وجود دارد، مشتقات کوکائین توانایی سوء استفاده ندارند و موجب انقباض عروقی و افزایش فشار خون نمیشوند، به جز روپیواکائین و مپیواکائین که به میزان کمی موجب انقباض عروق خونی میشود.[6]
داروهای بیحسکننده موضعی ویژگیهای گوناگونی دارند که به این دلیل از آنها در تکنیکهای مختلف استفاده میشود:[3]
عوارض جانبی داروها به نوع بیحسکننده موضعی و ناحیه و روش استفاده از این دارو بستگی دارد. این عوارض میتوانند در موارد زیر بروز کنند:
عمدهترین مکانیسم اثر مواد بیحسی، مهار انتقال عصبی از طریق انسداد قابل برگشت کانالهای سدیم است. جریان سدیم در غشاء سلولهای عصبی، برای دپولاریزاسیون جدار سلول و در نتیجه برای عبور موج عصب الزامی است. وقتی عصب خاصیت دپولاریزاسیون را از دست بدهد، برانگیزش عصبی منتقل نمیشود.[4]
اگر مقدار تزریق داروی بیحسی بهطور دقیق کنترل شود عوارض بسیار کم است. بعضی عوارض موضعی بوده و به نحوه تزریق بستگی دارد مانند ایجاد خونمردگی و کبودی پوست و احتمال صدمه به عصب و وریدها. حساسیت موضعی به پارهای از داروها نیز وجود دارد ولی احتمال آن کم است درصورتیکه دوز دارو رعایت نشود علائم مغزی مانند خوابآلودگی و سرگیجه و حتی تشنج ممکن است بروز نماید.[8]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.