From Wikipedia, the free encyclopedia
آجودان (به فرانسوی: adjudant) یا فریار امیر یا افسری است که مقامات بلندپایه کشوری و لشکری را در امور مختلف، برای پیشبرد وظایف آنان یاری میکند.[1] در بسیاری کشورها آجودان ویژه رسیدگی به امور شخصی پادشاه، رئیسجمهور یا نخستوزیر را بر عهده دارد.
در مراسم رسمی، وقتی رئیسجمهوری به استقبال یک مقام عالیرتبه خارجی میرود، یا وقتی او را برای رفتن به یک سفر خارجی بدرقه میکنند، افزون بر مسئولان دولتی و شخصیتهایی که در مراسم حضور مییابند، یک فریار مخصوص پشتسر رئیسجمهور میایستد و هنگام حرکت نیز او را همراهی و هدایت مینماید. در ایران فریار یک نظامی برجسته با درجه امیری (تیمسار) است که به مناسبات و تشریفات نظامی داخل و خارج کشور کاملاً آشناست، و از جنبههای فردی از تناسب اندام، برازندگی، تیزهوشی و اعتماد به نفس برخوردار است. شکوهدادن به مراسم استقبال و بدرقه رسمی از مقام ریاست جمهوری هنگام خروج و ورود به کشور و نیز مراسم استقبال و بدرقه از رؤسای جمهور میهمان از طریق نظارت و فرماندهی و کنترل نیروهای تشریفات نظامی و آرایش صحنهها با موقعیت مکانی و زمانی راهبری و همراهی با رئیسجمهور هنگام استقرار در جایگاه، ادای احترام به پرچم و دیدن سان و رژه از وظایف اصلی فریار رئیسجمهور است. حضور محافظ در مراسم استقبال و بدرقه در ترکیب همراهان، القای ناامنی کرده و کاری نامتعارف است. نبود فریار در سه مراسم نخست حسن روحانی موجب ناهماهنگیهایی در هر سه مراسم گردید.[2]
فریار همچنین منصبی نظامی است که معمولاً معادل گروهبان، سرجوخه، یا استوار در نظر گرفته میشود. اما در برخی کشورها، ژنرال فریار از بالاترین درجات نظامی است.[3]
در زمان صفویه و قاجاریه کسی که عهدهدار این وظایف بود را ایشیک آقاسی مینامیدند. این کلمه دوره قاجاریه چه به صورت انفرادی و چه به صورت ترکیب، به عنوان یک لقب قاجاری بهکار میرفتهاست.[4]
واژه آجودان از زبان فرانسه به فارسی راه یافته و در ابتدای ورود، به صاحب منصبی در حد نایب گفته میشدهاست.[5]
علاوه بر آجودان و آجودانباشی (رئیس آجودانان)،[6] القاب ترکیبی و مناصبی همچون ژنرال آجودان، آجودان حضور، آجودان خلوت و آجودان مخصوص در دربار ناصرالدینشاه معمول بودهاست.[4]
آغاز استفاده از این واژه در زبان فارسی، به دوران قاجار و سفر ژنرال کلود ماتیو فرانسوی به ایران بازمیگردد. استفاده از این واژه ابتدا فقط در مناصب لشکری و نظامی معمول بود. سپس در دستگاه دیوانسالاری قاجار دچار دگرگونی گردید و به عنوان مقام و منصب اداری و همچنین لقب و نشان افتخاری استفاده شد.[4]
رفته رفته استفاده از این لقب در مناصب درباری و کشوری چنان گسترده شد که اعطای این لقب از هیچ قانون منطقی پیروی نمیکرد و اختیار اعطای آن نیز به شخص شاه محدود نبود. پس از دوره قاجار و در دوره پهلوی نیز استفاده از این لقب معمول بودهاست.[4]
از معروفترین افرادی که در دوره قاجار لقب آجودانی داشتهاند میتوان به این افراد اشاره نمود[4]
برخی از آجودانهای دوره پهلوی عبارتند از[9]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.