نوعی آتشفشان From Wikipedia, the free encyclopedia
آتشفشان چینهای (Stratovolcano)، استراتوولکان[1] یا آتشفشان ترکیبی[2] (مرکب)، آتشفشانی مرتفع و مخروطیشکل است که از روی هم قرارگرفتن لایههای سفتشدهای از گدازه، آذرآوار، سنگ آذرین و خاکستر آتشفشانی بهوجود آمدهاست. مشخصهٔ آتشفشانهای چینهای برخلاف آتشفشانهای سپری شیب زیاد و فورانهای انفجاری آن است. گدازهای که از دهانهٔ این نوع آتشفشان جاری میشود بهدلیل چسبناکی و ناروانیش خیلی زود سردشده و پیش از آنکه مسافت زیادی را بپیماید سخت میشود. ماگمای تشکیلدهندهٔ این گدازهها غالباً فلسیک بوده و از میزان بالا تا متوسطی سیلیس برخوردارند و مقادیر کمتری نیز ماگمای مافیک که چسبناکیش کمتر است در آنها یافت میشود. جریان گستردهٔ گدازهٔ فلسیکی غیرمعمول است اما در صورت وقوع تا ۱۵ کیلومتر را نیز خواهد پیمود.
آتشفشانهای چینهای را گاه آتشفشانهای ترکیبی یا مرکب نیز مینامند و دلیل آن، ساختار مرکب لایههای تشکیلدهندهٔ آشتفشان است که به توالی از بیرونریزش مواد فورانی شکل گرفتهاست. این آتشفشانها در مقایسه با آتشفشانهای سپریشکل، معمولترین نوع آتشفشانها بهشمار میآیند و معروفترین آنها، دو آتشفشان کراکاتوآ با فوران فاجعهبارش در سال ۱۸۸۳ و وزوو که فوران سال ۷۹ میلادی آن منجر به نابودی شهرهای پمپئی و هرکولانیوم شد میباشد.
آتشفشانهای استراتو در منطقه فرورانش مرسوم هستند و زنجیرهها و خوشههایی را در راستای مرزهای تکتونیکی صفحه ایجاد می کنند که در آن پوسته اقیانوسی زیر پوسته قارهای کشیده میشود (آتشفشانی قوس قارهای، همانند محدوده آبشار، آند، کامپانیا) یا صفحه اقیانوسی نظیر (قوس جزیره آتشفشان، همانند ژاپن، فیلیپین، جزایر آلوتی). استراتوولکانوهای ایجاد کننده ماگما وقتی بالا میآیند که آب بند گردیده هم در مواد معدنی هیدراته و هم در سنگ سوراخ سوراخ بازالت پوسته اقیانوسی بالایی در گوشته سنگ آستنوسفر در بالای زمین آزاد می گردد. دال اقیانوسی در حال غرق شدن. رها شدن آب از مواد معدنی هیدراته، "آب زدایی" نامبرده می شود و در فشارها و دماهای ویژه برای هر ماده معدنی اتفاق می افتد، چون صفحه به اعماق زیاد فرو می رود.[3] آب آزاد گردیده از سنگ، نقطه ذوب سنگ گوشته پوشاننده را پایین می آورد، که بعد از آن گرفتار ذوب نسبی می شود و به علت چگالی سبک تر نسبت به سنگ گوشته اطراف بالا می رود و به شکل موقت در شالوده لیتوسفر استخر می گردد. و بعد از آن ماگما از بین پوسته بالا می آید و سنگهای پوستهای مالدار از سیلیس را در خود جای میدهد که منتهی به یک ترکیب متوسط نهایی می گردد. زمانیکه ماگما به سطح بالایی نزدیک می شود، در یک محفظه ماگما در پوسته زیر آتشفشان استراتو جمع می شود.
فرآیندهایی که باعث جوشش نهایی می شوند همچنان موضوعی پژوهشی می باشند. مکانیسم های ممکن مثل:[4]
این محرکهای داخلی ممکن است از جانب محرکهای خارجی همانند فروپاشی بخش، زلزله ها، یا برهمکنش با آبهای زیرزمینی درست گردند. بعضی از این محرک ها فقط در شرایط محدودی کار می کنند. همانند، فروپاشی قسمت (مکانی که قسمتی از کناره آتشفشان در یک زمین لغزش عظیم فرو می ریزد) می تواند تنها باعث جوشش یک اتاقک ماگمایی بسیار کم عمق گردد. تمایز ماگما و باز شدن حرارتی نیز به عنوان محرک برای جوشش از اتاقک های ماگما عمیق بی اثر می باشند.
ساخت و ساز دقیق هرچه که باشد، فشار در محفظه ماگما تا نقطه آشفتگی زیاد می گردد که سقف محفظه ماگما خرد می شود و محتویات محفظه ماگما راهی به سطح ایجاد میکند که از راه آن فوران میکند.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.