From Wikipedia, the free encyclopedia
Xi Jinping (txinera sinplifikatua: 习近平; pinyinera: Xí Jìnpíng, (Pekin, Txinako Herri Errepublika, 1953ko ekainaren 15a) politikari txinatarra komunista da. Txinako Alderdi Komunistako buruzagia da 2012ko azaroaren 15etik[1].
Txinako Herri Errepublikan agindu duen buruzagi politiko komunisten bosgarren belaunaldiko politikaria da.
Xi Zhongxun eta Qi Xinen semea, Pekinen jaio zen 1953ko ekainaren 15ean[2]. Bi arreba ditu, Qiaoqiao (j. 1949) eta An'an (j. 1952)[3][4]. Xiren aita Shaanxi probintziakoa zen[5].
Pekingo Bayi eskolan ikasi zuen[6][7], eta gero hiri bereko 25. eskolan[8]. 1963an, Xi Jinpingek 10 urte zituela, haren aita Txinako Alderdi Komunistatik kanporatu eta Luoyangeko (Henan) fabrika batera bidali zuten lanera[9]. Geroago, haren ama aita publikoki salatzera behartu zuten. 1968an, Xik 15 urte zituela, aita espetxeratu zuten. Aitaren babesik gabe, Xi Liangjiahe herrira lanera bidali zuten 1969an[10]. Alderdiko idazkari gisa lan egin zuen eta haitzuloko etxe batean bizi zen[11]. Ezagutzen zuen jendearen arabera, esperientzia horrek pobreekiko elkartasuna sentitzera eraman zuen[12]. Hilabete batzuen buruan Pekinera ihes egin zuen. Atxilotu eta lan-esparru batera bidali zuten, baina gero herrira itzuli zen. Guztira zazpi urte eman zituen bertan[13][14].
Zazpi aldiz errefusatua izan ostean, Txinako Gazte Komunisten Ligan sartu zen 1971n, tokiko funtzionario batekin lagun egin ondoren[7]. 1972an aitarekin elkartu zen[15]. 1973tik aurrera, hamar aldiz eskatu zuen Txinako Alderdi Komunistan sartzeko, eta hamargarren saiakera egin ostean onartu zuten 1974an[16][17]. 1975etik 1979ra, ingeniaritza kimikoa ikasi zuen Tsinghua Unibertsitatean[18].
1979tik 1982ra, Xi Jinping Geng Biaoren idazkaria, Txinako Herri Errepublikako Estatu Kontseiluko lehen sailburuordea eta Txinako Alderdi Komunistako idazkari nagusia izan zen[7]. 1982an, Zhengding konderrira bidali zuten alderdiko idazkariorde gisa. 1983an idazkari izatera igo zen[19]. Gero, lau probintzietan aritu zen karrera politikoan zehar: Hebei (1982-1985), Fujian (1985-2002), Zhejiang (2002-2007) eta Shanghai (2007)[20]. 1997an, alderdiko 15. batzorde Zentraleko ordezko kide izendatu zuten. Hala ere, 15. batzordean hautatutako 151 ordezko kideetatik, Xik boto gutxien jaso zituen[21].
2007ko urrian Txinako Alderdi Komunistako Batzorde Zentraleko Mahai Politikoko Batzorde Iraunkorreko kide izendatu zuten. Ordutik 2012ko azarora arte Txinako Alderdi Komunistako Batzorde Zentraleko Idazkaritzako kide eta Alderdi Eskola Zentraleko presidente ere izan zen[22].
2008ko otsailaren 11n Pekingo Olinpiar Jokoen arduradun izendatu zuten, modu ez-ofizialean baieztatuz Xi hurrengo presidenteorde izendatuko zutela. Martxoaren 15ean Txinako Herri Errepublikako presidenteorde hautatu zuten[22].
2012ko azaroaren 15ean, Txinako Alderdi Komunistako Batzorde Zentralak baieztatu ondoren, Xi Txinako Alderdi Komunistako Batzorde Zentraleko idazkari nagusi izendatu zuten[23]. 2013ko martxoaren 14an, Txinako Herri Errepublikako presidentetza hartu zuen.
Xiren filosofia politikoa Txinako Alderdi Komunistaren Konstituzioaren parte da, Mao Zedongen pentsamenduaren antzera[24][25], eta pertsonaganako kultua sortu duela ere uste da[26].
Bere presidentetza osoan zehar ustelkeriaren aurkako kanpaina handu bat egin du, Maoren garaitik «garbiketa» handiena izan dena[27]. Zigorrek milioi bat pertsona baino gehiagori eragin diete[26].
2018ko martxoaren 11n, Txinako Alderdi Komunistako Batzorde Zentralak Xi Jinpingi behin betiko hauteskundeetara aurkezteko aukera emango zuen Konstituzioaren erreformaren alde bozkatu zuen[28]. 2023ko martxoaren 10ean, Xi Jinping hirugarren agintaldirako hautatu zuten, beraz, Txinako presidente izango da 2028ra arte[29].
Saria | Herrialdea edo erakundea | Data | Oharrak | Erreferentziak | |
---|---|---|---|---|---|
![]() |
Olinpiar Ordena | Nazioarteko Olinpiar Batzordea | 2013ko azaroaren 19a | Olinpiar mugimenduaren sari gorena | [30] |
![]() |
Leopoldoren Ordenaren Kordoi Handia | Belgika | 2013ko azaroaren 19a | Belgikako ordena gorena | [30] |
![]() |
Askatzailearen Ordenaren Lepoko Handia | Venezuela | 2014ko uztailaren 20a | Venezuelako ordena gorena | [31] |
![]() |
José Martí ordena | Kuba | 2014ko uztailaren 22a | Kubako ordena gorena | [32] |
![]() |
Nishan-e-Pakistan | Pakistan | 2015eko apirilaren 21a | Pakistango sari zibil gorena | [33] |
![]() |
Abdulaziz al-Saud ordena | Saudi Arabia | 2016ko urtarrilaren 19a | Saudi Arabiako Merezimenduaren Ordena | [34] |
![]() |
Serbiako Errepublikaren Ordenaren lepokoa | Serbia | 2016ko ekainaren 18a | Serbiako estatu-ordena gorena | [35] |
Bakea eta Adiskidetasuna Indartzearen Ordena | Bielorrusia | 2016ko irailaren 29a | Bielorrusiako ordena | [36] | |
![]() |
Ohorezko Dominaren Gurutze Handia | Peru | 2016ko azaroaren 21a | Peruko domina | [37] |
![]() |
San Andres Apostoluaren ordena | Errusia | 2017ko uztailaren 3a | Errusiako ordena gorena | [38] |
![]() |
Palestinako Estatuaren Lepoko Handia | Palestina | 2017ko uztailaren 18a | Palestinako ordena zibil gorena | [39] |
![]() |
Zayed ordena | Arabiar Emirerri Batuak | 2018ko uztailaren 20a | Arabiar Emirerri Batuetako ordena zibil gorena | [40] |
![]() |
Lehoiaren Ordenaren Gurutze Handia | Senegal | 2018ko uztailaren 29a | Senegalgo ordena | [41] |
![]() |
San Martín Jeneral Askatzailearen Ordenaren lepokoa | Argentina | 2018ko abenduaren 2a | Argentinako ordena | [42] |
![]() |
Manas ordena | Kirgizistan | 2019ko ekainaren 13a | Kirgizistango ordena gorena | [43] |
![]() |
Koroaren Ordena | Tajikistan | 2019ko ekainaren 15a | Tajikistango ordena | [44] |
![]() |
Urrezko Arranoaren Ordena | Kazakhstan | 2022ko irailaren 14a | Kazakhstango ordena gorena | [45] |
![]() |
Adiskidetasunaren Ordena | Uzbekistan | 2022ko irailaren 15a | Uzbekistango estatuko saria | [46] |
Hegoafrikaren Ordena | Hegoafrika | 2023ko abuztuaren 22a | Hegoafrikako estatuko saria | [47] |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.