From Wikipedia, the free encyclopedia
Tel Aviv, ofizialki Tel Aviv-Yafo,[1] (hebreeraz: תל אביב, Tel Aviv-Jafo; arabieraz: تل ابيب-يافا, Tall Abīb Yāfā) Mendebaldeko Asiako hiria da, Ekialde Hurbilean kokatua, Mediterraneo itsasoaren ertzean. Israelgo bigarren hiririk populatuena da Jerusalem ondoren.
Tel Aviv תֵּל אָבִיב-יָפוֹ תֵּל־אָבִיב-יָפוֹ تل أبيب | |||
---|---|---|---|
hiri handia | |||
![]() Tel Aviv hiriko hainbat irudi. Goitik behera eta ezkerretik eskubira: Tel Aviv gauez Jaffatik ikusita, Azrieli dorreak, Hayarkon parkea, kostaldea iluntzean, eta azkenik Jaffako erlojuaren dorrea. ![]() | |||
| |||
Administrazioa | |||
Herrialdea | ![]() | ||
Probintzia | Tel Aviv Barrutia | ||
Alkatea | Ron Huldai (en) ![]() | ||
Izen ofiziala | Tel Aviv אחוזת בית תל-אביב Tel Aviv-Yafo תל אביב-יפו | ||
Jatorrizko izena | תֵּל אָבִיב-יָפוֹ | ||
Posta kodea | 61000–61999 | ||
Geografia | |||
Koordenatuak | 32°05′N 34°47′E | ||
![]() | |||
![]() | |||
Azalera | 51,4 km² | ||
Altuera | 5 m | ||
Mugakideak | Herzliya (en) ![]() ![]() ![]() | ||
Demografia | |||
Biztanleria | 467.875 (2021)![]() | ||
Dentsitatea | 8.998 bizt/km² | ||
Informazio gehigarria | |||
Sorrera | 1909ko apirilaren 11 | ||
Telefono aurrizkia | 3 | ||
Ordu eremua | UTC+02:00 eta UTC+03:00 | ||
Hiri senidetuak | Tolosa Okzitania, Filadelfia, Frankfurt am Main, Buenos Aires, Chisinau, Varsovia, Milan, New York, Łódź, Panama Hiria, Tesalonika, Bartzelona, Esmirna, São Paulo, Pekin, Cannes, Gaza, Bonn, Budapest, Belgrad, Essen, Sofia, Almaty, Incheon, Mosku, Viena, Kolonia, Oslo, Venezia, Mexiko Hiria, Addis Abeba eta Rio de Janeiro | ||
http://www.telaviv.gob.il |
![]() ![]() | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 26.8 | 29.6 | 35.2 | 40.4 | 46.5 | 37.6 | 37.4 | 34.4 | 35.4 | 38.4 | 35.3 | 27.9 | 46.5 |
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 17.5 | 17.7 | 19.2 | 22.8 | 24.9 | 27.5 | 29.4 | 30.2 | 29.4 | 27.3 | 23.4 | 19.2 | 24.04 |
Batez besteko tenperatura (ºC) | 13.0 | 13.8 | 15.4 | 18.6 | 21.1 | 24.1 | 26.2 | 27.0 | 26.0 | 23.2 | 19.0 | 15.2 | 20.3 |
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 9.6 | 9.8 | 11.5 | 14.4 | 17.3 | 20.6 | 23.0 | 23.7 | 22.5 | 19.1 | 14.6 | 11.2 | 16.44 |
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | 2.5 | −1.9 | 3.5 | 7.0 | 11.2 | 15 | 19 | 20 | 15.7 | 11.6 | 6.0 | 4.0 | −1.9 |
Euria (mm) | 126.9 | 90.1 | 60.6 | 18.0 | 2.3 | 0.0 | 0.0 | 0.7 | 1.4 | 26.3 | 79.3 | 126.4 | 532 |
Euri egunak (≥ 1 mm) | 12.8 | 10.0 | 8.5 | 3.1 | 0.8 | 0.0 | 0.0 | 0.3 | 0.3 | 3.2 | 7.5 | 10.9 | 57.4 |
Eguzki orduak | 192.2 | 205.9 | 235.6 | 270.0 | 328.6 | 357.0 | 368.9 | 356.5 | 300.0 | 279.0 | 234.0 | 189.1 | 3316.8 |
Hezetasuna (%) | 73 | 71 | 69 | 65 | 68 | 70 | 70 | 70 | 67 | 66 | 66 | 72 | 69 |
Iturria (1): Israel Meteorological Service[2] | |||||||||||||
Iturria (2): Hong Kong Observatory[3] |
Sionistek sortutako hiria da, XX. mendearen hasieran. Izenak berak, hebreeraz, Udaberriko Mendia esan nahi du, eta Theodor Herlzen Altneuland edo Lurralde Zahar Berria eleberritik hartua da.
Yafon kokatutako judu sionistek 1906an hiri berri bat sortzea erabaki zuten, aurreko bizitza kalitate txarrari ihes egiteko. 1909an lurrak erosten hasi ziren, lorategi hiria diseinuko hiri bat eraikitzeko: leku handia, berdegune ugari, azken batean Yafok zuen gehiegizko masifikazioaren aurkako hiri eredua.
Tel Aviv Israelgo modernitatearen ikur bihurtu da urteetan zehar. Israelgo gune komertzial, finantzario, kulturala da.
Gaur egun Yaforekin batuta dago eta 358.000 biztanle ditu, gehienak jatorri judukoak (arabiarrak populazio osoaren %3,9 dira bakarrik).
Tel Aviveko unibertsitatea Israelgo garrantzitsuena da, eta nazioartean ere ospe handia du fisika, informatika, kimika eta hizkuntzalaritza gaietan bereziki. Opera entzutegi garrantzitsua dauka, non Placido Domingo tenoreak hiru urte egin zituen (1962-65). Antzerki ikuskizunak egiteko hainbat eszenatoki ere baditu.
Museo eskaintza zabala du, besteak beste arkeologia, arte garaikidea, judaismoaren historia, historia militarra... aztertzen dituztenak.
Tel Aviv ezaguna da bertako saskibaloi taldeagatik, Maccabi Tel Aviv, besteak beste Europako txapelketan 5 aldiz izan baita garaile. Horrez gain, Maccabi Tel Aviv eta Bnei Yehuda Tel Aviv futbol taldeak ere badaude.
|