Zigotoa, umetokian finkatu ordez, umetokitik at, sarritan obulutegitik gertu edo Falopioren tronpan, finkatzen den haurdunaldi-mota. Eskuarki egun edo aste gutxi irauten du eta odoljario batez amaitu ohi da From Wikipedia, the free encyclopedia
Lekuz kanpoko habiaratzea haurdunaldian gertatzen den zailtasuna, obuluaren edo blastozistoaren garapena umetokiaren paretan gertatu beharrean, umetokiaren alboko zenbait lekutan ematen da, hala nola, falopio tropan edo douglasen zakuan. Habiaratzen honen ondorioz, zigotoaren eta amaren arteko erlazio uteroplazentarioa ez da gertatuko eta zigotoaren garapena ukatuko da. Izan ere, lekuz kanpoko habiaratzea berezko abortuen kausa nagusia izango da.
Lekuz kanpoko habiratze | |
---|---|
![]() | |
Deskribapena | |
Mota | female reproductive system disease (en) ![]() eritasuna |
Espezialitatea | midwifery (en) ![]() Ginekologia |
Sintoma(k) | tripako mina |
Tratamendua | |
Erabil daitezkeen botikak | mifepristone (en) ![]() |
Identifikatzaileak | |
GNS-10-MK | O00, O00.9 eta O00.90 |
GNS-9-MK | 633, 633.9, 633.90 eta 633.8 |
DiseasesDB | 4089 |
MedlinePlus | 000895 |
eMedicine | 000895 |
MeSH | D011271 |
Disease Ontology ID | DOID:0060329 |
Lekuz kanpoko habiratzeen portzentaiak | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Kokapena | Ziklo naturala |
Lagunduriko ernalkuntza | |||||
Tronpa: | %98.3 | %82.2 | |||||
* Anpulua | %72.6 | %92.7 | |||||
* Istmoa | %12.3 | ||||||
* Finbria | %6.2 | ||||||
* Adarra | %1.9 | %7.3 | |||||
Abdomena | %1.4 | %4.6 | |||||
Obulutegia | %0.15 | ||||||
Cervix-a | %0.15 | %1.5 | |||||
Haurdinaldian habiaratze prosezua oso garrantzitsua da enbrioaren garapenerako, horregatik habiaratze lekua egokia izatea funtsezkoa da. Normalean enbrioaren fekundazioa falopio tropen infudibuluan gertatuz gero, zigotoa falopio tronpetatik umetokira abiatzen da, han umetokiaren endometrioan inplantatzen da; umetokiaren aurreko, atzeko edo alboko paretetan.[1]
Dena den, haurdunaldi guztietan habiaratze prosezu hau ez da behar den bezala gertatzen, gure gorputzaren beste zenbait lekutan inplantatzen da enbrioa. Hau haurdunaldi ektopikoa deritzo.
Habiaratze ektopiko ohikoena falopio tropetan (haurdunaldi tubarikoa) gertatzen da,hala ere, obuluetan, umetokiaren lepoan eta barrunbe abdominalean gerta daiteke baita ere. Izan ere, ohikoenetik arraroenera honela ordenatzen dira habiaratze lekuak:[2]
Haurdunaldi ektopikoen luzera ez da oso handia, normalean kasu askotan berezko abortu batean bukatzen dira eta beste gutxi batzuetan, enbrioak laparoskopia baten bidez erauzten dira.
Berezko abortua arrazoi desberdinengatik gertatzen da haurdunaldi tubariko batean eta umetokitik kanpoko haurdunaldian:
Habiratze ektopikoa normalean ernalduta dagoen obulua falopioren tronpetatik igaro ezin duenean edo hauek zeharkatzeko zailtasunak dituenean gertatzen da. Arazao hau hainbat kausen ondorioz gertatzen da, hauek bitan banatzen dira[3]:
Emakume askok DIU bat izanda ere, haurdun gera daitezke amaieran haurdunaldi ektopiko batean bukatzen.
Hauek lekuz kanpoko habiratzearen kausa garrantzitsuak izan arren, arrisku-faktore gehiago daude:
Berezko abortua:
Sintomak lekuz kanpoko habiaratzeari dagokionez:[4][5]
Odoljarioa gertatzen bada sintomak areagotu daitezke:
Emakume batzuengan ez dira sintomak agertzen, eta horregatik diagnostikoa beranduago egiten da.
Sintomak berezko abortuari dagokionez:[6]
Hiru sintoma dira nagusienak: odol galerak, mina eta haurdunaldiaren produktuen kanporaketa:
Hala ere, esan beharra dago sintoma hauek ez direla beti agertzen, emakumeak soilik hileko handia sumatzen duela maiz eta abortuaren berri, haurdinaldian agertzen den hormona baten agerpenaren ondorioz jakin dezakeela.
Haurdunaldi ektopikoaren diagnostikoa egiteko nahikoa da zenbait sintomen agerpenarekin, hain zuzen ere, metrorragia irregularra eta abdomeneko beheko parteko mina. Dena den, gaur egun egin diren hobekuntzei esker, errazago eta lehenago diagnostikatu daitezke.
Lehenengo eta behin, haurdunaldi ektopiko batek azaltzen dituen kuadro klinikoa nahiko nabaria da honen diagnostikorako; shock hipobolemikoa eta min abdominal larria agertu ondoren, Douglasen sakuaren puntzioa eginez eta kirofanoan egindako azterketa batez, diagnostikoa konfirmatu daiteke.
Hala ere, sintomen agerpena eta kirugia baztertuz badauden beste teknika batzuk seguruagoa eta azkarragoak direnak:[7]
Bi haurdunaldi ektopiko bereizten dira: konplikatua eta ez-konplikatua. Hauetan tratamendua ezberdina izango da.
Haurdunaldi ektopiko ez konplikatuak ez dio Falopioren tronpari kalterik egiten. Hau metotrexato izeneko sendagai batekin tratatzen da, zeina azido folikoarekin batera eman behar den. Hala ere, tratamendu hau nahiko toxikoa da eta bigarren mailako efektuak sortzen ditu, hala nola: estomatitisa, gastritisa, toxikotasun hematologikoak, entzima hepatikoen kontzentrazioa handitzea...
Metotrexatoz tratatu ahal izateko zakuak 3,5 cm edo gutxiagoko tamaina izan behar du.
Beste aukerarik ez badago beste tratamendu batzuk erabili daitezke; adibidez, kirurgia plastikoa (tronpa kontserbatzeko) edo laparoskopia.
Haurdunaldi ektopiko konplikatua bada, kirurgia abdominala egin behar da amaren bizitza salbatzeko.
Hauetan Falopioren tronpa eta batzuetan, obulutegia erauzten dira. Kirurgia ostean, haurdunaldi ektopikoa izan duen emakumea haurdun gera daiteke berriro. Izan ere, tronpa eta obulutegi bana geratzen zaizkio, nahiz eta beste haurdunaldi ektopiko bat edukitzeko arriskua oso handia izan.
Haurdunaldi ektopikoetan oso gutxitan ematen da erditzea (soilik haurdunaldia abdominala denean ikusi egin da) eta normalean berezko abortua gertatzen da.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.