ikertzaile hizkuntaren prozesamenduan From Wikipedia, the free encyclopedia
Igor Leturia Azkarate (Arrasate, Gipuzkoa, 1971eko apirilaren 28a) informatikaria eta ikertzailea da. Hizkuntzaren prozesamenduaren arloko aditua izanik hizketa-teknologien arloko arduraduna da Elhuyarren.[1][2]
Igor Leturia | |
---|---|
![]() (2010) | |
Bizitza | |
Jaiotza | Arrasate, 1971ko apirilaren 28a (53 urte) |
Herrialdea | ![]() |
Bizilekua | Errenteria |
Hezkuntza | |
Heziketa | Euskal Herriko Unibertsitatea Udako Euskal Unibertsitatea Mondragon Unibertsitatea Paul Sabatier Unibertsitatea |
Tesi zuzendaria | Xabier Arregi Iparragirre Kepa Sarasola Gabiola |
Hizkuntzak | euskara gaztelania |
Jarduerak | |
Jarduerak | ikertzailea eta informatikaria |
Enplegatzailea(k) | Elhuyar Fundazioa EMUN Ikerlan |
Kidetza | Udako Euskal Unibertsitatea |
![]() |
Parte hartu du euskararako hainbat aplikazio informatiko plazaratzen, adibidez: laguntzaile birtualak,[3] bideo-transkripzio automatikoa (aditu.eus),[4] eta diktaketa.[5][6]
Informatika gaiei buruz 88 artikulu idatzi ditu dibulgazio mailan, gehienak Elhuyar Zientzia eta Teknika aldizkarian, baina irratian ere aritu da. Informatikan eta Teknologia berrietan sortzen diren diren osagai eta aplikazio berritzaileak aztertzen ditu artikulu horietan.[7]
Udako Euskal Unibertsitateko Informatika sailburuetako bat da 2019tik.[8]
1993an Informatikako Ingeniaritza Teknikoko diploma lortu zuen Mondragon Unibertsitatean, hurrengo urtean Informatikako lizentzia Tolosako Paul Sabatier Unibertsitatean 1994an, eta Sistemen Elektronikako Ingeniaritzako lizentzia Mondragon Unibertsitatean berriro 1996an.
2002an Hizkuntza Teknologia titulua lortu zuen UEUn eta ildo horretan jarraituta 2009an EHUko Hizkuntzaren Azterketa eta Prozesamendua master ofiziala bukatu zuen.[9]
Doktorea da Hizkuntza Teknologietan 2014tik. Weba euskarazko corpus gisa izeneko tesi-lanean 2014an Interneten euskarazko zeuden gune gehienak arakatu eta aztertu zituen.[10][11][12] 100 milioi hitz etik gorako kalitatezko corpusak bildu zituen eta testu mardul horiek oinarri izan ziren gero Elhuyarren Web-corpusen Ataria zerbitzua sortzeko (Dabilena izena du 2021etik), Internetetik automatikoki eratutako corpus horiek kontsultagai jartzeko.[13] Atari horretan, Leturiaren bildutako testuaz gain, Iñaki San Vicentek eta Iker Manterolak bildutako corpus paraleloak eta Antton Gurrutxagak bildutako kolokazioak ere integratu ziren.[14] Bestalde, Weba euskarazko corpus gisa kontsultatzeko tresna bat egin eta online jarri zuen, CorpEus izenekoa,[15] eta hainbat domeinutako corpus espezializatu eta konparagarriak ere eskuratu zituen Leturiak bere doktore-tesian, geroago terminologia-erauzketan erabili zirenak.[16][17][18]
Gaur egun, Hizketa-Teknologien arloko arduraduna da Elhuyarren. Aurretik, ikertzaile aritu izan da hizkuntzaren prozesamenduko alor osoan Elhuyarren. Lehenago, Ikerlan-en ikerlari laguntzaile, SOME Software Innovation-en sortzaile eta zuzendari tekniko, eta EMUNen IKT-zuzendari aritu zen.[1][20]
Hainbat aplikazioren sorkuntzan parte hartu izan du Elhuyarren. Besteak beste, proiektu hauetan aritu da zuzendari eta garatzaile:
Elhuyarren ere, Antton Gurrutxagak zuzendutako beste bi proiektu hauetan ere parte hartu zuen garatzaile gisa:
« | Informatikaria naiz formazioz, informatikaria ofizioz, informatikaria afizioz, informatikaria bokazioz, informatikaria bizioz, informatikaria bedeinkazioz edo madarikazioz (eta bestela galdetu neskalagunari!). Tira, pixka bat exageratu dut, hori ez da nire fazeta bakarra. | » |
—Igor Leturia, 2004[30] |
Udako Euskal Unibertsitateko Informatika Sailean ere aritu izan da irakasle gisa hainbat urtez eta sailburua da 2019tik, Aitzol Astigarraga eta Alain Urizarrekin batera.
UEU 1996an ezagutu zuen, Informatikari Euskaldunen Bilkurak antolatzen hasi zirenean. Geroztik bazkide eta informatika saileko kide izan da, non hainbat ikastaro eman eta jaso dituen.[31] Neurri handi batean, UEUn ikusi eta ikasitakoek eraman zuten lan-bizitza euskarara eta hizkuntza-teknologietara bideratzera.[8]
Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-basean, berak idatzitako 100dik gora lan agertzen dira.[32]
Informatika ez da Leturiaren fazeta bakarra. Teknologia orokorrean eta komikigintza ere badira Igor Leturiaren beste zaletasun handi batzuk
Komikizale amorratua da. Euskarazko komikiak aztertzeko albisteak zabaltzen ditu bere blogean eta 2017tik solasaldiak gidatzen ditu Donostian Intxaurrondo auzoko Kultur Etxean.[33][34][35][36]
Gainera, kultur etxe berean eta 2019an, Komikigintzari buruzko Wikilantegia martxan jarrai zuen Aitzol Astigarraga eta Iñaki Otamendirekin. Euskarazko Wikipediako komikigintzaren hutsune nabarmenenak identifikatu eta osatzeko lana martxan jarriko zuten.[37]
Blog bat elikatzen du Eibar.org atarian teknologia eta komikiei buruzko albisteekin. Interneteko "e-gor" bere alter-egoa erakusten du e-gorblog blogean. Blog horretan "ziberespazioko informatikaririk komikizaleena" eta "komikizalerik informatikariena" da. Bere superpotereekin (interneteko kable-konexioa, bloglines, informatika aldizkariak, gadget-ak, komiki-bilduma, Errenteriako liburutegiko komikien atala eta batez ere bere jakin-min aseezina) eta bere superlaguntzaileak ondoan dituela (Patxi Lurra, DabilenHarria...), euskaldunon teknofobiaren eta komikiei buruzko aurreiritzien aurka borrokatzen du etengabe.[38]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.