Luis Ligetxen bertso-sorta eta kantua (1928) From Wikipedia, the free encyclopedia
Boneta eta Txapela Zuberoako kanta herrikoia da, Luis Ligetx larraintarrak 1928an argitaratu hitzak eta airea.[1][2][3][4]
Boneta eta Txapela | |
---|---|
Niko Etxarten, Oskorriren, Johañe Etxebesten eta Txomin Artolaren musika-lana | |
Egilea(k) | Niko Etxart, Oskorri, Johañe Etxebest eta Txomin Artola |
Argitaratze-data | 1928 |
Ezaugarriak | |
Hizkuntza | euskara |
Deskribapena | |
Honen parte da | Eperra (albuma) Txomin Artola (albuma) |
Hitzak | Luis Ligetx |
Bestelako lanak | |
Musikagilea | Luis Ligetx |
Ligetx koblakaria Pierre Bordazarre Etxahun-Iruri handiaren maisua izan zen.[5] Idatzita gorde direnez gain, ahoz bertsolari gisa omen zen bikaina. Biak batera entzun zutenen arabera dudarik gabe Ligetx jotzen zuten irabazle.[6] Ligetxen beste kantu ezagunak dira Oihan Beltzean, edo Espos, esposen kantorea.[4] Ogibidez laboraria izan zen.
Gaur egun kantuaren izenburua ez da oso ulergarri hainbat euskaldunontzat, "txapela" hitzaren esanahiak ez baitira berdinak Euskal Herri osoan. Jakin behar da pilotari txapeldunek jasotzen duten saria kantako "boneta" dela[7][8] eta Humphrey Bogartek erabiltzen duen kapela kantako "txapela" dela.[9]
Parisera joandako emigranteen satira zorrotza, gordina eta ankerra agertzen da kantuaren hitzetan.[12] Bertsoak txandaka kantatzen dute txikitan kantu-lagunak izan ziren Piarra-k eta Petiri-k. Kantatzen dutenean gizon helduak dira, Piarra Zuberoako herrian bizi da —boneta erabiltzen du—, baina Petiri Parisen —txapela (kapela) erabiltzen du—, eta bidaian etorri da herrira.
Jatorrizkoa zubereraz | Oskorriren bertsioa[14] |
---|---|
Igaran egün batez egin dügü erri,
Hortaz nahi deizüet eman zerbait berri: Parisetik jin zaikü bidajez Petiri, Urte bakotx fortüna eginik üdüri.
Ene haur denborako kantüko aüzoa! Igaran dük ordünko denbora gozoa, Eta hi aberastü, ez behiz zozoa!
Han ontsa bizi gütük, adiskide Pierra, Hiaurek ikusten dük egin diat afera, Txapela ezari diat bürütik behera.
Non ützi dük boneta Eüskal-Herrikoa? Txapel horrek ez deik ez edertzen kaskoa, Basta ederra gatik, asto dük astoa.
Han ezagützen diat hanixko andere! Itxürari so-ginez aberats bai ere Ezkontüren ahal nük, ez erran deüs ere.
Lagün franko badükek hortan segitzeko. Ofizio bat balitz Parisen hartzeko, Aberats izan gabe, auher bizitzeko.
Lan anplexagorik dük hirian agitzen. Ene alde hasi nük Parisen bizitzen, Arrüaren xokoan oskien argitzen.
Har ezak emaztea ziraje saltzale, Haurrak jinen zaitzüe gose bazkazale, Ütziren dük Parise ahal bezain zale.
Ene sorlekü maite Eüskal-Herrikoan. Ihork ere jakin gabe zer düdan gogoan, Kobla zonbaiten hontzen sütondo xokoan |
Igaran egun batez egin dugu irri,
hortaz nahi dizuet eman zerbait berri: Parisetik jin zaiku bidaiez Petiri, urte bakotx fortuna eginik iduri.
Parisetik horra nauk zuen ikustera, han untsa bizi gaituk adixkide Pierra; ihaurrek ikusten duk, egin diat afera, txapela ezarri diat burutik behera.
nön utzi duk boneta Euskal Herriköa? Txapel horrek ez dereik edertzen kasköa, basta ederragatik asto duk astöa.
Ez nauk, ez, hi bezala lanëan akitzen, lan anplexagorik duk hirian agitzen, ene alde hasi nauk Parisen bizitzen, arruaren xokoan oskien argitzen.
har ezak emaztëa ziraje saltzale, haurrak jinen zaizkizue gose-bazkazale, utziren duk Parise ahal bezain zale.
ene sorleku maite Euskal Herriköan, ihaurk ere jakin gabe zer dudan gogöan, kobla zonbaiten ontzen sutondo zoköan |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.