Natria perjodato[2], perjodato de natrio estas neorganikaj oksosaloj de natrio kaj jodo, derivitaj el la perjodata acido, kiuj troveblas sub du formoj: natria meta-perjodato aŭ NaIO4 kaj natria orto-perjodato aŭ Na5IO6, ambaŭ saloj estas fortaj oksidantoj kaj uzataj en pluraj organikaj sintezoj[3].
Natria perjodato |
![Thumb](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Natriumperjodaat_t.png/200px-Natriumperjodaat_t.png) |
Kemia strukturo de la Natria meta-perjodato |
![Thumb](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Na5IO6.png/200px-Na5IO6.png) |
Alternativa(j) nomo(j) |
|
Kemia formulo | NaIO4 Na5IO6 |
CAS-numero-kodo | 7790-28-5 |
ChemSpider kodo | 58683 |
PubChem-kodo | 23667635 |
Fizikaj proprecoj |
Aspekto | Blankaj kristaloj |
Molmaso |
- 213,8918 NaIO4
- 337,8497 Na5IO6 g mol−1
|
Smiles | [O-]I(=O)(=O)=O.[Na+] |
Denseco |
- 3,865 (anhidra)
- 3,210 g/cm3
|
Fandopunkto |
- 300 °C (572 ℉; 573 K) (anhidra)
- 175 °C (347 ℉;
448 K) (trihidrata) (malkomponiĝas)
|
Solvebleco |
- Akvo:91 g/l (20 °C)
- 14.4 g/100 mL H2O (25 °C)
- 38.9 g/100 mL (51.5 °C)[1]
|
Nesolvebleco | Solvebla en acidoj |
GHS etikedigo de kemiaĵoj |
GHS Damaĝo-piktogramo |
|
GHS Signalvorto | Damaĝa substanco |
GHS Deklaroj pri damaĝoj | H271, H314, H372, H400 |
GHS Deklaroj pri antaŭgardoj | P220, P221, P273, P280, P301+330+331, P305+351+338, P371+380+375, P308+310 |
Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo (25 °C kaj 100 kPa) |
- Natria meta-perjodato povas prepariĝi per senhidratigo de natria hidrogena perjodato kaj nitrata acido:
- La kristala anhidra salo preparatas per vakua sekigo:
- Kiam varmigita, ĝi malkomponiĝas pere de oksigen-liberigo:
- Per galciigo de saturita solvaĵo estiĝas natria kvarhidrogena perjodato:
- En akva solvaĵo, la perjodataj jonoj suferas ŝanĝojn inversigeblajn:
![{\displaystyle {\mathsf {IO_{4}^{-}+3H_{2}O\ \rightleftarrows \ H_{3}IO_{6}^{2-}+H_{3}O^{+}\ \ \ \ \ pK=9,73}}}](//wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/d3326df31514f087c2d54fcd7dedc74a0f9cfb79)
![{\displaystyle {\mathsf {IO_{4}^{-}+2H_{2}O\ \rightleftarrows \ H_{4}IO_{6}^{-}+H_{3}O^{+}\ \ \ \ \ \ pK=1,43}}}](//wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/cc34b265535f2be6fafda98ec83377db0d841408)
- Ĝi reakcias kun nitrata acido por estigi perjodatan acidon kaj natria nitrato:
- Per traktado kun diluita natria hidroksido, ĝi estigas natrian trihidrogenan orto-perjodaton:
- Natria meta-perjodato estas forta oksidanto en acida medio:
- Ĝi suferas reakcion je duobla ŝanĝo kun nitratoj kaj aliaj metalaj alkaloj:
- Per traktado kun natria oksido natria meta-perjodato estigas natrian orto-perjodaton:
Natria perjodato uzatas por oksidado de celulozo kreante biomalkomponeblan kaj biodegradiĝan materialon kiu povas esti uzata kiel kunkudra fadeno aŭ kiel strukturo por prihista inĝenierado aŭ administrado de medikamentoj.
La perjodato de natrio povas esti uzata en solvaĵo por malfermado de saĥaridaj ringoj per karbona-karbona ligorompado de najbara diolo, lasante du pendaj aldehidaj grupoj. Ĉi-reakcio estas ofte uzata por identigo de karbonhidratoj kun la fluoreskaj molekuloj kaj aliaj substancoj tiel kiel la biotino aŭ vitamino B8. Pro tio ke ĉi-procezo bezonas du najbarajn diolojn, la oksidigo per natria perjodato ofte uzatas por selektive identigi la RNA-on, (kiu komponas je du najbaraj ribozoj), rilate al la DNA, kiu, kiel cikla desoksoribozo, ne havas du najbarajn diolojn.