municipo en la distrikto Hradec Králové de Ĉeĥio From Wikipedia, the free encyclopedia
Hradec Králové (germane Königgrätz; latine Reginogradecium) estas statuta urbo situanta en Ĉeĥio, Orienta Bohemio, ĉe kunfluejo de la riveroj Elbo kaj Orlice. Ĉefurbo de la Regiono Hradec Králové, sidejo de episkopejo, de Universitato de Hradec Králové kaj de medicina kaj farmacia fakultatoj de praga Universitato de Karolo. En 2024 en la urbo vivis 93 906 loĝantoj.
Hradec Králové | |||
germane Königgrätz | |||
urbo | |||
Hradec Králové – Granda placo, katedralo de sankta Spirito kaj Blanka turo | |||
|
|||
Oficiala nomo: Hradec Králové | |||
Ŝtato | ![]() | ||
---|---|---|---|
Regiono | Regiono Hradec Králové | ||
Distrikto | Distrikto Hradec Králové | ||
Administra municipo | Hradec Králové | ||
Historia regiono | Bohemio | ||
Tipo de urbo | Statuta urbo | ||
Memorindaĵoj | Blanka turo | ||
Riveroj | Elbo, Orlice | ||
Situo | Hradec Králové | ||
- alteco | 235 m s. m. | ||
- koordinatoj | 50° 12′ 40″ N 15° 50′ 15″ O (mapo) | ||
Areo | 105,61 km² (10 561 ha) | ||
Loĝantaro | 93 906 (2024) | ||
Denseco | 889,18 loĝ./km² | ||
Tabulo | Orientelba tabulo, Orlica tabulo | ||
Fondo | 10-a jarcento | ||
Horzono | MET (UTC+1) | ||
- somera tempo | MET (UTC+2) | ||
Poŝtkodo | 500 00 | ||
NUTS 3 | CZ052 | ||
NUTS 4 | CZ0521 | ||
NUTS 5 | CZ0521 569810 | ||
Katastraj teritorioj | 21 | ||
Partoj de urbo | 21 | ||
Bazaj setlejunuoj | 84 | ||
Situo enkadre de Ĉeĥio
| |||
![]() | |||
Retpaĝo: www.hradeckralove.org | |||
![]() | |||
![]() | |||
La urba ekonomio estas bazita sur nutraĵindustrio, fotokemia kaj elektronika fabriloj kaj fama manufakturo pri pianoj de marko Petrof (fondita ern 1864).
En 1866 apud la proksima vilaĝo Sadová sur la monteto ĉe vilaĝo Chlum okazis la decida batalo ĉe Hradec Králové de la prusa-aŭstria milito.
La najbaraj municipoj de la setlejo estas Skalice (distrikto Hradec Králové), Běleč nad Orlicí, Světí, Blešno, Černilov, Lochenice, Praskačka, Předměřice nad Labem, Divec, Vysoká nad Labem, Všestary (distrikto Hradec Králové), Stěžery, Býšť, Opatovice nad Labem kaj Libišany.
Laŭ arkeologiaj trovaĵoj el ĉirkaŭaĵo de Hradec Králové evidentiĝas, ke la regiono estis priloĝata jam en pratempo kaj romia periodo. Dank al sia avantaĝa situo ĝi havis karakteron de komerca centro. En 1225 la urba burgo kun antaŭgurgejo fariĝis libera reĝa urbo. La reĝo Venceslao la 2-a starigis la urbon parto de doto de ĉeĥaj reĝinoj, kiuj en la burgo vivis kiel vidvinoj. En la 14-a jarcento Hradec Králové fariĝis pro grandeco kaj signifo post Prago la dua plej elstara ĉeĥa urbo. Dum la husanaj militoj la urbo ekstaris surflanke de la husana militestro Jan Žižka (kiu estas entombigita en la urba preĝejo de Sankta Spirito).En 1547 la urbo perdis parton de sia havaĵo kaj politikaj rajtoj pro sia ribelo kontraŭ la imperiestro Ferdinando la 1-a. Kvankam en 1562 la urbon parton rericevis, ĝi perdis ekde tiam sian gvidan pozicion. La urbo estis grave damaĝita dum la tridekjara milito. En 1851 la urbo estis proklamita memstara urbo kaj estis elektita ĝia unua urbestroIgnác Lhotský. En 1857 estis en Hradec konstruita fervojlinio, sekvata de disvolvo de industrio. En 1866 ekster muregaro de la urba fortikaĵo estis decidita milito inter Aŭstrio kaj Prusio - post tiam la fortikaĵo estis nuligita kaj la muregaro detruita. En la 19-a jarcento evoluis kultura vivo - estis fondita muzeo, konstruita teatro de Klicpera kaj ekviglis ankaŭ la loka gimnazio, en kiu studis nemalmultaj ĉeĥaj artistoj (i.a. Alois Jirásek kaj Karel Čapek). Antaŭ kaj post la unua mondmilito la urbo ricevas sian specifan urbanisman karakteron dank al aktivecoj de arkitektoj Jan Kotěra kaj Josef Gočár.
La urbo estas ankaŭ nuntempe elstara ekonomia, kultura kaj kleriga centro de la lando. La historia urbocentro estis en la jaro 1962 proklamita kiel urba monumentrezervejo. Sur ĝia teritorio troviĝas ĉ. 200 protektataj kulturaj memorindaĵoj. Kiel natura protekta zono estis ĉirkaŭ la urba rezervejo en 1991 proklamita urba monumentzono. Sur ĝia teritorio situas preskaŭ 70 protektataj kulturmemorindaĵoj kaj unu nacia memorindaĵo.
Jaro | Loĝantoj |
---|---|
1869 | 5 493 |
1880 | 8 166 |
1890 | 25 236 |
1900 | 9 767 |
1910 | 11 065 |
1921 | 39 151 |
Jaro | Loĝantoj |
---|---|
1930 | 17 819 |
1950 | 44 809 |
1961 | 55 136 |
1970 | 80 463 |
1980 | 95 588 |
1991 | 99 917 |
Jaro | Loĝantoj |
---|---|
2001 | 97 155 |
2014 | 92 904 |
2016 | 92 891 |
2017 | 92 929 |
2018 | 92 917 |
2019 | 92 742 |
Jaro | Loĝantoj |
---|---|
2020 | 92 939 |
2021 | 92 649 |
2022 | 90 596 |
2023 | 93 506 |
2024 | 93 906 |
En Hradec Králové ekzistas sistemo de urba publika trafiko, ekzistas sume 5 trolebusaj linioj kaj multaj busaj. Unuaj aŭtobusaj linioj estiĝis en jaro 1928, trolebusoj komencis servi de jaro 1949[1].
Hradec Králové havas direktan trajnan konekton kun Liberec, Pardubice kaj Prago.
En Hradec Králové vivis eminenta ĉeĥa esperantisto kaj majstra tradukanto Miloš Lukáš. Tie naskiĝis lia lernanto Zdeněk Hršel. En la urbo funkcias Esperanto-klubo, kiun gvidas Květa Strýhalová.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.