From Wikipedia, the free encyclopedia
Ο πρωθυπουργός της Τόνγκα (ιστορικά αναφέρεται με τον όρο premier) είναι αρχηγός κυβέρνησης στην Τόνγκα. H χώρα είναι μοναρχία και έχει αρχηγό κράτους τον μονάρχη και πρώην πρωθυπουργό Τουπόου ΣΤ΄.[2] Ο σημερινός πρωθυπουργός είναι ο Σιαόσι Σοβαλένι, ο οποίος εκλέχθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2021 και διορίστηκε στις 27 Δεκεμβρίου 2021.[3] Ο Σοβαλένι συγκέντρωσε 16 ψήφους.[4][5][6]
Πρωθυπουργός της Τόνγκα
| |
---|---|
![]() | |
Προσφώνηση | Ο Εντιμότατος |
Έδρα | Νουκουαλόφα |
Διορισμός από | Βασιλιάς της Τόνγκα |
Αρχικός κάτοχος | Τεβίτα Ούνγκα (Premier) Φαταφέχι Τουιπελαχάκε (Πρωθυπουργός) |
Δημιουργία | 1876 (Premier) 1970 (Πρωθυπουργός) |
Αναπληρωτής | Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης της Τόνγκα |
Μισθός | 94.500 T$ ετησίως[1] |
Ιστοσελίδα | https://pmo.gov.to/ |
Η θέση του Πρωθυπουργού (Premier έως το 1970) θεσμοθετήθηκε με το σύνταγμα του 1875, καθώς το Άρθρο 51 ορίζει ότι ο Πρωθυπουργός και οι υπουργοί διορίζονται και παύονται από τον βασιλιά.[7]
Ο πρωθυπουργός συνεπικουρείται από τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης της Τόνγκα.
DΚατά τη δεκαετία του 2000, η χώρα γνώρισε αύξηση του εκδημοκρατισμού. Τον Μάρτιο του 2006, ο βασιλιάς Ταουφααχάου Τουπόου Δ' διόρισε τον Φελέτι Σεβέλε, μετριοπαθές μέλος του Κινήματος για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τη Δημοκρατία ως πρωθυπουργό. Ο Σεβέλε ήταν ο πρώτος μη βασιλικός που κατείχε αυτή τη θέση μετά τον Σίρλεϊ Γουάλντεμαρ Μπέικερ το 1881. Όλοι οι πρωθυπουργοί από την πρωθυπουργία του Μπέικερ ήταν μέλη της τάξης των ευγενών.[8]
Τον Ιούλιο του 2008 ο βασιλιάς Γεώργιος Τουπόου Ε΄ ανακοίνωσε ορισμένες σημαντικές δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις. Θα εγκατέλειπε το ουσιαστικό μέρος των εκτελεστικών του εξουσιών και θα ακολουθούσε στο εξής το έθιμο των μοναρχιών όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, ασκώντας τα προνόμιά του μόνο με τη συμβουλή του πρωθυπουργού. Επιπλέον, δεν θα διόριζε πλέον ως πρωθυπουργό όποιον επιθυμούσε, αλλά θα διόριζε ένα μέλος της Νομοθετικής Συνέλευσης που θα εκλεγόταν από τη Νομοθετική Συνέλευση.[9][10][11]
Όνομα (γεννήθηκε-πέθανε) |
Έναρξη θητείας | Λήξη θητείας | Κόμμα | Χρόνος παραμονής στη θέση | Σημειώσεις | ||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Πρίγκιπας Τεβίτα Ούνγκα (1824-1879) |
![]() |
1 Ιανουαρίου 1876 | 18 Δεκεμβρίου 1879 † (απεβίωσε εν ενεργεία)[12] | Ανεξάρτητος | 3 έτη, 351 ημέρες | Διορίστηκε από τον Γεώργιο Τουπόου Α΄ μετά τη δημοσίευση του Συντάγματος του 1875. Πρίγκιπας διάδοχος, απεβίωσε πριν από τον πατέρα του. Συγγραφέας των στίχων του εθνικού ύμνου της Τόνγκα. | |
Σίρλεϊ Μπέικερ (1836-1903) |
![]() |
Απρίλιος 1881 | Ιούλιος 1890 | Ανεξάρτητος | 9 έτη, 3 μήνες | Αρχικά Βρετανός ιεραπόστολος. Πρώτος κοινός, και ο μόνος μη γηγενής, που κατείχε τη θέση. Συντάκτης του Συντάγματος. Τροποποίησε τους νόμους που αφορούν την ιδιοκτησία γης. Ίδρυσε με τον βασιλιά την Ελεύθερη Εκκλησία της Τόνγκα. Εκτοπίστηκε από τη χώρα το 1890, υπό την πίεση των βρετανικών αρχών.[13] | |
Σιαόσι Τουκουάχο (1854-1897) |
![]() |
1890 | 1893 | Ανεξάρτητος | 2-3 έτη | Επί πρωθυπουργίας του απεβίωσε ο βασιλιάς Γεώργιος Τουπόου Α΄ το 1893. | |
Σιοσατέκι Βεϊκούνε (1853-1913) |
![]() |
1893 | Ιανουάριος 1905 | Ανεξάρτητος | 11-12 έτη | Επί ημερών του η Τόνγκα έγινε βρετανικό προτεκτοράτο το 1900. Η Τόνγκα παρέμεινε αυτοδιοικούμενη, αλλά έχασε την πλήρη κυριαρχία της. | |
Σιαόσι Τούι Πελεχάκε (1842-1912) |
![]() |
Ιανουάριος 1905 | Ιανουάριος 1905 | Ανεξάρτητος | 0 μήνες | Πατέρας του Γεωργίου Τουπόου Β΄. Πρωθυπουργός για λίγες μόνο ημέρες. | |
Σιόνε Τουπόουα Ματεϊαλόνα (1852-1925) |
![]() |
Ιανουάριος 1905 | 30 Σεπτεμβρίου 1912 | Ανεξάρτητος | 7 έτη, 7 μήνες | Θείος του Γεωργίου Τουπόου Β΄. | |
Τεβίτα Τουιβακάνο (1869-1923) |
![]() |
30 Σεπτεμβρίου 1912 | 30 Ιουνίου 1923 | Ανεξάρτητος | 10 έτη, 304 ημέρες | Επί πρωθυπουργίας του πέθανε ο βασιλιάς Γεώργιος Τουπόου Β΄ το 1918 και τον διαδέχθηκε η Σαλότε Τουπόου Γ΄. | |
Πρίγκιπας Βιλιάμι Τούνγκι Μαϊλεφίχι CBE (1887-1941) |
![]() |
30 Ιουνίου 1923 | 20 Ιουλίου 1941† (απεβίωσε εν ενεργεία) | Ανεξάρτητος | 18 έτη, 20 ημέρες | Σύζυγος της βασίλισσας Σαλότε Τουπόου Γ΄. Ίδρυσε τις αμυντικές δυνάμεις της Τόνγκα, που έλαβαν μέρος στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. | |
Σολομόνε Πιουτουάου Ουλαμολέκα Άτα OBE (1883-1950[14] ) |
20 Ιουλίου 1941 | 12 Δεκεμβρίου 1949 | Ανεξάρτητος | 8 έτη, 145 ημέρες | |||
Πρίγκιπας Τουπουτόα Τούνγκι[15] KBE (1918-2006) |
![]() |
12 Δεκεμβρίου 1949 | 16 Δεκεμβρίου 1965 | Ανεξάρτητος | 16 έτη, 4 ημέρες | Κληρονομικός διάδοχος του θρόνου, διαδέχθηκε τη βασίλισσα Σαλότε το 1965 και έλαβε την ονομασία Ταουφααχάου Τουπόου Δ'. | |
Πρίγκιπας Φαταφέχι Τουί Πελεχάκε CBE (1922-1999[16]) |
![]() |
16 Δεκεμβρίου 1965 | 22 Αυγούστου 1991 | Ανεξάρτητος | 25 έτη, 249 ημέρες | Αδερφός του βασιλιά Τουπόου Ε΄. Είναι ο μακροβιότερος πρωθυπουργός στην τονγκανή ιστορία σε διάρκεια θητείας. Επί πρωθυπουργίας του τερματίστηκε το καθεστώς προτεκτοράτου και η Τόνγκα έγινε ανεξάρτητη. | |
Βαρόνος Βαέα ντε Χάουμα (Σιαόσι Τουιχάλα Αλιπάτε Βαέα Τουπόου) (1921-2009) |
![]() |
22 Αυγούστου 1991 | 3 Ιανουαρίου 2000 | Ανεξάρτητος | 8 έτη, 134 ημέρες | Εξάδερφος του βασιλιά Τουπόου Δ΄. Πρώτος κάτοχος του τίτλου του βαρόνος, που δημιουργήθηκε για αυτόν. Η Τόνγκα εντάχθηκε στα Ηνωμένα Έθνη το 2000. | |
Πρίγκιπας Αχοέιτου Ουνουακιοτόνγκα Τουκουάχο[17] (1959-) |
![]() |
3 Ιανουαρίου 2000 | 11 Φεβρουαρίου 2006 | Ανεξάρτητος | 6 έτη, 39 ημέρες | Γιος του βασιλιά Τουπόου Δ΄. Επί πρωθυπουργίας του εκδηλώθηκαν απεργίες και διαδηλώσεις των δημοσίων υπαλλήλων το 2005 για να απαιτήσουν περισσότερη δημοκρατία. Το 2012 έγινε βασιλιάς με το όνοα Τουπόου ΣΤ'. | |
Λόρδος Σεβέλε του Βαϊλάχι (1944-) |
![]() |
30 Μαρτίου 2006 | 22 Δεκεβρίου 2010 | Κίνημα για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τη Δημοκρατία | 4 έτη, 314 ημέρες | Δεύτερος μη βασιλικός (και πρώτος γηγενής μη βασιλικός) που κατέχει αυτή τη θέση, ως μέρος της μετάβασης στη δημοκρατία. Επί πρωθυπουργίας του πέθανε ο βασιλιάς Τουπόου Δ΄ τον Σεπτέμβριο του 2006 και έγιναν εξεγέρσεις από διαδηλωτές υπέρ της δημοκρατίας τον Νοέμβριο του 2006. Υιοθετήθηκαν μεταρρυθμίσεις για την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας, που εφαρμόστηκαν το 2010. | |
Λόρδος Τουιβακάνο (1952-) |
![]() |
22 Δεκεμβρίου 2010 | 30 Δεκεμβρίου 2014 | Ανεξάρτητος | 4 έτη, 8 ημέρες | Πρώτος πρωθυπουργός που εξελέγη από τη Βουλή (η πλειοψηφία που εκλέγεται από τον λαό για πρώτη φορά) και όχι από τον Βασιλιά Επί πρωθυπουργίας του απεβίωσε ο βασιλιάς Γεώργιος Τουπόου Ε΄. | |
Ακιλίσι Ποχίβα (1941-2019) |
![]() |
30 Δεκεμβρίου 2014 | 12 Σεπτεμβρίου 2019 † (απεβίωσε εν ενεργεία) | Δημοκρατικό Κόμμα των Φιλικών Νήσων | 4 έτη, 256 ημέρες | Βετεράνος του δημοκρατικού κινήματος, βουλευτής απο το 1987. Πρώτος μη βασιλικός που εκλέγεται πρωθυπουργός από το ίδιο το Κοινοβούλιο που εκλέγεται κυρίως από τον λαό. | |
Σεμίσι Σίκα (1968-) Υπηρεσιακός |
![]() |
12 Σεπτεμβρίου 2019 | 8 Οκτωβρίου 2019 | Δημοκρατικό Κόμμα των Φιλικών Νήσων | 26 ημέρες | ||
Ποχίβα Τουιονετόα (1961-2023) |
![]() |
8 Οκτωβρίου 2019 | 27 Δεκεμβρίου 2021 | Λαϊκό Κόμμα | 2 έτη, 80 ημέρες | ||
Σιαόσι Σοβαλένι (1970-) |
![]() |
27 Δεκεμβρίου 2021 | Σήμερα | Ανεξάρτητος | 2 έτη, 272 ημέρες | ||